Nhìn nhận cảm giác của chính mình khi ở cạnh một người

Một cách đơn giản để đánh giá một mối quan hệ là quan sát cảm xúc của bản thân. Sau khi trò chuyện hoặc dành thời gian với một người, bạn cảm thấy được khích lệ, bình tĩnh và có thêm năng lượng hay thường xuyên bị mệt mỏi, căng thẳng, tự nghi ngờ chính mình?

Các chuyên gia tâm lý học gợi ý rằng, những mối quan hệ lành mạnh thường khiến con người cảm thấy được nâng đỡ, được tôn trọng và có cảm giác mình thuộc về một cộng đồng. Ngược lại, sự cô lập hoặc những mối quan hệ thiếu lành mạnh có thể tác động tiêu cực đến sức khỏe tinh thần của chính bạn.

Điều này không có nghĩa cứ ở cạnh một người khiến bạn khó chịu một lần là phải chấm dứt quan hệ. Ai cũng có lúc nóng giận, sai lầm hoặc bất đồng. Điều cần quan sát là một cảm giác tiêu cực như vậy đang xảy ra nhất thời hay đã trở thành kiểu tương tác lặp đi lặp lại.

Người tốt không nhất thiết phải giống bạn

Nhiều người chọn bạn bè hoặc bạn đời dựa trên điểm chung: cùng sở thích, cùng tính cách, cùng hoàn cảnh. Những điểm tương đồng quả thực giúp con người dễ gần nhau hơn, nhưng chưa chắc quyết định một mối quan hệ có bền vững hay không.

Một người bạn tốt có thể không giống bạn về tính cách nhưng biết lắng nghe. Một người bạn đời lý tưởng cũng không nhất thiết đồng quan điểm trong mọi chuyện, nhưng biết tôn trọng khác biệt và cùng nhau giải quyết vấn đề.

Các chuyên gia tâm lý học qua nhiều công trình nghiên cứu đã đúc kết được rằng, nhiều dạng tình bạn khác nhau đều có giá trị. Không chỉ những người bạn thân nhất, mà cả những mối quan hệ xã hội rộng hơn cũng góp phần tạo cảm giác gắn kết và hài lòng với cuộc sống.

Bởi vậy, thay vì hỏi “Người này có giống tôi không?”, có thể đặt câu hỏi thực tế hơn: “Người này có tôn trọng tôi, chân thành với tôi và giúp tôi trở thành phiên bản tốt hơn hay không?”

Đừng bỏ qua những ranh giới cá nhân

Một mối quan hệ tốt không có nghĩa hai người phải chia sẻ mọi thứ hoặc luôn đồng ý với nhau. Ngược lại, biết đặt giới hạn là một kỹ năng quan trọng để duy trì quan hệ lâu dài.

Các chuyên gia tâm lý học cho rằng, ranh giới là cách mỗi người xác định điều mình cảm thấy thoải mái, những hành vi nào có thể chấp nhận và đâu là giới hạn không nên bị vượt qua. Ranh giới rõ ràng giúp giảm cảm giác bị áp đặt, oán giận hoặc quá tải cảm xúc.

Chẳng hạn, bạn có thể yêu quý một người nhưng không đồng nghĩa với việc phải chấp nhận họ can thiệp vào mọi quyết định của mình. Bạn có thể chưa cần sự giúp đỡ từ bạn bè nhưng không cần lúc nào cũng phải nói “đồng ý” vì sợ họ thất vọng. Biết nói “không” đúng lúc không phải ích kỷ. Đó là cách bảo vệ sự tôn trọng giới hạn lẫn nhau.

Đừng duy trì một mối quan hệ chỉ vì sợ làm người khác buồn

Một trong những nguyên nhân khiến con người mắc kẹt trong các mối quan hệ không lành mạnh là nỗi sợ. Sợ bị đánh giá. Sợ cô đơn. Sợ làm người khác thất vọng. Sợ mình trở thành người vô tình. Chính những nỗi sợ này đôi khi khiến một người tiếp tục duy trì một mối quan hệ đã không còn phù hợp.

Các chuyên gia đề xuất một cách nhìn khá thực tế: khi đánh giá một mối quan hệ, hãy tự hỏi hai điều. Bạn có thực sự trân trọng người này không? Và mối quan hệ này có tốt cho bạn không? Nếu câu trả lời đều là không, việc giảm tiếp xúc có thể là lựa chọn cần thiết.

Tất nhiên, điều đó không có nghĩa phải cắt đứt một người chỉ vì một bất đồng. Trước khi đưa ra quyết định, có thể nói chuyện thẳng thắn, cho đối phương cơ hội thay đổi và quan sát hành động thực tế. Điểm quan trọng ở đây là đừng cố hy sinh sự bình yên lâu dài chỉ để duy trì một mối quan hệ, mà bản thân đã liên tục chịu quá nhiều tổn thương.

Chọn người đúng nhưng bạn cũng phải trở thành người đáng tin

Cuối cùng, cách nhìn người không nên chỉ dừng ở việc tìm ra ai tốt với mình. Một mối quan hệ lành mạnh luôn có tính hai chiều. Nếu muốn có một người bạn chân thành, bản thân bạn cũng phải biết giữ lời. Nếu muốn có một người bạn biết lắng nghe, mình cũng phải học cách lắng nghe. Nếu muốn gia đình tôn trọng mình, mình cũng cần tôn trọng người khác. Nói cách khác, chọn đúng người chỉ là bước đầu; biết giữ những mối quan hệ tốt mới là kỹ năng lâu dài.

Cuộc sống hạnh phúc không nhất thiết phải có thật nhiều người bên cạnh. Quan trọng hơn là có những người mà khi ở cạnh họ, chúng ta được là chính mình, được tôn trọng, được khích lệ và cũng muốn trở thành người tốt hơn. Đồng thời, mỗi người cần đủ tỉnh táo để rời xa những mối quan hệ liên tục làm tổn thương mình.

Hạnh phúc vì thế không hoàn toàn là “vận may”. Nó phần nào được tạo nên từ cách chúng ta nhìn người, lựa chọn người đồng hành, đặt ranh giới, đối xử với người khác và cách tự “chăm sóc chính mình” mỗi ngày.