Phát hiện bất ngờ tại công trường xây dựng

Trong quá trình thi công tại khuôn viên Trường Đại học Lâm nghiệp Nam Kinh, tỉnh Giang Tô, Trung Quốc, công nhân bất ngờ phát hiện một phiến đá cứng nằm sâu dưới lòng đất. Khi kiểm tra, họ nhận ra bên dưới có dấu tích của một ngôi mộ cổ. Sự việc nhanh chóng được báo cho cơ quan chức năng, sau đó các chuyên gia khảo cổ thuộc Bảo tàng Nam Kinh đến tiến hành khai quật.

Ngôi mộ được xác định có cấu trúc hai buồng, xây bằng gạch xanh, diện tích mỗi buồng khoảng 5–6 m². Dù không có quy mô đồ sộ như một số lăng mộ quý tộc khác, công trình vẫn chứa những thông tin lịch sử đáng chú ý. Đặc biệt, các tấm bia đá và văn khắc tìm thấy tại đây đã giúp xác định danh tính người được an táng.

Theo kết quả nghiên cứu văn bia, chủ nhân ngôi mộ là Từ Thế Lễ, tự Quân Tự, từng giữ chức Chỉ huy thiêm sự thuộc Cẩm y vệ Nam Kinh dưới triều Minh. Ông là hậu duệ đời thứ sáu của Từ Đạt, vị danh tướng khai quốc có công lớn trong việc thành lập nhà Minh. Người nằm trong buồng mộ còn lại là phu nhân họ Chu của ông.

Chiếc bình men lam khiến giới khảo cổ bất ngờ

Điểm đặc biệt nhất của cuộc khai quật là một chiếc bình men sứ màu xanh được tìm thấy trong hốc tường tại buồng mộ của phu nhân họ Chu. Khi lớp đất bên ngoài được làm sạch, hiện vật lộ ra lớp men lam bóng, màu xanh đậm và tương đối đồng đều.

Chiếc bình cao khoảng 26,7–26,8 cm, đường kính miệng khoảng 4,4 cm, đường kính bụng lớn nhất khoảng 15,6 cm và đường kính đáy khoảng 10 cm. Thân bình có dáng thuôn, phần vai nở, bụng phình và chân đế nhỏ, tạo nên hình dáng thanh thoát đặc trưng của loại “bình mai”. Bình mai là loại đồ gốm có hình dáng phổ biến trong lịch sử Trung Quốc, thường được sử dụng để đựng rượu hoặc chất lỏng. Tuy nhiên, giá trị của hiện vật không chỉ nằm ở công năng mà còn ở lớp men lam quý hiếm, kỹ thuật chế tác và tình trạng bảo tồn.

Theo các chuyên gia Bảo tàng Nam Kinh được báo chí dẫn lời, trước khi phát hiện hiện vật này, bảo tàng chưa có chiếc bình mai men lam tương tự nào trong bộ sưu tập. Sự xuất hiện của nó vì thế bổ sung một loại hình đồ sứ đặc biệt cho bộ sưu tập gốm sứ cổ của thành phố.

Vì sao chiếc bình được bảo vệ đặc biệt?

Ngay khi phát hiện, các nhà khảo cổ không vội đưa chiếc bình ra khỏi lớp đất bao quanh. Họ tiến hành làm sạch từng phần rất cẩn thận, sau đó che chắn hiện vật để tránh đất đá rơi vào bề mặt. Chiếc bình được bọc nhiều lớp vật liệu bảo vệ rồi mới chuyển đến bảo tàng.

Cách xử lý này xuất phát từ yêu cầu bảo tồn hiện vật khảo cổ. Những đồ gốm nằm dưới lòng đất hàng trăm năm có thể bị ảnh hưởng bởi độ ẩm, muối khoáng và sự thay đổi môi trường. Nếu tác động quá mạnh trong quá trình khai quật hoặc vận chuyển, lớp men và phần thân gốm có nguy cơ bị tổn hại.

Chỉ vài ngày sau khi được phát hiện, chiếc bình đã được đưa ra trưng bày tại Bảo tàng Nam Kinh, trong không gian triển lãm chuyên đề “Ngọc Đường Giai Khí”. Để giới thiệu hiện vật mới, bảo tàng bố trí nó ở vị trí nổi bật trong khu trưng bày đồ sứ quý.

Đáng chú ý, ngôi mộ không chứa quá nhiều đồ tùy táng. Ngoài hai tấm văn bia, một chiếc bình gốm trắng và bình mai men lam, các nhà khảo cổ không ghi nhận nhiều hiện vật khác. Điều này khiến chiếc bình màu xanh càng trở nên nổi bật trong toàn bộ phát hiện.