Phim ngắn trực tuyến ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) đang thu hút người xem nhờ nội dung kịch tính, thời lượng mỗi tập chỉ vài phút và cách dẫn dắt liên tục tạo nút thắt. Tuy nhiên, sức hút của loại hình giải trí này cũng đang bị các đối tượng xấu lợi dụng để xây dựng những kịch bản lừa đảo, nhắm vào cả tài sản lẫn dữ liệu cá nhân của người dùng.

Từ ứng dụng xem phim AI đến cái bẫy chiếm đoạt tài sản

Phim ngắn trực tuyến ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) đang thu hút người xem nhờ nội dung kịch tính, thời lượng mỗi tập chỉ vài phút và cách dẫn dắt liên tục tạo nút thắt. Tuy nhiên, sức hút của loại hình giải trí này cũng đang bị các đối tượng xấu lợi dụng để xây dựng những kịch bản lừa đảo, nhắm vào cả tài sản lẫn dữ liệu cá nhân của người dùng.

Theo cảnh báo của Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05, Bộ Công an), một số đối tượng biến ứng dụng xem phim AI thành công cụ dẫn dụ người dùng bằng lời mời gọi vừa giải trí vừa kiếm tiền. Ban đầu, các ứng dụng hiển thị số dư hoặc khoản thưởng tăng liên tục trên tài khoản ảo, tạo cảm giác người tham gia có thể kiếm được thu nhập chỉ bằng việc xem phim và hoàn thành những nhiệm vụ đơn giản.

Kịch bản thường được thiết kế theo từng bước nhằm khiến người dùng dần tin tưởng. Sau khi đăng ký, người tham gia được yêu cầu xem quảng cáo, tải thêm ứng dụng bên thứ ba hoặc thực hiện nhiệm vụ trực tuyến để tăng số dư, mở khóa tập phim hay nhận thưởng. Những khoản tiền hiển thị trên màn hình khiến nhiều người nghĩ rằng công sức bỏ ra đang được quy đổi thành thu nhập thực tế.

Tuy nhiên, khi muốn rút tiền, người dùng có thể gặp hàng loạt điều kiện mới. Hệ thống thông báo tài khoản chưa đạt ngưỡng thanh toán, yêu cầu nâng cấp thành viên, đóng phí giao dịch hoặc nạp tiền để xác minh danh tính. Một số trường hợp còn được hứa hẹn rằng khoản tiền vừa nộp sẽ được hoàn lại cùng tiền thưởng sau khi hoàn thành thủ tục.

Đây là thời điểm người dùng có nguy cơ mất tiền thật vì tin vào số dư ảo. Sau lần nạp đầu tiên, đối tượng có thể tiếp tục viện thêm lý do để yêu cầu thanh toán nhiều lần. Khi nạn nhân không còn khả năng nộp tiền hoặc bắt đầu nghi ngờ, hệ thống có thể ngừng hoạt động, tài khoản bị khóa hoặc người dùng bị chặn liên lạc. Số tiền thưởng hiển thị trước đó không thể rút ra, trong khi khoản tiền đã chuyển đi khó có thể thu hồi.

Bên cạnh chiêu dụ kiếm tiền, cách thiết kế phim thành nhiều tập ngắn cũng có thể khiến người xem phát sinh chi phí ngoài dự kiến. Các tập phim thường kết thúc ở tình tiết gay cấn, buộc người xem phải mở khóa tập tiếp theo để biết diễn biến. Việc thanh toán từng khoản nhỏ để mua điểm, mở khóa nội dung hoặc tiếp tục theo dõi có thể lặp đi lặp lại. Khi cộng dồn, tổng chi phí trong một tháng có thể lên tới hàng triệu đồng nếu người dùng không kiểm soát mức chi tiêu.

Dù vậy, không phải mọi ứng dụng phim ngắn hoặc dịch vụ xem phim có thu phí đều là lừa đảo. Rủi ro nằm ở những nền tảng sử dụng lời hứa kiếm tiền thiếu minh bạch, liên tục yêu cầu người dùng nạp tiền để nhận khoản thưởng không thể kiểm chứng, hoặc dụ cài phần mềm không rõ nguồn gốc. Người dùng cần phân biệt giữa dịch vụ giải trí thu phí thông thường với mô hình lấy tiền nạp mới làm điều kiện để giải ngân khoản thưởng được quảng cáo.

Nguy cơ nghiêm trọng hơn xuất hiện khi ứng dụng xem phim được sử dụng làm phương tiện phát tán mã độc. Theo cảnh báo của A05, một số người dùng sau khi cài ứng dụng lạ có thể đối mặt với tình trạng thiết bị nhiễm phần mềm độc hại, dữ liệu cá nhân bị lộ hoặc quyền kiểm soát điện thoại bị xâm phạm. Khi đó, thiệt hại không chỉ giới hạn ở số tiền đã nạp vào ứng dụng mà còn có thể liên quan đến tài khoản ngân hàng và những dịch vụ quan trọng khác trên thiết bị.

Đáng chú ý, một số ứng dụng độc hại được phát tán dưới dạng tệp cài đặt APK qua đường link trực tiếp, thay vì được tải từ cửa hàng ứng dụng chính thức. Người dùng có thể được hướng dẫn cài đặt với lý do ứng dụng chưa có trên kho phần mềm, cần cập nhật phiên bản mới hoặc phải tải một công cụ hỗ trợ để nhận thưởng. Nếu tin theo, họ có thể tự đưa phần mềm không rõ nguồn gốc vào điện thoại.

Theo ông Vũ Ngọc Sơn, Giám đốc kỹ thuật Công ty Công nghệ An ninh mạng Quốc gia Việt Nam (NCS), hệ điều hành điện thoại thường thiết kế cơ chế “hộp cát” (sandbox) để tách biệt hoạt động của các ứng dụng. Nhờ đó, một ứng dụng thông thường không thể tùy ý đọc dữ liệu hoặc can thiệp vào hoạt động của ứng dụng khác. Đây là một lớp bảo vệ quan trọng nhằm hạn chế hậu quả khi thiết bị cài nhầm phần mềm độc hại.

Tuy nhiên, chuyên gia cho biết kẻ gian có thể lợi dụng dịch vụ trợ năng (Accessibility Service) trên Android. Tính năng này được thiết kế để hỗ trợ người khiếm thị hoặc người gặp khó khăn khi thao tác với điện thoại sử dụng thiết bị thuận tiện hơn. Khi được cấp những quyền phù hợp, dịch vụ trợ năng có thể đọc nội dung trên màn hình và tương tác với giao diện ứng dụng. Vì vậy, nếu phần mềm độc hại lừa được người dùng cấp quyền, nó có thể lợi dụng cơ chế này để vượt qua một phần giới hạn giữa các ứng dụng.

Ông Sơn giải thích rằng sau khi được cấp quyền trợ năng, ứng dụng giả mạo có thể theo dõi hoạt động trên thiết bị, thu thập thông tin và tìm cách tương tác với ứng dụng ngân hàng. Trong kịch bản nguy hiểm, mã độc có thể hỗ trợ kẻ tấn công thực hiện các thao tác trên điện thoại của nạn nhân, từ nhập thông tin đăng nhập đến lợi dụng quy trình xác thực giao dịch. Điều này khiến người dùng có nguy cơ mất tiền ngay trên thiết bị của mình mà không nhận ra đầy đủ những gì đang diễn ra.

Một mắt xích quan trọng trong kịch bản này là việc nạn nhân tự cấp quyền cho ứng dụng. Đối tượng có thể đưa ra những lời giải thích như cần quyền truy cập để phát phim, xác minh tài khoản, tăng tốc độ ứng dụng hoặc mở khóa chức năng kiếm tiền. Nếu người dùng chấp thuận mà không hiểu rõ mục đích, phần mềm có thể được trao khả năng vượt quá nhu cầu thực tế của một ứng dụng giải trí.

Theo chuyên gia NCS, các tệp APK độc hại được phát tán qua những đường link không chính thức có thể né tránh các cơ chế kiểm duyệt của cửa hàng ứng dụng chính thống. Vì vậy, người dùng cần đặc biệt thận trọng khi được yêu cầu tải phần mềm từ website lạ, nhóm trò chuyện hoặc tin nhắn riêng. Một ứng dụng có giao diện đẹp, tên gọi hấp dẫn hay lời giới thiệu kiếm tiền không phải bằng chứng cho thấy nó an toàn.

Cơ quan chức năng và chuyên gia khuyến cáo cách bảo vệ tài khoản

Trước nguy cơ lừa đảo thông qua ứng dụng xem phim AI, Cục A05 khuyến cáo người dân cần nâng cao cảnh giác, kiểm tra kỹ trước khi tải và cài đặt phần mềm. Người dùng không nên tin vào lời mời gọi kiếm tiền dễ dàng chỉ bằng việc xem phim, đặc biệt khi nền tảng yêu cầu nạp tiền, đóng phí hoặc cung cấp thông tin nhạy cảm để rút thưởng.

Một nguyên tắc quan trọng là chỉ tải ứng dụng từ nguồn chính thức. Ông Vũ Ngọc Sơn khuyến cáo người dùng điện thoại Android nên truy cập trực tiếp Google Play, còn người dùng iPhone nên sử dụng App Store để tìm và tải phần mềm. Không nên bấm vào đường link được gửi qua tin nhắn, email hoặc ứng dụng trò chuyện để cài đặt tệp APK không rõ nguồn gốc. Nếu có nghi vấn về một ứng dụng hoặc dịch vụ, người dùng cần xác minh thông tin với nhà cung cấp qua website hay số điện thoại chính thức.

Bên cạnh nguồn tải, quyền truy cập của ứng dụng cũng cần được kiểm tra cẩn thận. Một ứng dụng xem phim thông thường không có lý do rõ ràng để yêu cầu quyền truy cập quá rộng vào danh bạ, tin nhắn hoặc những dữ liệu không liên quan đến chức năng chính. Người dùng nên từ chối các quyền bất thường và không làm theo hướng dẫn cấp quyền chỉ để nhận thưởng hoặc mở khóa nội dung.

Đặc biệt, chuyên gia NCS cảnh báo người dùng không nên cấp quyền Accessibility cho những ứng dụng không thực sự cần thiết. Theo ông Sơn, các ứng dụng ngân hàng, thuế hay ứng dụng của cơ quan nhà nước không yêu cầu người dùng cấp quyền trợ năng chỉ để thực hiện những thao tác thông thường. Khi một ứng dụng xem phim hoặc công cụ kiếm tiền yêu cầu quyền này, người dùng cần dừng cài đặt và kiểm tra kỹ mục đích sử dụng.

Không chỉ dừng ở việc tránh phần mềm độc hại, người dùng cần bảo vệ thông tin đăng nhập và dữ liệu tài chính. Mật khẩu, mã OTP, thông tin thẻ ngân hàng và dữ liệu xác thực không nên được cung cấp cho ứng dụng hoặc cá nhân không rõ nguồn gốc. Người dùng cũng không nên nhập thông tin ngân hàng vào các trang web được mở từ đường link quảng cáo hay đường dẫn do người lạ gửi.

Với những ứng dụng hứa hẹn trả thưởng, cần kiểm tra rõ cơ chế kiếm tiền, điều kiện rút tiền và thông tin đơn vị vận hành. Nếu nền tảng liên tục yêu cầu nạp thêm tiền để mở khóa khoản thưởng, đóng phí xác minh hoặc nâng cấp tài khoản, người dùng nên dừng giao dịch thay vì cố nộp thêm để lấy lại số tiền đã bỏ ra. Khoản thưởng hiển thị trong ứng dụng không thể được xem là thu nhập thực tế nếu chưa thể rút về tài khoản và xác minh nguồn chi trả.

Trong trường hợp đã cài đặt ứng dụng đáng ngờ, người dùng cần gỡ bỏ phần mềm, rà soát quyền truy cập và kiểm tra các dấu hiệu bất thường trên thiết bị. Nếu đã cấp quyền trợ năng cho ứng dụng không rõ nguồn gốc, cần thu hồi quyền này nếu có thể và kiểm tra lại các ứng dụng đã cài đặt. Người dùng cũng nên cập nhật hệ điều hành, rà soát các phiên đăng nhập và thay đổi mật khẩu của những tài khoản quan trọng bằng một thiết bị đáng tin cậy.

Nếu đã nhập thông tin ngân hàng hoặc phát hiện giao dịch không do mình thực hiện, cần liên hệ ngay với ngân hàng để yêu cầu khóa hoặc bảo vệ tài khoản, đồng thời thông báo về giao dịch đáng ngờ. Người bị hại nên lưu giữ đường link, tên ứng dụng, tin nhắn, số điện thoại, chứng từ chuyển tiền và những bằng chứng liên quan để trình báo cơ quan công an gần nhất. Việc xử lý sớm có thể giúp hạn chế thiệt hại và cung cấp thông tin cần thiết cho quá trình xác minh.

Ở góc độ rộng hơn, cảnh báo từ cơ quan chức năng cho thấy các chiêu lừa đảo đang tìm cách kết hợp nhu cầu giải trí với lời hứa về lợi ích tài chính. Khi người dùng đã dành nhiều thời gian theo dõi một bộ phim và muốn mở khóa đoạn kết, họ có thể dễ chấp nhận những yêu cầu thanh toán nhỏ hoặc tải thêm ứng dụng để tiếp tục. Nếu thiếu cảnh giác, các thao tác tưởng như đơn giản này có thể trở thành điểm khởi đầu cho việc lộ dữ liệu hoặc cài mã độc.

Vì vậy, người dùng cần tách biệt việc giải trí với những lời mời gọi đầu tư hay kiếm tiền. Không nên xem số dư hiển thị trong ứng dụng là bằng chứng chắc chắn về khoản thưởng có thật, cũng không nên chuyển tiền chỉ vì nền tảng thông báo cần hoàn thành thêm một bước để rút tiền. Những yêu cầu bất thường về nạp tiền, cấp quyền sâu cho ứng dụng hoặc cung cấp mã xác thực đều cần được xem xét kỹ trước khi tiếp tục.

Công nghệ AI có thể mở ra nhiều cách thức sáng tạo nội dung phim ngắn, nhưng cũng có thể bị lợi dụng để thu hút người dùng vào các nền tảng thiếu minh bạch. Theo khuyến cáo của cơ quan chức năng và chuyên gia an ninh mạng, biện pháp phòng vệ hiệu quả bắt đầu từ việc kiểm tra nguồn ứng dụng, giới hạn quyền truy cập và không cung cấp thông tin nhạy cảm cho những dịch vụ không đáng tin cậy. Khi một ứng dụng vừa hứa hẹn kiếm tiền dễ dàng vừa yêu cầu nạp tiền hoặc cấp quyền điều khiển điện thoại, người dùng nên dừng lại thay vì đánh cược tài sản và dữ liệu cá nhân của mình.