Ngày 21/4, tại nghị trường kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khoá XVI, đại biểu Quốc hội Lê Thị Ngọc Linh (đoàn Cà Mau) đề cập đến vấn đề có tác động sâu rộng đến kinh tế - xã hội trong dài hạn là già hóa dân số diễn ra nhanh chóng, trong khi tỷ suất sinh đang giảm xuống dưới mức thay thế.

Dẫn chứng nội dung trên, đại biểu Ngọc Linh cho biết, theo số liệu trong báo cáo, tổng tỷ suất sinh của Việt Nam hiện chỉ còn khoảng 1,91 con/phụ nữ, thấp hơn mức sinh thay thế là 2,1 con. Đây là một dấu hiệu cho thấy quy mô gia đình ngày càng thu nhỏ, số trẻ em sinh ra không đủ để duy trì quy mô dân số ổn định trong dài hạn.

Theo số liệu thống kê, năm 2022, mức sinh tương đối ổn định quanh mức thay thế gần 2,1 con, đến năm 2023 khoảng 1,96 con/phụ nữ, năm 2024 giảm xuống còn 1,91 con/phụ nữ. Những con số này cho thấy xu hướng giảm nhanh trở lại trong 2 năm gần đây. Trong đó, tỷ lệ sinh ở thành thị thấp hơn ở vùng nông thôn.

Bên cạnh đó, Việt Nam đang chuyển từ giai đoạn dân số vàng sang dân số già với tốc độ nhanh, tỷ lệ người từ 60 tuổi trở lên ngày càng tăng, trong khi lực lượng lao động trẻ lại có xu hướng giảm mạnh.

Để từng bước khắc phục tình trạng mức sinh thấp và những hệ lụy đi kèm, đại biểu đoàn Cà Mau đề xuất với Chính phủ, Quốc hội một số nội dung:

Thứ nhất, cần tiếp tục điều chỉnh chính sách dân số theo hướng chuyển mạnh từ kế hoạch hóa gia đình sang duy trì mức sinh thay thế một cách bền vững. Trong đó, cần phân vùng chính sách rõ ràng, tập trung ưu tiên các địa phương có mức sinh thấp, đô thị lớn, khu công nghiệp, khuyến khích các cặp vợ chồng sinh đủ hai con, coi đây là trách nhiệm xã hội gắn với phát triển bền vững của đất nước.

Thứ hai, Nhà nước cần có các chính sách hỗ trợ tài chính thiết thực, dài hạn cho các gia đình sinh con và nuôi con nhỏ như hỗ trợ nuôi con nhỏ như hỗ trợ chi phí sinh con, chăm sóc trẻ em, mở rộng chính sách miễn giảm chi phí y tế cho trẻ em, đồng thời cần có chính sách thuế ưu đãi đối với hộ gia đình nuôi con nhỏ.

Thứ ba, tập trung đầu tư phát triển hệ thống dịch vụ chăm sóc trẻ em đồng bộ chất lượng, mở rộng mạng lưới nhà trẻ, trường mầm non, đặc biệt tại khu đô thị, khu công nghiệp; phát triển các dịch vụ chăm trẻ ngoài giờ, dịch vụ chăm sóc trẻ linh hoạt. Song song, cũng cần có chính sách hỗ trợ nhà ở, tạo việc làm ổn định, nâng cao thu nhập cho các cặp vợ chồng trẻ, giúp họ yên tâm lập gia đình và sinh con.

Thứ tư, cần đẩy mạnh công tác truyền thông, giáo dục nhằm thay đổi nhận thức xã hội về hôn nhân, khuyến khích kết hôn và sinh con đúng độ tuổi, giảm xu hướng trì hoãn hôn nhân và sinh con trong giới trẻ hiện nay. Đồng thời cần chuyển mạnh sang chính sách khuyến sinh chủ động, đồng bộ và dài hạn, lấy gia đình và phụ nữ làm trung tâm, tôn trọng quyền lựa chọn sinh con nhưng tạo môi trường thuận lợi để người dân muốn sinh và có thể sinh.

Bên cạnh đó cần rà soát, sửa đổi, bổ sung các quy định pháp luật liên quan đến dân số, lao động, an sinh xã hội, bình đẳng giới theo hướng đồng bộ và thống nhất. Mức sinh không chỉ là câu chuyện của mỗi gia đình mà là vấn đề chiến lược của quốc gia, liên quan trực tiếp đến chất lượng nguồn nhân lực và sự phát triển bền vững của đất nước.

"Tôi rất mong sớm có những quyết sách kịp thời, mạnh mẽ và đồng bộ hơn nữa để tạo một môi trường thực sự thân thiện với gia đình và trẻ em, nơi mà mỗi cặp vợ chồng không chỉ muốn sinh con mà còn có điều kiện để sinh và nuôi dạy con tốt hơn", đại biểu Lê Thị Ngọc Linh bày tỏ.