Bí mật động trời Thành Cát Tư Hãn mang xuống mồ suốt 800 năm

Có tư liệu cho rằng, 40 cô gái trẻ mặc lụa quý, đeo trang sức vàng bạc được chôn cùng Thành Cát Tư Hãn để "hầu hạ" ông dưới âm phủ.

Theo Quang Minh/Dân Việt 18/10/2016 20:13

Bi mat dong troi Thanh Cat Tu Han mang xuong mo suot 800 nam

Thành Cát Tư Hãn được mệnh danh là "bá chủ vũ trụ" vì khả năng quân sự tài tình của ông.

Nơi chôn Thành Cát Tư Hãn vẫn là chủ đề gây nhiều tranh cãi thời gian qua. Một quan điểm cho rằng Thành Cát Tư Hãn được chôn ở một nấm mồ không có dấu hiệu nhận biết. Quân lính mang xác của ông đã giết tất cả những người nhìn thấy trên đường. Người xây mộ cũng bị giết và sau đó những người khiêng xác ông cũng tự vẫn.

Dù độ xác thực ra sao, địa điểm nấm mồ vẫn chưa được xác định. Trong nhiều năm qua, các nhà khảo cổ học và sử gia đã đưa ra nhiều giả thuyết quanh nơi chôn cất Thành Cát Tư Hãn. Tuy nhiên, chính quyền Mông Cổ kiểm soát rất chặt việc đào xới trên vùng đất thiêng nên việc tìm kiếm mộ của người đứng đầu đế chế Mông Cổ vẫn là một điều rất khó khăn.

Thành Cát Tư Hãn được cho là qua đời vào cuối mùa hè năm 1227 tại núi Lưu Bàn thuộc Trung Quốc. Thi thể của ông được đưa về Mông Cổ để an táng. Nhằm giải quyết bí ẩn lịch sử này, nhà báo Robin Ackroyd đã tới Mông Cổ. Ông dành 2 tháng và di chuyển 700km trên lưng ngựa, tới những địa điểm Thành Cát Tư Hãn từng sinh sống. Robin cũng tới thăm nhiều vùng đất khác nhau được cho là chứa mộ của Thành Cát Tư Hãn.

Bi mat dong troi Thanh Cat Tu Han mang xuong mo suot 800 nam-Hinh-2

Robin Ackroyd ở Burkhan Khaldun, nơi được cho là chôn cất Thành Cát Tư Hãn.

Trong cuốn sách tựa đề “Thành Cát Tư Hãn: Mộ linh thiêng, kho báu bí mật”, Robin đã mô tả lại quá trình khám phá Mông Cổ và đưa ra các cứ liệu lịch sử về thời điểm Thành Cát Tư Hãn sinh sống. Sau khi giám định các thư tịch cổ và tìm hiểu đời sống hiện đại ở Mông Cổ, Robin khẳng định đã tìm thấy nơi chôn Thành Cát Tư Hãn.

Để hiểu được Thành Cát Tư Hãn và sự hình thành đế chế Mông Cổ, Robin sử dụng nhiều sử sách xưa để chắp nối lại cuộc đời và sự nghiệp lẫy lừng của ông. Trong số này có hai thư tịch quan trọng là “Lịch sử bí mật đế chế Mông Cổ” viết ngay sau khi Thành Cát Tư Hãn qua đời. “Cuốn sách rất tôn trọng sự kiện lịch sử”, Robin trả lời tờ IBTimes Anh.

“Chúng ta có thể thấy được rất nhiều sự thật đã được chứng minh trong cuốn sách. Có nhiều tướng lĩnh Mông Cổ tham gia biên soạn cuốn sách ngay sau khi Thành Cát Tư Hãn qua đời”, Robin viết.

Cuốn thứ hai được tác giả Rashid al-Din viết khoảng năm 1300. Rashid là một người Ba Tư nhưng ông muốn dành hết tâm huyết cho lịch sử đế chế Mông Cổ. “Rashid cố gắng để hiểu chuyện gì đã xảy ra, nơi Thành Cát Tư Hãn được chôn và giải mật những bí ẩn quanh ngôi mộ của vị hoàng đế này”, Robin nói.

Hiện có nhiều giả thuyết xoay quanh cái chết của Thành Cát Tư Hãn. Một số người cho rằng ông bị ốm. Cuốn “Lịch sử bí mật đế chế Mông Cổ” viết ông ngã từ lưng ngựa trong mùa đông và bị nhiễm trùng sau đó. Một giả thuyết khác cho rằng ông bị thương khi tìm cách hãm hiếp một cô gái bắt giữ được của đối phương.

Trong cuốn sách của mình, Robin viết nguyên nhân thực sự về cái chết của Thành Cát Tư Hãn vẫn được giấu kín nhằm đảm bảo uy danh cho vị hoàng đế. Nếu chết trong tay kẻ thù, hình ảnh Thành Cát Tư Hãn sẽ bị suy giảm nghiêm trọng. Tương tự, chết vì bệnh tật cũng không phải là một điều hay với Thành Cát Tư Hãn.

Bi mat dong troi Thanh Cat Tu Han mang xuong mo suot 800 nam-Hinh-3

Tác giả Robin Ackroyd rong ruổi 700km trên các thảo nguyên xa xôi ở Mông Cổ.

Thời gian Thành Cát Tư Hãn qua đời cũng là một ẩn số. Dù vậy, giả thuyết được đưa ra nhiều nhất là cuối mùa hè, tầm tháng 8 năm 1227 khi nhiệt độ ở Mông Cổ bắt đầu sụt giảm nhanh chóng. Ban ngày trời nóng như đổ lửa nhưng ban đêm lạnh cắt da cắt thịt. Thời tiết như vậy khiến Thành Cát Tư Hãn mắc bệnh và qua đời.

Việc đưa thi thể Thành Cát Tư Hãn về quê nhà để an táng đặc biệt quan trọng trong quan niệm xưa. Thư tịch Mông Cổ thế kỷ thứ 7 khẳng định Thành Cát Tư Hãn đã được đưa về quê nhà sau khi chết. Nội dung trong đó khẳng định Thành Cát Tư Hãn được chôn tại sông Kherlen, nơi Thành Cát Tư Hãn từng đóng quân khi còn sống.

Học giả Rashis al-Din viết rằng quan tài của Thành Cát Tư Hãn được đưa tới địa điểm trên và nghi lễ được thực hiện ở đó. Hoàng tử, chỉ huy tối cao Mông Cổ cũng có mặt, họp bàn để đưa ra đường lối phát triển tương lai của đất nước.

Thành Cát Tư Hãn có lẽ được chôn cùng những đồ tùy táng, ngựa thiêng và cả người. Một tư liệu cho biết 40 cô gái trẻ mặc lụa quý, đeo trang sức vàng bạc đã bị giết và chôn cùng Thành Cát Tư Hãn. Quan niệm xưa cho rằng Thành Cát Tư Hãn chết nhưng vẫn cần người hầu kẻ hạ ở dưới âm phủ.

Sau đám tang chính thức, nhiều nghi lễ khác được cử hành. Robin lí giải đây là biện pháp nhằm đánh lạc hướng địa điểm thực tế chôn Thành Cát Tư Hãn.

Với các giả thuyết đưa ra, có 3 quan điểm về nơi chôn cất nổi bật và được chấp thuận nhiều hơn cả. Địa điểm đầu tiên là tường thành Almsgivers ở tỉnh Khentii. Nhiều ngôi mộ từng được tìm thấy ở đây khiến giả thuyết về nơi chôn Thành Cát Tư Hãn được nhen nhóm. Dù vậy, không ngôi mộ nào có dấu tích của hoàng gia xa xỉ.

Địa điểm khác là Avarga gần Delgerkhaan, một địa điểm Thành Cát Tư Hãn từng trú quân. Với hoàng đế Mông Cổ, nơi này không có nhiều giá trị bởi nó cách xa nơi sinh của ông tới 200km. Nơi cuối cùng là núi thiêng Burkhan Khaldun.

Khu vực 240 km2 quanh núi thiêng Burkhan Khaldun được gọi là Ikh Khorig. Vùng đất linh thiêng này cấm tất cả người ngoài xâm nhập. Bất kì ai tiến vào đều bị xử tử. Thư tịch cho biết Thành Cát Tư Hãn từng sống ở đây thời thanh niên lúc chiến đấu chống quân Merkid. Ông đã phải lên núi ẩn trốn và sống sót. Từ đó, Thành Cát Tư Hãn hứa sẽ tôn thờ núi thiêng Burkhan Khaldun.

Robin cho biết nhiều tài liệu đề cập tới quan niệm của người Mông Cổ rất muốn được chôn ở vùng đất cao. Chẳng hạn trong cuốn “Lịch sử bí mật đế chế Mông Cổ”, bạn thiếu thời và sau đó là kẻ thù của Thành Cát Tư Hãn –Jamukha- từng cầu xin ông hãy chôn thi thể mình trên một ngọn núi cao. Một số tướng lĩnh cấp cao khác dưới trướng Thành Cát Tư Hãn sau khi tử trận cũng được chôn trên núi. Với vai trò là tổng chỉ huy quân đội Mông Cổ, dễ hiểu vì sao Thành Cát Tư Hãn có thể được chôn ở núi thiêng Burkhan Khaldun.

Địa điểm núi thiêng này so với những nơi khác ở Mông Cổ rất phù hợp để an táng một vị hoàng đế. Núi Burkhan Khaldun là nơi 3 con sông hợp dòng. Chưa kể trên đỉnh núi thiêng có một tảng đá lớn với hình thù chạm trổ kì lạ. Robin tin rằng nó được bàn tay con người khiêng tới đây.

Chính quyền Mông Cổ cũng tuyên bố núi Burkhan Khaldun là địa điểm khả dĩ nhất Thành Cát Tư Hãn được chôn cất. Năm 2015, nơi đây được UNESCO công nhận là di sản văn hóa thế giới. Chính quyền Mông Cổ chắc chắn sẽ không bao giờ đào xới khu vực linh thiêng này.

“Việc rà soát và đào bới ở núi Burkhan Khaldun là điều bất khả trong tương lai”, Robin nhận định. “Điều quan trọng nhất với người Mông Cổ là Thành Cát Tư Hãn đã quay trở về quê hương sau khi qua đời ở Trung Quốc”.

Nhiều người Mông Cổ tin rằng nếu tìm ra mộ của Thành Cát Tư Hãn, đó là sự báng bổ. Nhiều quan niệm cổ xưa về mộ và chôn cất vẫn tồn tại tới ngày hôm nay. Chính những niềm tin sắt đá này giúp những khu mộ xưa vẫn được bảo tồn sau 800 năm. Người du mục Mông Cổ cho rằng tiền nhân đang sống ở nơi linh thiêng bên dưới nầm mồ nên việc đào lên là điều không tưởng và bất kính.

Robin nói: “Nếu suy luận của tôi là chính xác, khả năng rất lớn núi thiêng Burkhan Khaldun là nơi chôn cất Thành Cát Tư Hãn. Hãy nhìn lên điểm cao nhất của ngọn núi này. Tôi tin rằng Thành Cát Tư Hãn đang nằm yên nghỉ dưới đó”.

Mời quý độc giả xem video Chuyện ấy của các Hoàng đế xưa (nguồn Youtube):

#Thành Cát Tư Hãn #đế quốc Mông Cổ #nơi chôn cất

Giải mã thảm kịch núi lửa kinh hoàng nhất lịch sử loài người

(Kiến Thức) - Thảm kịch kinh hoảng xảy ra với thành phố Pompeii bị chôn vùi bởi núi lửa Vesuvius cùng hơn 2.000 người năm 79 khiến nhân loại bàng hoàng.

Thành phố Pompeii bị chôn vùi bởi núi lửa Vesuvius đã trở thành sự kiện đau thương trong lịch sử nhân loại. Cụ thể, núi lửa Vesuvius phun trào dữ dội năm 79 đã xóa sổ hoàn toàn thành phố Pompeii của La Mã cùng hơn 2.000 người dân trong tro bụi núi lửa. Ngọn núi lửa này nằm vịnh Naples (Italy) và là núi lửa duy nhất ở châu Âu nằm trên đất liền hoạt động. Núi lửa Vesuvius cũng được coi là một trong những núi lửa nguy hiểm nhất thế giới do có lượng lớn dân số lớn sinh sống ở thành phố Naples và các thành phố xung quanh chân núi lửa.

Xem chi tiết

Sự thật té ngửa về người “truyền giống” vô địch thế giới

Thành Cát Tư Hãn được cho là có chính sách thu phục và bắt giữ tất cả những cô gái xinh đẹp nhất ở mỗi vùng đất mà ông chiếm đóng - điều khiến ông có tới 16 triệu hậu duệ đang sống ở khắp châu Á.

Su that te ngua ve nguoi “truyen giong” vo dich the gioi

Thành Cát Tư Hãn là vị tướng lẫy lừng trên các trận chiến và là người cực kì "năng suất" trên mặt trận tình cảm (Ảnh minh họa từ phim).

800 năm trước, một người đàn ông chinh phục 24 triệu km2, chiếm 16% tổng diện tích toàn cầu. Chưa bao giờ trong lịch sử thế giới có một đế chế thống nhất được lãnh thổ trên một diện tích đất liền lớn tới vậy. Người đó là Thành Cát Tư Hãn.

Uy danh của Thành Cát Tư Hãn truyền lại suốt muôn đời sau và tên tuổi của ông khiến kẻ thù ở xa hàng trăm dặm cũng phải hãi hùng. Ông được suy tôn bằng rất nhiều tên gọi khác nhau như Chúa tể tàn sát, Người trừng phạt của Chúa, Chiến binh hoàn hảo. Tuy nhiên, Thành Cát Tư Hãn vẫn là tên gọi phổ biến nhất.

Các bằng chứng khoa học gần đây cho thấy không chỉ là một người chỉ huy kiệt xuất trên mọi chiến trường, Thành Cát Tư Hãn cũng là một “chiến binh năng suất” trên mặt trận tình cảm. Ông được cho là cha đẻ của hàng vạn đứa trẻ.

Su that te ngua ve nguoi “truyen giong” vo dich the gioi-Hinh-2

Ít nhất 16 triệu người châu Á có mang gene của Thành Cát Tư Hãn.

Những nghiên cứu trước đây, chẳng hạn cuốn “Thành Cát Tư Hãn: Hoàng đế của muôn dân” từ năm 1927 vốn được đánh giá rất cao của học giả Harold Lamb, thường không đề cập đến khía cạnh lý thú này. Một số nghiên cứu gần đây đã tiết lộ Thành Cát Tư Hãn chính là một trong những người cha “năng suất” nhất thế giới khi đã trực tiếp góp sức cho ra đời hàng ngàn đứa trẻ ở nhiều vùng đất đi qua.

Sau khi nghiên cứu mẫu gene của 16 dân tộc ở châu Á, chương trình nghiên cứu gene của ĐH Leicester (Anh) tin rằng, có tới 16 triệu hậu duệ của Thành Cát Tư Hãn còn sống tới ngày nay. Điều này đồng nghĩa ông đã phải “gây giống” cho hàng ngàn phụ nữ.

Theo một số tư liệu, Thành Cát Tư Hãn có một chính sách rất đặc biệt: thu phục và bắt giữ tất cả những cô gái xinh đẹp nhất ở mỗi vùng đất mà ông chiếm đóng. Với mỗi lần hành quân trở về, Thành Cát Tư Hãn cùng các tướng tá khác ngồi trong lều, ăn một mâm thịt ngựa ú ụ và xem mặt những cô gái tù binh.

Su that te ngua ve nguoi “truyen giong” vo dich the gioi-Hinh-3

Thành Cát Tư Hãn và 11 bà vợ cùng các con.

Thành Cát Tư Hãn được chọn lựa mỹ nữ trước tiên và tiêu chí hàng đầu của ông là mũi nhỏ, hông trái lê, tóc dài như suối, môi đỏ như hoa hồng và giọng nói trong trẻo như tiếng chim ca. Ông có thang đo của riêng mình và nếu cô nào không đạt yêu cầu sẽ bị đẩy xuống cho binh sĩ cấp dưới.

Một lần nọ, một tướng của Thành Cát Tư Hãn tranh cãi với minh chủ của mình ở đời điều gì là thú vị nhất. Đại đa số người có mặt trong lều cho rằng thú nuôi chim ưng là tuyệt vời nhất. Cần biết rằng Thành Cát Tư Hãn sở hữu tới 800 con chim ưng các loại.

Nhưng Thành Cát Tư Hãn đứng lên và dõng dạc tuyên bố: “Thú vui lớn nhất đời ta là chinh phục quân thù, đuổi chúng chạy bán sống bán chết, cướp hết tài sản, xem chúng khóc lóc xin tha mạng, cưỡi ngựa của chúng và véo mông những bà vợ, cô gái xinh đẹp” - theo tác giả Christopher Hudson từ báo Daily Mail.

Su that te ngua ve nguoi “truyen giong” vo dich the gioi-Hinh-4

Người vợ đầu tiên của Thành Cát Tư Hãn là Bột Nhi Thiếp (Ảnh minh họa từ phim).

Dù vậy nhiều nhà di truyền cho rằng con số 16 triệu người sống trải dài từ Trung Quốc tới Trung Đông có chung gene với Thành Cát Tư Hãn là điều không thể. Dù ông có thể “năng suất” nhưng con số này là quá lớn với một người bình thường.

Nhiều sử gia thì cho rằng con số 16 triệu là chính xác với phạm vi ảnh hưởng của Thành Cát Tư Hãn trong thế kỷ 13. Cần nhớ rằng ông đã lãnh đạo đội quân Mông Cổ thiện chiến tới những vùng xa xôi nhất của châu Âu, giết hại quân thù và bắt cóc rất nhiều phụ nữ đẹp.

Thành tích này của ông chỉ diễn ra trong 20 năm ngắn ngủi. Khi ông chết vào năm 1227, Thành Cát Tư Hãn làm chủ vùng đất gấp 2 lần đế chế La Mã và khiến lịch sử thế giới thay đổi vĩnh viễn.

“Việc tấn công một vùng lãnh thổ của kẻ địch chỉ bắt đầu khi Thành Cát Tư Hãn cho phép”, sử gia người Nga George Vernadsky nói. “Khi trận chiến bắt đầu, chỉ huy và binh sĩ có quyền bình đẳng ngang nhau. Tuy nhiên, gái đẹp bắt buộc phải trao cho Thành Cát Tư Hãn”.

Thành Cát Tư Hãn có thú vui ngủ cùng vợ hoặc con gái của thủ lĩnh đối phương. Nhiều đối phương cho rằng Thành Cát Tư Hãn có năng lực sinh lý vượt trội vì ông “luyện tập” hằng đêm.

“Đây là ví dụ điển hình cho thấy văn hóa đóng vai trò rất quan trọng trong khác biệt gene và sự đa dạng các chủng tộc người”, nhà gene học Spencer Wells, một trong 23 tác giả nghiên cứu về Thành Cát Tư Hãn, nói. “Lần đầu tiên xuất hiện một trường hợp hệ gene người trùng nhau và trải dài tới vậy”.

Su that te ngua ve nguoi “truyen giong” vo dich the gioi-Hinh-5

Hốt Tất Liệt, cháu của Thành Cát Tư Hãn cũng rất "năng suất" với 22 con đẻ và 30 con "rơi vãi" (ảnh minh họa)

Xem chi tiết

Mật mã tình yêu từ các loài hoa cho ngày 20/10

(Kiến Thức) – Mỗi loài hoa cho ngày 20/10 đều có ý nghĩa đặc biệt và chuyển tải thông điệp riêng của người tặng dành cho người phụ nữ thương yêu của mình.

Mat ma tinh yeu tu cac loai hoa cho ngay 20/10

Mỗi loài hoa cho ngày 20/10 đều có ý nghĩa đặc biệt và chuyển tải thông điệp riêng của người tặng dành cho người phụ nữ thương yêu của mình. Hoa hồng đỏ thể hiện tình yêu say đắm và nồng nhiệt.

Mat ma tinh yeu tu cac loai hoa cho ngay 20/10-Hinh-2

Hoa hồng trắng là biểu tượng của sự hoàng tộc, quý phái và quyền lực của giới thượng lưu. Tặng hoa hồng trắng đồng nghĩa với việc gửi thông điệp: “Em rất quan trọng đối với anh” hoặc, “Em là duy nhất đối với anh”...

Mat ma tinh yeu tu cac loai hoa cho ngay 20/10-Hinh-3

Hoa hồng vàng mang vẻ đẹp kiêu sa và rực rỡ, mang ý nghĩa về sự thống nhất, sự hòa hợp. Không nên tặng hoa hồng vàng cho người yêu vì loài hoa này còn diễn tả ý nghĩa tình bạn và sự tự do.

Mat ma tinh yeu tu cac loai hoa cho ngay 20/10-Hinh-4

Hoa baby thể hiện: Trái tim tinh khiết, thơ ngây.

Mat ma tinh yeu tu cac loai hoa cho ngay 20/10-Hinh-5

Hoa cẩm chướng đỏ mang ý nghĩa: Anh luôn tôn trọng, ngưỡng mộ em.

Mat ma tinh yeu tu cac loai hoa cho ngay 20/10-Hinh-6

Hoa lưu ly thể hiện tình yêu thật sự.

Mat ma tinh yeu tu cac loai hoa cho ngay 20/10-Hinh-7

Hoa cúc vàng gửi thông điệp: Anh sẽ cố gắng hơn nữa để có được tình cảm của em.

Mat ma tinh yeu tu cac loai hoa cho ngay 20/10-Hinh-8

Ý nghĩa khi tặng hoa đồng tiền: Em là ánh sáng đời anh

Mat ma tinh yeu tu cac loai hoa cho ngay 20/10-Hinh-9

Thông điệp từ hoa ly trắng: Thật tuyệt vời khi có em.

Mat ma tinh yeu tu cac loai hoa cho ngay 20/10-Hinh-10

Hoa hướng dương thể hiện sự lôi cuốn, quyến rũ, tự tin và ấm áp.

Mat ma tinh yeu tu cac loai hoa cho ngay 20/10-Hinh-11

Hoa tulip đỏ là lời tuyên bố của tình yêu.

Mat ma tinh yeu tu cac loai hoa cho ngay 20/10-Hinh-12

Hoa tulip vàng chuyển thông điệp: Nụ cười em rạng ngời như tia nắng.

Mat ma tinh yeu tu cac loai hoa cho ngay 20/10-Hinh-13

Hoa phong lan gửi thông điệp: "Với bạn tôi luôn luôn thành thật".

Mat ma tinh yeu tu cac loai hoa cho ngay 20/10-Hinh-14

Hoa lilies hay còn gọi là hoa huệ tây mang ý nghĩa: "Tình cảm tôi dành cho bạn luôn trong sáng và thật lòng".

Mat ma tinh yeu tu cac loai hoa cho ngay 20/10-Hinh-15

Hoa oải hương mang ý nghĩa ngờ vực, nhắc khéo khi thấy nghi ngờ điều gì đó.

Mat ma tinh yeu tu cac loai hoa cho ngay 20/10-Hinh-16

Hồng tỷ muội dành tặng em gái hoặc mang ý nghĩa như một lời từ chối tình yêu khéo léo.

Mat ma tinh yeu tu cac loai hoa cho ngay 20/10-Hinh-17

Hoa lan tường thể hiện tình yêu tinh tế và mang ý nghĩa may mắn.

Xem chi tiết

Đọc nhiều nhất

Dự đoán ngày mới 13/6/2026 cho 12 con giáp: Tỵ được thưởng 'nóng'

Xem tử vi hàng ngày, tử vi 12 con giáp hôm nay cho thấy tuổi Tỵ làm việc tháo vát và có thể được cấp trên thưởng "nóng".

Lần đầu tiên tạo ra giun ký sinh tiết thuốc điều trị

Các nhà khoa học lần đầu chỉnh sửa gene của một loài giun ký sinh để chúng sản xuất và phân phối thuốc ngay trong cơ thể vật chủ.

Mở mộ cổ thời Trung cổ, chuyên gia bất ngờ trước những thứ bên trong

Các nhà khảo cổ đã khai quật khu mộ hiếm hoi thời Trung cổ chứa hài cốt của một phụ nữ, một trẻ sơ sinh và một bộ da ngựa ở miền Nam nước Nga.

Sinh vật miệng rộng hơn một mét, dài bằng xe buýt, ăn thứ ít ai ngờ tới

Dù có kích thước khổng lồ khiến nhiều người choáng ngợp, cá nhám voi lại là một trong những sinh vật hiền lành nhất biển cả.

Khoa học lần đầu 'cân' được khối lượng của một lỗ đen quái vật

Lần đầu tiên, các nhà khoa học "cân" được khối lượng của một lỗ đen quái vật nằm cách chúng ta 10 tỉ năm ánh sáng.

Phát hiện 'nghĩa địa cá voi' khổng lồ bên dưới đáy biển Ấn Độ Dương

Các chuyên gia đã phát hiện một "nghĩa địa cá voi" khổng lồ có niên đại 5,3 triệu tuổi ở vùng Diamantina, phía Đông Nam Ấn Độ Dương.

Loài cây là hiện thân của thần sắc đẹp La Mã, Việt Nam mọc cực nhiều

Giữa những vách đá ẩm ướt và khe suối râm mát, có một thực vật nhỏ bé thu hút mọi ánh nhìn bằng vẻ đẹp thanh nhã gợi liên tưởng đến thần Vệ Nữ.

Chiều sâu tư duy sau "Những chiếc lá" của người thay đổi diện mạo thơ Việt

Sự xuất hiện của "Những chiếc lá" trong đề thi tốt nghiệp THPT 2026 gợi nhắc về Nguyễn Đình Thi, người góp phần làm thay đổi diện mạo thơ Việt hiện đại.

Sự nghiệp như phim của Hoàng Đình Bảo – quyền thần số 1 cuối thời chúa Trịnh

Từ một võ quan không quá nổi bật, Hoàng Đình Bảo đã vươn lên đỉnh cao quyền lực rồi kết thúc cuộc đời trong bi kịch giữa cơn bão chính trị cuối thế kỷ XVIII.