![]() |
| Thung lũng ở xã Hóa Sơn (Minh Hóa) - nơi Vua Hàm Nghi từng đóng căn cứ kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược. |
![]() |
| Xã Phú Gia, huyện Hương Khê, tỉnh Hà Tĩnh là một trong những nơi vua Hàm Nghi từng chọn làm căn cứ chống Pháp trong phong trào Cần Vương. Khi ở đây, vị vua triều Nguyễn đã tặng cho địa phương 2 con voi bằng vàng, 2 thanh kiếm, 40 đạo sắc phong. Hiện tại, xã được xem là "bảo tàng lịch sử" khi đang còn lưu giữ rất nhiều bảo vật nhà vua ban tặng. |
Hào quang của vua Gia Long trong mắt Michel Gaultier
Michel Gaultier (1900-1960) là một công chức làm việc tại Việt Nam, với vị trí biên tập viên trong Nha Dân sự vụ thuộc Phủ Toàn quyền trong suốt hơn 10 năm. Với niềm say mê tìm hiểu về đề tài bản xứ, ông đã trở thành một nhà biên khảo sử thuộc địa, kiêm nhà văn có những tiểu thuyết và truyện chuyên về bối cảnh Việt Nam và Đông Dương.
Ông đã có hai công trình về các vị vua mở đầu triều Nguyễn là Vua Gia Long (xuất bản năm 1933) và Vua Minh Mạng (1936) - cuốn sách được nhận giải thưởng Therouanne của Viện Hàn lâm Pháp trao cho công trình sử học hay vào năm 1937. Sau đó, ông tiếp tục viết hai công trình biên khảo về vua Hàm Nghi mang tên Hoàng đế bị lưu đày và Cuộc phiêu lưu kỳ lạ của Hàm Nghi, hoàng đế An Nam, xuất bản vào các năm 1940 và 1959.
![]() |
| Vua Gia Long là tác phẩm đầu tay của Michel Gaultier. |
Tác phẩm viết bằng tiếng Pháp, dành toàn bộ chương I để kể về các sự kiện trong lịch sử Việt Nam cho đến khi vua Quang Trung chiếm Thăng Long lần thứ ba năm 1789. Từ chương II và III mô tả về cuộc chiến của chúa Nguyễn Ánh chống lại nhà Tây Sơn, thông qua câu chuyện song song của hai nhân vật Bá Đa Lộc và chúa Nguyễn Ánh.
Chương IV nói về hoàn cảnh đất nước Việt Nam sau khi vua Gia Long lên ngôi, trong đó phần cuối chương này đề cập chi tiết đến tổ chức triều đình và quản lý đất nước, các luật lệ mà triều đình áp dụng cho đến khi ban hành bộ hình luật của triều đại, bộ Hoàng Việt luật lệ, tức Luật Gia Long được áp dụng từ năm 1818.
Mảng lịch sử thu gọn của đất nước Champa và Cao Miên cũng được tác giả đề cập khéo léo trong mối quan hệ của cuộc Nam tiến của nhà Nguyễn trong chương I và IV.
Sau khi vua Gia Long lên ngôi, tác giả nghiên cứu về các công trình hành chính của nhà vua, chính sách đối ngoại của ông. Bên cạnh đó, trong bối cảnh nước Pháp bắt đầu dòm ngó Đông Dương, Gaultier phân tích chính sách thuộc địa của quận công Richelieu, cũng như sứ mệnh của các ông Kergariou và Chaigneau trong việc giao tiếp với vị vua nhà Nguyễn.
Với tài liệu của mình, Gaultier rút ra kết luận rằng các tác giả trình bày triều đại Gia Long như một giai đoạn trật tự và ổn định là thiếu chính xác. Bởi vì các tác giả này rút ra những định kiến ấy trong việc đọc biên niên sử được viết theo lệnh của triều đình Huế. Còn theo các tài liệu được công bố thời bấy giờ của cha Léopold Cadière, đã chứng minh rằng vua Gia Long bị ngập lút đầu trong những sự kiện.
Tác giả kết luận: “Vua Gia Long đã bị sức mạnh của những biến cố chính trị xô đẩy, buộc ông theo đuổi chính sách của các tiên vương bằng cách chú tâm gắn kết chặt sự nghiệp thống nhất vương quốc mà sự tương tranh của các dòng họ lớn có đặc quyền đã ngăn trở dài lâu”.
Trong lời giới thiệu cuốn sách, PGS. TS. Bửu Nam, thành viên hoàng tộc triều Nguyễn đã nhận xét đây là một công trình biên khảo về vua Gia Long và lịch sử Việt Nam có những thành tựu đáng kể trong thời điểm xuất bản, nhưng cũng có một số hạn chế do quan điểm, lối viết sử thuộc địa của tác giả. “Đây là một cuốn sách khá hấp dẫn để tham khảo”, ông Bửu Nam đánh giá.
Công trình này được Michel Gautier xuất bản tại Sài Gòn năm 1933, nhưng sau đó bị lãng quên trong lớp bụi thời gian, rồi tình cờ đến tay thầy giáo Đỗ Hữu Thạnh, người tu nghiệp tại Pháp và dạy tiếng Pháp ở Pháp quốc. Hứng thú với tác phẩm về vị vua mở đầu triều Nguyễn, thầy giáo Thạnh đã dành thời gian dịch cẩn thận, đồng thời tham khảo ý kiến các chuyên gia, học giả thuộc Hoàng tộc để hoàn thiện bản dịch. Tác phẩm vừa được NXB Thế giới cho ra mắt độc giả.
3 cây cảnh sinh ra để dành cho bàn làm việc. Mỗi cây mang một vẻ đẹp riêng và một tầng ý nghĩa phong thủy riêng, vừa để ngắm, vừa để dưỡng tâm.
Xem tử vi hàng ngày, tử vi 12 con giáp hôm nay cho thấy, Tỵ đón vận may tài chính, được quý nhân hỗ trợ và đứng trước nhiều lựa chọn bất ngờ trong tình cảm.
Hai chiếc giường gấp được khai quật tại Hồ Bắc (Trung Quốc) khiến giới khảo cổ bất ngờ bởi thiết kế thông minh, kết cấu linh hoạt và kỹ thuật chế tác tinh xảo.
Xem tử vi hàng ngày, tử vi 12 con giáp hôm nay cho thấy, Ngọ có cơ hội nhận tiền hoặc món quà bất ngờ, chuyện tình cảm cũng khởi sắc, Sửu cần đề phòng rắc rối.
Ngôi mộ hơn 2.100 năm tuổi ở Trung Quốc gây chú ý với thi thể nam giới bảo tồn đặc biệt tốt, con dấu ngọc và thẻ tre kỳ lạ.
Lăng mộ của Vu Thành Long, vị quan nổi tiếng thanh liêm thời nhà Thanh, từng bị đào phá, khiến nhiều di vật quý giá thất lạc.
Ngôi mộ cổ tại Giang Tây (Trung Quốc) gây chấn động khảo cổ với 47 quan tài, hơn 600 cổ vật và những tinh thể xanh bí ẩn bám trên xương người.
Một người nông dân vô tình nhặt được món ngọc kỳ lạ, dùng làm ống đựng bút suốt một thập kỷ mà không biết đó là cổ vật quý hiếm.
Cuộc khai quật dưới lòng sông Mân Giang (Trung Quốc) giúp xác thực truyền thuyết kho báu của Trương Hiến Trung, đồng thời hé lộ nhiều bí mật lịch sử cuối thời Minh.
Theo tử vi 12 cung hoàng đạo 18/11/2026, Song Ngư có thể nhận được tín hiệu bất ngờ, giúp tháo gỡ khúc mắc và nhìn ra hướng đi mới trong công việc lẫn tình cảm.
Trước khi Harappa và Mohenjo-daro trở thành những đô thị huyền thoại, một cộng đồng cổ đại đã sinh sống bên dòng sông nay gần như biến mất.
Dưới áp suất khổng lồ của đại dương, những dòng nước siêu nóng giàu khoáng chất tạo điều kiện cho các hệ sinh thái độc đáo phát triển.
Các nhà khoa học tại Đại học California (UCSF, Mỹ) đã phát triển một liệu pháp tế bào miễn dịch mới mang tên B-SYNC CAR-T, có khả năng tiêu diệt hoàn toàn u thần kinh đệm lan tỏa vùng giữa (DMG).
Theo tử vi 12 cung hoàng đạo 18/11/2026, Song Ngư có thể nhận được tín hiệu bất ngờ, giúp tháo gỡ khúc mắc và nhìn ra hướng đi mới trong công việc lẫn tình cảm.
Tàu tự hành Perseverance của NASA đã xác nhận sự hiện diện của vật chất carbon hữu cơ dạng đại phân tử trong hai mẫu đá cổ đại tại sao Hỏa.
Một người nông dân vô tình nhặt được món ngọc kỳ lạ, dùng làm ống đựng bút suốt một thập kỷ mà không biết đó là cổ vật quý hiếm.
Trí tuệ nhân tạo được dùng để cải thiện khả năng kích thích não bộ của một thiết bị thị giác nhân tạo, giúp một người đàn ông mù nhận biết những điểm sáng.
Khi những ngày hè rực nắng dần khép lại, nhiều khu rừng khoác lên mình tấm áo vàng, cam, đỏ đẹp như tranh vẽ.
3 cây cảnh rất rực rỡ và trang trọng, hoa nở thơm ngát, ý nghĩa phong thuỷ tốt lành, là sự lựa chọn tuyệt vời cho phòng khách.
Các nhà khoa học thuộc Đại học Beihang (Trung Quốc) vừa cho ra mắt một thiết bị điện tử sinh học có hình dạng chiếc lược, mang tên Detangle, nhằm hỗ trợ điều trị chứng rụng tóc do nội tiết tố nam (AGA).
Ngôi mộ cổ tại Giang Tây (Trung Quốc) gây chấn động khảo cổ với 47 quan tài, hơn 600 cổ vật và những tinh thể xanh bí ẩn bám trên xương người.
Xem tử vi hàng ngày, tử vi 12 con giáp hôm nay cho thấy, Tỵ đón vận may tài chính, được quý nhân hỗ trợ và đứng trước nhiều lựa chọn bất ngờ trong tình cảm.
Lăng mộ của Vu Thành Long, vị quan nổi tiếng thanh liêm thời nhà Thanh, từng bị đào phá, khiến nhiều di vật quý giá thất lạc.
Từ những lớp học làng xưa, thầy đồ không chỉ truyền dạy chữ nghĩa mà còn góp phần vun đắp đạo lý tôn sư trọng đạo, nét đẹp bền lâu trong văn hóa Việt.
Trên bầu trời đêm, có ngôi sao ánh xanh, ngôi sao vàng nhạt, lại có ngôi sao đỏ cam. Sự khác biệt ấy tiết lộ nhiều điều về bản chất của chúng.
Ẩn sâu dưới lớp băng khổng lồ của Iceland là những hang động xanh biếc, nơi thiên nhiên tạo nên một thế giới đẹp tựa cổ tích.
Ẩn mình giữa dãy Andes hùng vĩ, một quần thể đền đài cổ đại từng là điểm hành hương quan trọng, nơi những nghi lễ kỳ bí diễn ra cách đây hàng nghìn năm.
Được thiết kế như một quả bom có người điều khiển, Ohka là một trong những vũ khí đặc biệt và bi thảm nhất của Nhật Bản cuối Thế chiến II.
Ngôi mộ hơn 2.100 năm tuổi ở Trung Quốc gây chú ý với thi thể nam giới bảo tồn đặc biệt tốt, con dấu ngọc và thẻ tre kỳ lạ.
Từng là biểu tượng quyền lực, giàu có và văn minh, nhiều đô thị cổ đại đã biến mất hoặc chỉ còn phế tích sau những cuộc chiến tàn khốc.