Màu sắc của một ngôi sao chủ yếu phụ thuộc vào nhiệt độ bề mặt. Nghe có vẻ ngược đời, nhưng những ngôi sao xanh hoặc xanh trắng thường nóng hơn nhiều so với các ngôi sao màu vàng, cam hay đỏ. Ánh sáng phát ra từ bề mặt sao có nhiều bước sóng khác nhau; nhiệt độ càng cao, phần năng lượng phát ra ở vùng bước sóng ngắn càng mạnh, khiến mắt người nhìn thấy ánh sáng nghiêng về màu xanh. Ngược lại, sao có bề mặt mát hơn phát ra nhiều ánh sáng ở vùng bước sóng dài, tạo cảm giác đỏ hoặc cam.
Các ngôi sao trong cụm Omega Centauri hiện lên với nhiều sắc xanh, trắng, vàng, cam và đỏ. Ảnh: NASA, ESA và nhóm Hubble SM4 ERO. Ảnh: NASA.
Có thể hình dung màu sắc của sao giống như màu của thanh kim loại nung nóng: khi nhiệt độ tăng, nó chuyển từ đỏ sang cam, vàng rồi trắng xanh. Các nhà thiên văn dùng màu sắc và quang phổ để ước tính nhiệt độ bề mặt sao. Chẳng hạn, sao đỏ thường có nhiệt độ khoảng 3.000 K, Mặt Trời khoảng 5.800 K, còn những sao xanh có thể nóng tới hàng chục nghìn kelvin.
Màu sắc còn gợi mở về giai đoạn phát triển của một ngôi sao. Những sao đỏ có thể là sao lùn đỏ nhỏ, tương đối mát và sống rất lâu; cũng có thể là sao khổng lồ đỏ đã già đi, phình to sau khi nhiên liệu hydro trong lõi cạn dần. Trong khi đó, nhiều sao xanh là những ngôi sao có khối lượng lớn, nhiệt độ cao và tiêu thụ nhiên liệu rất nhanh. Vì vậy, màu sắc không chỉ cho biết sao nóng hay lạnh mà còn giúp các nhà khoa học tìm hiểu vòng đời của chúng.
Một điều thú vị là Mặt Trời thực chất không có màu vàng đậm như nhiều hình minh họa thường thể hiện. Ánh sáng của nó chứa nhiều màu sắc hòa trộn và nhìn từ không gian, Mặt Trời có màu gần trắng. Khi đi qua khí quyển Trái Đất, ánh sáng xanh bị tán xạ mạnh hơn, khiến Mặt Trời thường trông vàng hoặc cam, đặc biệt lúc bình minh và hoàng hôn.
Vậy tại sao chúng ta ít nhận ra màu sắc của các ngôi sao khi quan sát bằng mắt thường? Bởi phần lớn chúng quá mờ để mắt người phân biệt màu trong điều kiện thiếu sáng. Qua kính thiên văn hoặc ảnh phơi sáng, những sắc thái xanh, vàng, cam và đỏ mới hiện lên rõ ràng. Mỗi màu sắc trên bầu trời vì thế giống như một dấu hiệu tự nhiên, giúp con người đọc được nhiệt độ, kích thước và cả câu chuyện tiến hóa của những thiên thể cách xa hàng năm ánh sáng.