Chúng ta đều biết sở dĩ nước biển có “vị mặn” là do độ mặn trung bình trong nước biển là 35‰ nên chúng ta gọi nước biển là “quê hương của xứ muối”, so với nước ngọt thì lượng muối chứa trong nước ngọt chỉ là "nghìn" 3/3", hoàn toàn không thể so sánh được. Nước ở biển hoàn toàn không thể uống được nếu không qua xử lý, cá cũng vậy và cá nước ngọt không thể tồn tại trong đại dương.

Cá trong tự nhiên có rất nhiều loài, căn cứ vào khu vực sinh sống khác nhau mà con người chia chúng thành hai loại, một là cá nước biển, hai là cá nước ngọt, hai loại cá không thể trao đổi môi trường sống, nếu cá nước biển sống ở nước ngọt thì sẽ chết sau hai hoặc ba ngày, và điều này cũng đúng với cá nước ngọt.

Ví dụ, con người uống nước ngọt đã qua xử lý hàng ngày, nếu cho chúng ta uống nước muối hàng ngày thì mọi thứ chúng ta ăn vào sẽ bị mặn, điều này đơn giản là không thể chấp nhận được đối với cơ thể con người. Cá sống cả ngày trong nước ngọt, một khi đã ra biển thì chắc chắn sẽ bị cho vào “hũ dưa muối”, bạn nghĩ cá có chịu được không ?

Cũng chính vì cấu tạo cơ thể của cá nước ngọt và cá nước biển khác nhau, môi trường sống cũng khác nhau nên chúng không thể vượt qua vùng sống của nhau. Vậy cá phải làm gì nếu buộc phải rời bỏ môi trường sống dưới sự tác động của thế giới bên ngoài? Là cái chết đang chờ đợi sao?

Dĩ nhiên là không.

Cá có một kỹ năng sinh tồn, đó là di cư. Khi cá cảm thấy bị dạt ra biển và độ mặn xung quanh cao hơn, chúng sẽ xuất hiện trạng thái “di cư”, mà người ta thường gọi là “cá ở nước thượng nguồn”. Cá nước ngọt có xu hướng di cư ngược, khi tình hình chưa trở nên quá xấu thì sẽ rời khỏi nơi nguy hiểm càng sớm càng tốt để có thể sống sót.

Đời sống của cá rất đa dạng, hiện nay trên thế giới đã biết có hơn 36.000 loại cá, trong đó có khoảng 8.600 loại cá nước ngọt. Hầu hết các loài cá sống ở nước ngọt hoặc nước biển, với ít hơn 10% cá di cư di cư qua lại giữa môi trường sống nước ngọt và biển.

Sinh trưởng ở biển nhưng cần sinh sản ở nước ngọt gọi là di cư vô cực (chẳng hạn như cá tầm Trung Quốc), sinh trưởng ở nước ngọt nhưng cần sinh sản ở biển gọi là di cư xuôi dòng (chẳng hạn như cá chình hoa).

Nếu sự di cư vỗ béo và sinh sản xảy ra giữa sông và hồ, nó được gọi là cá bán di cư, nói chung là vỗ béo trong hồ và sinh sản ở sông (chẳng hạn như bốn loài cá chép lớn). Cũng có một số loài cá có cuộc sống giới hạn ở các sông chính và nhánh sông và chỉ di cư trong khoảng cách tương đối ngắn.

Điều đó có nghĩa là, chỉ cần cá còn sống, nó sẽ di cư mạnh mẽ và cố gắng bơi trở lại vùng nước ngọt.

Dù vậy, vẫn có một số lượng nhỏ cá dạt vào biển, chúng có khả năng sinh tồn rất mạnh, không chết ngay vì hàm lượng muối trong nước biển không cao, nếu không bơi trở về nước ngọt kịp thời, nó sẽ chết vì phù nề.

Cho dù sông mỗi ngày cuốn trôi đàn cá nước ngọt ra biển, chúng cũng sẽ cảm nhận được nguy hiểm mà bơi lội tung tăng, cho dù trước mặt có dòng nước chảy xiết, nguy hiểm khôn lường, chúng cũng sẽ cố gắng hết sức bơi trở lại. Cuối cùng, hầu hết cá nước ngọt sẽ trở lại vùng nước ngọt, bạn không phải lo lắng.

Ngoài ra còn có một loại cá nước ngọt gọi là cá nước ngọt ngoại vi, sống được ở cả nước lợ và nước biển. Cá nước mặn sống ở sông thỉnh thoảng vào, nhưng tổng số lượng cá và động vật này không lớn, chỉ khoảng một trăm loài.