“Rùa là thủy quái, không phải biểu tượng thiêng liêng”

Liên quan đến chuyện đúc tượng rùa, GS Trần Lâm Biền cho rằng, rùa trong nghệ thuật của Việt Nam nằm ở tầng dưới, tầng dưới thì không thể tạo ra sinh lực.

Theo Triệu Quang/Dân Việt 31/03/2017 00:09

Mới đây, ông Tạ Hồng Quân - một công dân Thủ đô vừa trình UBND Hà Nội đề án chi tiết “Đúc biểu tượng rùa vàng Hồ Gươm”.

Theo đề án, một bức tượng rùa được đúc nguyên khối bằng đồng và dát vàng, dài 2,5 mét, cao 3,5 mét và có trọng lượng khoảng 6-10 tấn đồng. Vị trí đặt tượng rùa là tại ngã tư Hàng Khay - Đinh Tiên Hoàng hoặc vườn hoa nhìn sang tượng đài Lý Công Uẩn.

“Rua la thuy quai, khong phai bieu tuong thieng lieng”

Hình tượng phác họa tượng rùa Hồ Gươm không giống với rùa truyền thống.

Xung quanh vấn đề này, GS Trần Lâm Biền – nhà nghiên cứu văn hóa cổ Việt Nam cho rằng, rùa trong nghệ thuật của Việt Nam nằm ở tầng dưới, tầng dưới thì không thể tạo ra sinh lực. Mà chỉ những con ở tầng trời như rồng, lân, phượng… mới tạo ra được sinh khí dồi dào để tràn về trần gian tạo hạnh phúc.

Thậm chí, trong các nghiên cứu văn hóa, rùa còn là đại diện của thế lực ác tà, cùng với rắn luôn dâng nước làm lụt lội khiến người dân khiếp sợ.

“Suy cho cùng, rùa là kẻ thù. Rùa đưa về những cơ quan gắn với sinh vật thì được, chứ khoa học xã hội và văn hóa tôn trọng rùa nhưng không chấp nhận nó là biểu tượng thiêng liêng”, GS Biền nói.

Theo GS Biền, tại đền Quán Thánh hoặc đền thờ Huyền Thiên Trấn Vũ, hình ảnh ông thần cắm kiếm xuống lưng con rùa chính là để trị thủy quái. Hay người xứ Huế, họ chỉ coi rùa như là “mu” của người phụ nữ. Những con rùa đội bia ở Huế cũng dày gấp 2-3 lần rùa đất Bắc.

Ý tưởng đúc tượng rùa của ông Quân bắt nguồn từ truyền thuyết lịch sử như rùa giúp vua An Dương Vương xây thành Cổ Loa; Lê Lợi sau khi đánh đuổi giặc Minh đã hoàn trả gươm thần cho thần Kim Quy.

GS Biền cho rằng, cũng có lúc, rùa có biểu tượng tích cực song không đáng bao nhiêu.

Trả lời ý kiến, tượng rùa vàng chính là hình ảnh của “cụ” rùa mới chết ở Hồ Gươm, GS Biền cho hay, Hồ Gươm không có “cụ” rùa nào cả mà chỉ có con rùa hoặc rùa nổi. “Cụ” rùa chỉ do người dân thêu dệt lên. Nhiều nhà khoa học cũng đã chứng minh, đó chỉ là rùa thường chứ không phải "cụ" rùa như trong truyền thuyết.

Phóng viên đặt câu hỏi, liệu đề án “Đúc biểu tượng rùa vàng Hồ Gươm” có giúp Việt Nam tạo một biểu tượng nhận diện, giống như Singapore có biểu tượng sư tử hoá rồng, Pháp có biểu tượng tháp Eiffel, Mỹ có biểu tượng nữ thần tự do…?

GS Biền trả lời: “Chúng ta còn bao nhiêu thứ khác có thể nhận diện được, sao tự nhiên lại lấy con rùa trong khi bao đời nay người ta coi trọng con rồng, con phượng. Thế sao chúng ta là văn minh lúa nước, không lấy hình ảnh con trâu, con bò đi?”.

GS Biền cũng nhấn mạnh, Hồ Gươm đã được xếp hạng di tích cấp quốc gia đặc biệt, muốn đưa thứ gì thuộc lĩnh vực văn hóa cần được sự cho phép của Thủ tướng. Đề án “Đúc biểu tượng rùa vàng Hồ Gươm” chỉ là ý kiến cá nhân, không dựa trên nền văn hóa truyền thống nên khó mà thực hiện được.

Cùng quan điểm, họa sỹ Trần Khánh Chương - Chủ tịch Hội Mỹ thuật Việt Nam cũng cho rằng, qua những hình ảnh trên báo chí, ông không thấy vẻ đẹp của hình tượng rùa vàng. Thậm chí, mẫu phác thảo tượng rùa vàng còn đang làm thay đổi nghiêm trọng hình tượng rùa truyền thống.

Ông cho biết thêm, xưa nay, rùa thường gắn liền với hình tượng đội bia. Rùa nằm bẹp và cõng thứ gì đó trên lưng nên rất khó để tạo nên một hình tượng mỹ thuật đẹp mắt.

“Hiện trong đền Ngọc Sơn đã có một tiêu bản rùa. Không gian ở đó đã có tượng Vua Lê, Tháp Rùa, Tháp Bút… cá nhân tôi cho rằng, không nên đặt bất kỳ một bức tượng nào ở Hồ Gươm nữa.”, họa sỹ Khánh Chương cho biết.

#đúc tượng rùa vàng #đúc tượng rùa vàng Hồ Gươm #tượng rùa vàng

Kỳ lạ rùa “khủng” xuất hiện ở Nghệ An

(Kiến Thức) - Theo quan sát, phía trên lưng rùa có 13 mảnh, phía viền có 25 mảnh, đầu rùa vàng óng, móng vuốt sắc nhọn. Một số người đến xem cho rằng, con rùa này có thể đến 50 năm tuổi.

Ngày 25/9, gia đình bà Thái Thị Năm (SN 1969, ở xã Liên Thành, huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An) bắt được một con rùa “khủng” khiến hàng trăm người dân hiếu kỳ khắp huyện đổ về xem.

Rùa “khủng” xuất hiện ở Nghệ An.

Xem chi tiết

Đúc tượng rùa vàng Hồ Gươm: Sở Văn hóa Hà Nội nói gì?

Đại diện Sở Văn hóa Hà Nội trả lời về đề xuất đúc tượng rùa vàng nặng 10 tấn bên Hồ Gươm.

Gần đây, thông tin về đề xuất đúc Tượng rùa vàng Hồ Gươm thu hút sự chú ý của dư luận. Theo đề án của nhóm ý tưởng của ông Dương Trung Quốc và ông Tạ Hồng Quân, bức tượng sẽ đúc bằng đồng nguyên chất và vàng đặt tại bờ Hồ Hoàn Kiếm Hà Nội. Trong lượng của “rùa vàng” sẽ khoảng từ 6-10 tấn đồng, thời gian thực hiện trong 2 năm.

Duc tuong rua vang Ho Guom: So Van hoa Ha Noi noi gi?

Mẫu phác thảo tượng rùa vàng đặt ở Hồ Gươm.

Nhóm tác giả cho rằng có thể coi đây trở thành biểu tượng, đặc điểm riêng có về văn hoá thu hút du lịch mang tầm quốc tế.

Liên quan đến vấn đề này, chiều 29/3, trao đổi với PV, ông Trương Minh Tiến, PGĐ Sở Văn hóa – Thể thao Hà Nội bày tỏ, Sở trân trọng các ý tưởng đóng góp của các cá nhân tổ chức. Tuy nhiên, Sở vẫn chưa nhận được đề án này.

Ông Tiến cho hay, nếu thành phố giao xem xét đề án này, Sở sẽ nghiên cứu kỹ, lấy ý kiến các nhà khoa học, người dân.

“Hồ Hoàn Kiếm là di tích quốc gia đặc biệt, không gian di sản văn hoá của Thủ đô, bất kỳ ý tưởng xây dựng, đặt thêm công trình nào cũng phải được nghiên cứu kỹ lưỡng”, ông Tiến nói.

Trước ý kiến về việc có thể lấy hình ảnh rùa vàng là biểu tượng Thủ đô, ông Tiến cho rằng tượng rùa vàng Hồ Gươm không phải là biểu tượng của Hà Nội. “Hà Nội đã có biểu tượng nhận diện là Khuê Văn Các, không thể nói rằng Hà Nội thiếu biểu tượng nhận diện”, ông Tiến nói.

Trước đó ngày 28/3, ông Tạ Hồng Quân, một công dân Hà Nội cho biết đã trình UBND TP Hà Nội đề án đúc tượng rùa vàng đặt bên Hồ Gươm. Tượng rùa vàng sẽ được đúc bằng chất liệu đồng nguyên chất và vàng, dài 2,5 mét, cao 3,5 mét và nặng khoảng 6-10 tấn đồng.

Xem chi tiết

Xin đừng động đến Hồ Gươm

Hồ Gươm là một di tích lịch sử là biểu tượng văn hóa của Hà Nội của nước Việt quyết không thể để những ý tưởng ăn xổi ở thì xâm phạm.

Sau khi Hà Nội bác dựng mô hình 3D Kinh Kong tại Hồ Gươm được dư luận đồng tình bởi đây chỉ là ý tưởng quảng bá du lịch cho bộ phim “Kong: Skull Island (Đảo đầu lâu)” của nước ngoài sản xuất có quay một số cảnh ở Việt Nam.

Hồ Gươm là một di tích lịch sử là biểu tượng văn hóa của Hà Nội của nước Việt quyết không thể để những ý tưởng ăn xổi ở thì xâm phạm. Có lẽ cú thở phào thoát nạn chưa dứt thì lại tiếp đến đề xuất dựng tượng Rùa vàng tại chính nơi có truyền thuyết rùa thần hoàn kiếm lẫy lừng sử sách. Thực hư câu chuyện thế nào?

Xem chi tiết

Đọc nhiều nhất

Từ 1/1/2026, Metro Nhổn - ga Hà Nội triển khai vé điện tử thông minh

Tuyến đường sắt đô thị (metro) Nhổn - ga Hà Nội triển khai thử nghiệm hệ thống cổng soát vé điện tử định danh thay cho việc dùng tiền mặt và vé cứng.

Yêu cầu truyền hình K+ giải trình việc ngừng dịch vụ từ ngày 1/1

Ủy ban Cạnh tranh quốc gia (Bộ Công Thương) yêu cầu chủ thương hiệu truyền hình trả tiền K+ giải trình về việc ngừng dịch vụ từ ngày 1/1.

Tạm giữ hình sự đối tượng chống người thi hành công vụ tại Phú Thọ

Giám đốc Công an tỉnh Phú Thọ đến bệnh viện thăm hỏi, động viên CSGT bị thương khi làm nhiệm vụ, yêu cầu khẩn trương điều tra, xử lý nghiêm đối tượng vi phạm.

Những điều luật giao thông mới có hiệu lực từ 2026

Từ năm 2026, nhiều điều luật giao thông mới chính thức có hiệu lực, tập trung siết chặt quản lý phương tiện, khí thải, an toàn người tham gia giao thông.

18 người chết vì tai nạn giao thông trong ngày đầu nghỉ lễ Tết Dương lịch

Theo Cục CSGT (Bộ Công an), trong ngày đầu của kỳ nghỉ Tết Dương lịch 2026, toàn quốc xảy ra 49 vụ tai nạn giao thông làm 18 người chết, 41 người bị thương.

Vì sao 'hiệp sĩ đường phố' Nguyễn Thanh Hải bị khởi tố?

"Hiệp sĩ" Nguyễn Thanh Hải cùng 40 người liên quan trong đường dây tội phạm xuyên quốc gia vừa bị Phòng Cảnh sát hình sự, Công an TP HCM khởi tố, bắt tạm giam.