Không cơn lũ nào có thể lay chuyển dù chỉ một tấc, Quan Âm Các nằm ở Ngạc Châu (tỉnh Hồ Bắc) được người đời gọi vui là công trình "cứng đầu" nhất Trung Quốc.

Suốt hơn 7 thế kỷ, Quan Âm Các phải đối mặt với lưu lượng nước khổng lồ của sông Trường Giang không ngừng vỗ vào thân chùa. Dù vậy, công trình vẫn sừng sững giữa lòng sông, lặng lẽ chứng kiến bao đổi thay của thời gian.

Theo tư liệu lịch sử địa phương, Quan Âm Các được xây dựng vào khoảng năm 1345 dưới triều Nguyên, trên một bãi đá tự nhiên gọi là “Long Bàn Cơ” nằm giữa sông Trường Giang.

Công trình dài khoảng 24m, rộng chưa đến 10m, cao hơn 14m, gồm nhiều tầng gỗ và đá kết hợp. Đây không chỉ là nơi thờ Quan Âm mà còn tích hợp yếu tố tín ngưỡng Nho – Phật – Đạo, phản ánh đặc trưng văn hóa dung hợp của vùng trung lưu Trường Giang, thông tin từ Ourchinastory.

Điểm đặc biệt nhất của Quan Âm Các nằm ở cách công trình “đối thoại” với thiên nhiên. Mỗi năm, từ khoảng tháng 5 đến tháng 10, nước lũ dâng cao, nhấn chìm phần lớn công trình; có thời điểm chỉ còn mái chùa nhô lên khỏi mặt nước.

Khi mùa khô đến, đặc biệt vào đầu năm, nước rút xuống, để lộ nền đá đỏ và những lớp gạch xanh bám chặt vào lòng sông, khiến ngôi chùa như “trồi lên” từ đáy nước. Chu kỳ “ẩn - hiện” này lặp lại suốt nhiều thế kỷ, trở thành hình ảnh quen thuộc mỗi mùa lũ.

Các chuyên gia kiến trúc cho rằng, bí quyết giúp công trình tồn tại không nằm ở việc chống lại dòng nước, mà ở triết lý “thuận thiên”. Phần chân được gia cố bằng các khối đá lớn, trong khi tường phía tây uốn cong như thân thuyền, giúp phân tán lực nước và hạn chế xói mòn trực diện.

Hệ thống lỗ thoát nước ở tầng thấp cho phép giảm áp lực khi mực nước thay đổi nhanh. Đặc biệt, tầng 1 được thiết kế để có thể chấp nhận bị ngập theo mùa, trong khi các vật thờ được di chuyển lên tầng cao hơn trước mùa lũ. Đây là cách làm linh hoạt hiếm thấy trong kiến trúc cổ.

Bởi vị trí khó tiếp cận nên không giống những ngôi chùa khác, Quan Âm Các không có tuyến tham quan chính thức hay phục vụ du lịch quy mô lớn, cũng không bán vé vào cổng riêng. Khi đến Ngạc Châu, du khách thường nhìn ngắm ngôi chùa từ xa hoặc trên cao xuống. Một du khách từng chia sẻ, trước kia từng có những chuyến đi thuyền vào vãn cảnh chùa. Tuy nhiên từ sau trận lụt nghiêm trọng cách đây vài năm, việc tham quan ngôi chùa đã dừng lại.

Dù vậy, Quan Âm Các vẫn là biểu tượng của thành phố Ngạc Châu, được truyền thông Trung Quốc mệnh danh là “đệ nhất các trên Trường Giang”.

Khác với những công trình ven sông thường xuyên phải gia cố hoặc di dời, Quan Âm Các gần như giữ nguyên vị trí và cấu trúc qua nhiều biến động lịch sử, từ thời phong kiến đến hiện đại.

Năm 2006, công trình được xếp hạng di tích văn hóa cấp quốc gia, trở thành đối tượng nghiên cứu tiêu biểu cho kỹ thuật xây dựng cổ truyền Trung Hoa.