Lạ lùng "chén tám phần'
Khi du khách đến thăm nhà cổ Tấn Ký, ngoài lối kiến trúc cổ kính độc đáo được lưu giữ gần như trọn vẹn suốt hơn 200 năm, điều làm nhiều du khách trầm trồ không dứt chính là bộ sưu tập chén bát, đĩa, bình cổ lên tới hàng trăm chiếc được gia đình nhà họ Lê - chủ nhà Tấn Ký trưng bày, giới thiệu. Giữa hàng trăm món cổ vật giá trị, chiếc chén Khổng Tử nổi bật lên như một món bảo vật quý của dòng họ bao đời. Nước men không quá đặc biệt, “tuổi đời” cũng không hẳn cao hơn những cổ vật khác, sự độc đáo của chiếc chén cổ nằm ở công năng kì lạ chưa ai giải thích được, cũng như những bài học thâm trầm theo thời gian năm tháng của người xưa.
![]() |
| Toàn cảnh chén Khổng Tử. |
Thoạt nhìn, chiếc chén cũng giống như những chiếc chén uống trà, uống rượu thông thường khác, chỉ lạ hơn chút xíu ở bức tượng hình ông tiên nhô lên giữa lòng chén. Ngay dưới chân ông tiên là một lỗ thoát nước nhỏ thông với đáy chén phía ngoài. Đây cũng là nơi cất giấu những mấu chốt của bí mật, là nguồn gốc cho những điều thêu dệt kì bí về những bí mật ẩn giấu đằng sau chiếc chén cổ của người xưa.
![]() |
| Dưới đáy chén có một lỗ nhỏ. |
Vừa từ từ rót nước vào chén, bà Xuân vừa giải thích: "Chén có tên là chén tám phần bởi nó chỉ chấp nhận 8 phần nước, rót nhiều hơn chút xíu là nó đổ đi ngay".
![]() |
| Khi vừa nghiêng tay châm thêm chút xíu, như có phép lạ, nước trong chén ồ ạt chảy ra ngoài qua cái lỗ nhỏ dưới chân bức tượng, rồi thoáng chốc, cái chén đã rỗng không. |
Mực nước lên đến 8 phần chén, ngập khoảng đến cổ ông tiên, bà dừng lại, nước vẫn được giữa trong chén bình thường. Nhưng, khi bà Xuân vừa nghiêng tay châm thêm chút xíu, như có phép lạ, nước trong chén ồ ạt chảy ra ngoài qua cái lỗ nhỏ dưới chân bức tượng. Thoáng chốc, cái chén đã rỗng không.
Giải mã lời dạy thâm sâu của cao nhân
Theo những lời giới thiệu của gia đình họ Lê với du khách xa gần, chiếc chén quý của gia đình có nguồn gốc từ Trung Hoa, do cụ tổ mua được từ những thương nhân bên đó sang buôn bán. Đây là món đồ gắn liền với vị triết gia nổi tiếng Khổng Tử. Tương truyền, trong một lần đi qua sa mạc, Khổng Tử vừa đói vừa khát tưởng chừng sắp chết. May mắn thay, ông gặp một ông lão và được dẫn tới một ao nước, cho một cái chén để múc nước uống. Đương lúc khát khô, Khổng Tử xuống múc một chén nước đầy nhưng vừa đưa đến miệng thì nước chảy sạch đi không còn giọt nào. Sau vài lần như thế, ông hiểu ra rằng muốn uống được nước thì chỉ múc lưng chừng. Về sau, Khổng Tử hình thành nên thuyết Trung dung, chủ trương con người phải biết kiềm chế hành vi, giữ mình ở trạng thái trung hòa, không thái quá. Nội dung thuyết này khá khó hiểu với người đời, nên các môn đệ của ông đã làm ra chiếc chén không đầy như trên để người đời dễ hiểu và làm theo.
![]() |
| Bên cạnh chén Khổng Tử, hiện nhà cổ Tấn Ký còn có nhiều đồ cổ khác. |
Theo một chuyên gia Nhật Bản được gia đình họ Lê nhờ xác định niên đại, chiếc chén Khổng Tử có từ 550-600 năm về trước. Như vậy là từng ấy thời gian, những bài học uyên thâm đó lặng lẽ đi cùng năm tháng, trải qua bao luân lạc thăng trầm cùng chiếc chén rồi đến tay và nằm yên vị trong những món đồ gia bảo của một tộc họ lâu đời bên bến sông Hoài. Cũng theo ông Lê Dũng, chủ nhân đời thứ 6 của nhà Tấn Ký, nhiều chuyên gia nghiên cứu đồ cổ khi đến đây đều khẳng định, đây là chén Khổng Tử có niên đại cổ nhất Việt Nam hiện nay.
![]() |
| Giám đốc Sở GD&ĐT Hà Nội trao giấy khen cho Phạm Thế Minh (Ảnh: Mỹ Hà). |
Sau khi xâm lược Đại Việt năm 1407, quân Minh không chỉ mang về vàng bạc và thợ thủ công mà còn tiếp thu công nghệ hỏa khí tiên tiến bậc nhất thời bấy giờ.
Nằm dưới đáy Địa Trung Hải suốt hơn ba thiên niên kỷ, tàu đắm Uluburun đã hé lộ một thế giới cổ đại kết nối chặt chẽ hơn nhiều so với tưởng tượng.
Giữa những vách đá dựng đứng và hang động tối tăm, có một loài chim nhỏ xây nên chiếc tổ chỉ bằng chính nước bọt của mình.
Các nhà thiên văn học đã tìm thấy bằng chứng cho thấy TOI-5882, một ngôi sao giống Mặt Trời cách Trái Đất khoảng 1.300 năm ánh sáng, có thể đã nuốt chửng một trong những hành tinh của chính nó.
Giữa những cồn cát đỏ cao ngất của sa mạc Namib, hàng chục thân cây khô đen vẫn đứng lặng suốt nhiều thế kỷ như thể thời gian đã ngừng lại.
Nghiên cứu mới từ Hàn Quốc phát hiện hoạt chất từ thiên ma có khả năng cân bằng hormone, chống tiểu đường tuýp 2 do béo phì.
Một thiếu niên tại Anh đã bị mù và điếc vĩnh viễn sau nhiều năm liền chỉ ăn khoai tây chiên, bánh mì trắng và thịt chế biến sẵn.
Giữa vùng sa mạc khô cằn ven Thái Bình Dương, một thành phố khổng lồ được xây gần như hoàn toàn bằng đất đã tồn tại suốt nhiều thế kỷ.
Một hạt giống được chôn vùi suốt hơn hai thiên niên kỷ đã nảy mầm thành công, tạo nên một trong những câu chuyện kỳ diệu nhất của ngành khảo cổ thực vật.
Giữa vùng sa mạc khô cằn ven Thái Bình Dương, một thành phố khổng lồ được xây gần như hoàn toàn bằng đất đã tồn tại suốt nhiều thế kỷ.
Các nhà thiên văn học đã tìm thấy bằng chứng cho thấy TOI-5882, một ngôi sao giống Mặt Trời cách Trái Đất khoảng 1.300 năm ánh sáng, có thể đã nuốt chửng một trong những hành tinh của chính nó.
Nghiên cứu mới từ Hàn Quốc phát hiện hoạt chất từ thiên ma có khả năng cân bằng hormone, chống tiểu đường tuýp 2 do béo phì.
Một thiếu niên tại Anh đã bị mù và điếc vĩnh viễn sau nhiều năm liền chỉ ăn khoai tây chiên, bánh mì trắng và thịt chế biến sẵn.
Giữa những cồn cát đỏ cao ngất của sa mạc Namib, hàng chục thân cây khô đen vẫn đứng lặng suốt nhiều thế kỷ như thể thời gian đã ngừng lại.
Sau khi xâm lược Đại Việt năm 1407, quân Minh không chỉ mang về vàng bạc và thợ thủ công mà còn tiếp thu công nghệ hỏa khí tiên tiến bậc nhất thời bấy giờ.
Nằm dưới đáy Địa Trung Hải suốt hơn ba thiên niên kỷ, tàu đắm Uluburun đã hé lộ một thế giới cổ đại kết nối chặt chẽ hơn nhiều so với tưởng tượng.
Một hạt giống được chôn vùi suốt hơn hai thiên niên kỷ đã nảy mầm thành công, tạo nên một trong những câu chuyện kỳ diệu nhất của ngành khảo cổ thực vật.
Giữa những vách đá dựng đứng và hang động tối tăm, có một loài chim nhỏ xây nên chiếc tổ chỉ bằng chính nước bọt của mình.
Trong vũ trụ bao la, các nhà thiên văn đã phát hiện những thế giới kỳ lạ đến mức ý tưởng về một hành tinh kim cương không còn hoàn toàn là chuyện viễn tưởng.
Các nhà khoa học vừa xác định được một loài khỉ mới có môi màu cam sinh sống tại một khu vực hẻo lánh ở Cộng hòa Dân chủ Congo.
Khám phá một hệ thống cảm giác chuyên biệt tạo ra từ loại lông này giúp chúng ta phát triển các phương pháp điều trị tốt hơn cho chứng ngứa cực kỳ khó chịu.
Các nhà nghiên cứu tại Đại học King's College London đã phát hiện ra một mối liên hệ bất ngờ giữa việc nhai kẹo cao su có đường sau khi ăn rau giàu nitrat và giảm huyết áp tạm thời.
Tại thành phố Oxyrhynchus của Ai Cập cổ đại, các nhà khảo cổ đã tìm thấy cuộn giấy papyrus chứa đoạn trích từ sử thi Iliad của Homer trên một xác ướp thời La Mã có niên đại khoảng 1.600 năm.
Các nhà nghiên cứu tại Mỹ đã bắt đầu phát triển công nghệ chiết xuất magiê, lithium, mangan, coban và các nguyên tố đất hiếm từ nước biển vốn rất dồi dào.
Sau gần 40 năm nghiên cứu, các nhà khoa học đã phát hiện ra bằng chứng về việc khi hành tinh ấm lên, đất có thể giải phóng nhiều carbon hơn, từ đó làm tăng thêm CO2 vào khí quyển và có thể góp phần làm tăng thêm hiện tượng ấm lên toàn cầu.
Một ngôi làng cổ bị chôn vùi dưới lòng đất Syria đã trở thành "cỗ máy thời gian", lưu giữ bằng chứng quý giá về biến cố khí hậu làm thay đổi lịch sử nhân loại.
Chỉ trong vài thập kỷ ngắn ngủi, một loại vũ khí mới đã khiến nghệ thuật chiến tranh ở Đại Việt thay đổi sâu sắc, mở đầu cho kỷ nguyên quân sự mới.
Nghiên cứu cho thấy melatonin không chỉ hỗ trợ giấc ngủ mà còn có khả năng giảm các cơn đau mãn tính, mở ra hướng điều trị mới.
Không ai có thể biết chính xác tương lai của sự sống, nhưng khoa học tiến hóa cho phép chúng ta hình dung xu hướng có thể định hình động vật một triệu năm tới.