Lụa biển - một loại vải xa xỉ từng chỉ được các hoàng đế La Mã mặc đã được hồi sinh nhờ công trình nghiên cứu đột phá của các nhà khoa học Hàn Quốc. Nhóm nghiên cứu tại POSTECH và Viện Nghiên cứu Môi trường Hàn Quốc đã thành công trong việc tạo ra một loại vải huyền thoại từng được sử dụng cách đây hơn 2.000 năm.
Theo các nhà nghiên cứu, lụa biển thường được gọi là “sợi vàng của biển cả”, là một trong những chất liệu xa xỉ trong xã hội La Mã thời cổ đại. Loại vải này được làm từ các sợi byssus (hay sợi bám) do loài sò Pinna nobilis ở Địa Trung Hải tiết ra. Khác với các loại vải hiện đại, tơ biển không sử dụng thuốc nhuộm nhân tạo.
Nổi tiếng với vẻ ngoài óng ánh như vàng, lụa biển còn nổi bật với độ nhẹ và độ bền. Tuy nhiên, theo thời gian, ô nhiễm và sự tàn phá môi trường đã khiến loài sò Pinna nobilis tuyệt chủng. Vì vậy, loại vải huyền thoại này biến mất khỏi thế giới và chỉ được biết đến thông qua các văn bản lịch sử và một số ít hiện vật còn sót lại.
Để hồi sinh lụa biển mà không gây hại cho các loài có nguy cơ tuyệt chủng, nhóm nghiên cứu sử dụng Atrina pectinata - loài sò mai thường được nuôi trồng làm thực phẩm ở vùng biển của Hàn Quốc.
Giống như loài sò Pinna nobilis ở Địa Trung Hải, Atrina pectinata tạo ra các sợi byssus để neo giữ. Nhóm nghiên cứu phát hiện những sợi này có đặc tính vật lý và hóa học rất giống với tơ biển cổ đại, cho phép họ tái tạo lụa biển bằng một nguồn nguyên liệu bền vững.
Thêm nữa, nhóm nghiên cứu còn giải mã thành công một bí ẩn lâu năm về màu sắc của tơ biển. Không giống như hầu hết các loại vải dệt khác, màu vàng óng của nó không đến từ thuốc nhuộm hay chất tạo màu. Thay vào đó, nó được tạo ra thông qua quá trình tạo màu cấu trúc.
Ở cấp độ nano, các cấu trúc protein hình cầu gọi là photonin tạo thành các lớp xếp chồng lên nhau, phản chiếu ánh sáng theo cách tạo ra vẻ ngoài vàng óng ánh. Vì màu sắc đến từ cấu trúc chứ không phải từ hóa chất, nên nó không bị phai màu theo thời gian.
Các nhà nghiên cứu phát hiện độ sáng của màu vàng phụ thuộc vào độ trật tự của các lớp protein. Cấu trúc càng chính xác thì màu sắc càng đậm. Điều này giải thích tại sao những bộ trang phục bằng lụa biển cổ đại có thể giữ được độ sáng bóng trong thời gian dài từ vài trăm năm cho tới hàng nghìn năm.
Việc hồi sinh lụa biển không chỉ đưa một loại vải huyền thoại trở lại cuộc sống của nhân loại mà còn mở ra cơ hội ứng dụng trong nhiều vật liệu khác nhằm giảm thiểu tác động của con người tới môi trường.
