Trong ký ức của nhiều thế hệ khán giả, Tây Du Ký 1986 là thế giới của những phép màu, nơi Tôn Ngộ Không tung hoành với 72 phép biến hóa. Nhưng nếu bóc tách lớp “hư cấu” ấy và trở về với đời sống thật, người nắm giữ quyền lực thật sự về võ thuật trong đoàn phim lại không phải Mỹ Hầu Vương, mà là một cái tên trầm lặng hơn: Lâm Chí Khiêm, người thủ vai Nhị Lang Thần.

Khi võ công ngoài đời vượt xa màn ảnh

Sự ngộ nhận là điều dễ hiểu. Trên màn ảnh, Lục Tiểu Linh Đồng với cây gậy Như Ý và những pha nhào lộn điêu luyện đã định nghĩa hình tượng “vô địch”. Nhưng điện ảnh luôn có quyền “dàn dựng”. Còn thực chiến thì không.

Theo nhiều tư liệu từ truyền thông Trung Quốc, chính Lâm Chí Khiêm mới là người có nền tảng võ học thâm hậu nhất đoàn phim. Không chỉ là diễn viên, ông còn là “bộ não” đứng sau toàn bộ hệ thống động tác chiến đấu, từ đường côn của Tôn Ngộ Không, vũ khí của Sa Tăng đến kiếm pháp của Tiểu Bạch Long.

Nói cách khác, những gì khán giả trầm trồ trên màn ảnh thực chất là sản phẩm từ tư duy và kỹ nghệ của một người đàn ông đứng phía sau ống kính.

Gốc rễ võ học: Truyền nhân của huyền thoại

Lâm Chí Khiêm không phải “tay ngang”. Ông thuộc dòng truyền thừa của Đỗ Tâm Ngũ, cao thủ lừng danh cuối thời Thanh, người được mệnh danh “Thần cước” và đặt nền móng cho Tự Nhiên Môn.

Con đường võ học của ông là hành trình khổ luyện kéo dài hàng chục năm, từ quyền kích hiện đại đến Thông Bối Quyền, rồi nhập môn sâu vào hệ thống võ học truyền thống dưới sự dẫn dắt của các đại sư. Hơn 20 năm “tầm sư học đạo” không tạo ra một diễn viên biết múa võ, mà tạo ra một võ sư thực thụ.

Những chức danh ông nắm giữ càng củng cố điều đó, tổng huấn luyện viên đội quyền kích Phúc Kiến, huấn luyện viên cho lực lượng quân đội, cảnh sát vũ trang, đào tạo nhiều nhà vô địch cấp quốc gia và quốc tế. Đây không phải thành tích của một “ngôi sao phim ảnh”, mà là hồ sơ của một nhà chuyên môn cấp cao.

Một mình đối mặt mười người

Một lần, khi chứng kiến đồng nghiệp nữ bị quấy rối, Lâm Chí Khiêm đã can thiệp. Kết quả, một mình ông đánh lui khoảng mười đối tượng, buộc họ phải tháo chạy, thậm chí có người phải nhập viện. Điều đáng nói không phải là chiến thắng, mà là phản ứng sau đó, ông day dứt vì ra tay quá nặng.

Những lời kể từ đồng nghiệp càng tô đậm chân dung này. Có người tận mắt thấy ông bóp nát hạt đào cứng chỉ bằng lực tay. Có người mô tả bàn tay ông “cứng như thép”. Và đạo diễn Dương Khiết từng nhớ lại, ông là người không bao giờ ngừng luyện tập, đến mức tường phòng cũng in dấu những cú đấm.

Trong bối cảnh kinh phí eo hẹp của đoàn phim năm ấy, Lâm Chí Khiêm không chỉ làm chỉ đạo võ thuật mà còn lặng lẽ “gánh vai” nhiều nhân vật phụ, từ yêu quái đến thiên tướng. Không thù lao, không đòi hỏi, chỉ để bộ phim vận hành trơn tru.

Đó là kiểu người mà trong bất kỳ tập thể nào, sự hiện diện của họ tạo ra một chuẩn mực. Diễn viên Từ Thiếu Hoa từng thừa nhận, điều khiến ông nể phục nhất không chỉ là võ công, mà là khí chất và sự nghĩa hiệp, thứ khiến người khác tự nguyện đi theo.

Ở tuổi gần 80, Lâm Chí Khiêm không còn đứng trước ống kính nhiều như xưa. Nhưng ông vẫn gắn bó với võ thuật, tiếp tục làm huấn luyện viên, truyền dạy kinh nghiệm cho thế hệ sau.