![]() |
| Hải sâm. |
![]() |
| Linh chi. |
![]() |
| Hải mã. |
![]() |
| Bào ngư. |
![]() |
| Hải sâm. |
![]() |
| Linh chi. |
![]() |
| Hải mã. |
![]() |
| Bào ngư. |
Không tiếp cận được sâm Ngọc Linh ở Măng-rơi, tôi tìm cách mò vào xứ sở của loại sâm quý từ hướng đèo Lò Xo (tỉnh Quảng Nam). Tại Đà Nẵng, tôi gặp ông Vạn, 62 tuổi, một dân "chơi" sâm Ngọc Linh thứ dữ nhưng rất kín tiếng để nghe từ ông về loài sâm quý này.
Nhà ông Vạn gần sân bay quốc tế Đà Nẵng. Sau khi cho tôi chiêm ngưỡng một củ sâm Ngọc Linh, ông Vạn nhất nhất từ chối chuyện chụp hình với lý do ông không phải dân buôn bán và không thích nổi tiếng? Ông nói dân chơi sâm Ngọc Linh đích thực, đó chỉ đơn giản là cái thú nên chẳng muốn vỗ ngực xưng tên làm gì: "Còn mấy tay tung hô nào là có cả ngàn củ sâm Ngọc Linh này nọ, hay khoe mình trồng sâm vân vân thì… phải xem lại. Bởi mấy tay hay vỗ ngực như vậy thường mờ ám lắm!".
Cuộc gặp kéo dài chưa đầy 1 giờ đồng hồ nhưng ông Vạn kể đến 4 câu chuyện liên quan đến bi hài kịch của những người là bạn, người thân của ông khi phải trả cả trăm triệu đồng và có khi còn hơn thế nữa để rinh về mấy thứ củ gáy (ráy) có độc bị hô biến thành sâm Ngọc Linh. Rồi ông Vạn khuyên tôi nếu muốn tìm hiểu những chuyện ly kỳ gắn với loại sâm quý thì nên đến "thị trấn Vàng" Khâm Đức.
"Ở Khâm Đức, dân chơi sâm Ngọc Linh nhiều lắm. Họ đa phần là những người buôn bán vàng, hay từng là các chủ bãi vàng nên tiền nhiều lắm, chơi sâm bạo lắm!" - ông Vạn cho biết.
![]() |
| Củ sâm Ngọc Linh của ông Vạn. |
1. “Thị trấn Vàng” nằm dưới chân đèo Lò Xo, thuộc địa phận huyện Phước Sơn. Là cung đèo tử thần dẫn vào vùng sâm Ngọc Linh, hướng địa phận Quảng Nam. Theo ông Vạn, tuy chỉ là thị tứ giữa rừng nhưng nhờ vàng nên Khâm Đức "dữ dằn" lắm, lúc hoàng kim cứ như là thành phố với người đông đúc, quán xá tấp nập ngày đêm, dân làm vàng ăn chơi ngút ngàn, có tiền có vàng nên thứ gì cũng thử, món gì cũng chơi, sâm Ngọc Linh cũng không là ngoại lệ.
Gọi là thị trấn Vàng bởi hơn 4 năm trước, khi Công ty Vàng Phước Sơn chưa vỡ nợ, Khâm Đức nói riêng và Phước Sơn nói chung được ví như "vương quốc" của những hầm vàng. Nhiều năm trước, phát hiện dưới những cánh rừng thâm u ở Phước Sơn là những luồng vàng, mạch vàng bất tận, vậy là từ các nơi người ta ùn ùn đổ về lập nhóm, khui bãi săn vàng. Vàng là thứ ma lực nhất thế giới. Vàng đã hút hàng chục ngàn con người rời bỏ mẹ cha, vợ con, rời bỏ chốn thị thành vào chốn rừng thiêng nước độc. Chẳng màng sơn lam chướng khí, chẳng ngại thảm kịch cây đổ, đá đè, sập hầm, sốt rét và cướp giết, người ta - từ người bình thường đến cán bộ công chức, giáo viên… lao vào vàng như thiêu thân. Họ phần lớn mất nhiều hơn được.
Trên chuyến xe đò từ Đà Nẵng đến Khâm Đức, trên hành trình gần 80km đường đèo núi hiểm trở, những lời kể, tâm tình của ông Vạn cứ rót bên tai tôi như ma mị. Sững sờ khi nghe ông Vạn kể về những chầu nhậu thịt rừng với sâm Ngọc Linh của các chủ bưởng mà nói theo ông là rượu tràn lai láng… Hồi đó Phước Sơn vàng nhiều lắm. Ăn theo các luồng đi của vàng, mỗi ngày mỗi chủ bưởng thu hoạch được cả ký vàng và lắm khi hơn. Vàng nhiều quá, để dễ bề vận chuyển và bảo quản, người ta phải đúc vàng thành cục để xếp lớp. Vàng nhiều như thế thì "ăn chơi có sợ gì mưa rơi?". Nên 1 kg sâm Ngọc Linh dăm bảy chục triệu hay ngoài trăm triệu với các chủ bưởng chỉ là chuyện nhỏ.
![]() |
| Đường vào “thị trấn vàng” Khâm Đức - Phước Sơn. |
2. Gần 5 giờ chiều, trên chuyến xe hướng về Khâm Đức-Phước Sơn, tôi ngồi cạnh những người đặc biệt. Họ nếu không là dân đi làm vàng, từng là chủ bưởng, từng nhậu sâm Ngọc Linh với cá khô bên những hầm vàng sâu hoắm… thì là người rành rẽ những chuyện người ta trồng, mua, bán sâm Ngọc Linh. Anh Kim Tùng, 45 tuổi, nhà ở gần cây xăng Hồ Mùa Thu tại thị trấn Khâm Đức, là người như thế.
Sau khi cho tôi biết chủ cây xăng Hồ Mùa Thu là người rất rành chơi sâm Ngọc Linh và có kinh doanh thứ sâm quý ấy, anh Tùng khuyên nếu không biết gì về sâm Ngọc Linh thì đừng dại mà rớ vào.
"Bắt đầu từ Khâm Đức đổ dài lên đến đèo Lò Xo, chú em hỏi về sâm Ngọc Linh thì hầu như ai cũng biết. Nhiều người có thể kể vanh vách, kể đủ thứ chuyện hầm bà lằng về sâm Ngọc Linh và khoe có biết, có buôn, có bán nhưng kỳ thực họ cũng chẳng qua là dắt cò bắt mối cho các đầu nậu sâm đặng kiếm lời thôi" - anh Tùng nói vậy.
Đặt chân đến thị trấn Khâm Đức, tôi tìm đến cây xăng Hồ Mùa Thu hỏi thăm thì mới biết song song với việc kinh doanh xăng dầu, chủ cây xăng còn kinh doanh đủ thứ sản vật rừng, nào là chuối hột, sâm cau, củ bảy lá một hoa (thất diệp nhất chi hoa), bách bộ… "Họ là dân buôn thì khó mà tiết lộ điều gì chân tình. Muốn biết về sâm Ngọc Linh thì mất công lắm".
Đó là chia sẻ của anh Phước Đồng, 41 tuổi, nhà ở gần khách sạn Bưu Điện huyện Phước Sơn. Anh Đồng cho biết, anh từng là chủ bưởng vàng, từng ăn dầm nằm dề ở chốn rừng thiêng nước độc. Vì mê vàng, vì quanh năm suốt tháng sống ở nơi sơn lam chướng khí và hút thuốc lá vô tội vạ nên anh mắc căn bệnh ung thư phổi: "Nghĩ rằng để khỏe, để có sức chỉ đạo đám đàn em khui hầm, tui từng không tiếc gì chuyện tẩm bổ, sẵn sàng bỏ ra cả trăm triệu đồng mua sâm. Khi ấy tôi cũng như nhiều đại ca, ông trùm bến bãi khác lúc nào cũng thủ trong người củ sâm Ngọc Linh, cựa là cắt bỏ vô miệng ngậm. Vậy mà đâu có thoát được ung thư? Sau này gặp các cao thủ chơi sâm lâu năm mới biết hóa ra lâu nay mình dùng mấy thứ củ gáy được tụi nó mông má! Không chừng mình bị ung thư phổi cũng vì thứ sâm dỏm đó?".
Nghe tôi nói có nhu cầu mua sâm Ngọc Linh về cho cụ thân sinh tẩm bổ, Tùng lắc đầu bảo anh đã gặp quá nhiều cái cảnh những người con hiếu thảo từ TP HCM, Hà Nội, Hải Phòng… lặn lội vào vùng sâm Ngọc Linh tìm mua sâm Ngọc Linh cho cha mẹ tẩm bổ: "Hí ha hí hửng mang về mấy củ sâm mà mình phải trả năm bảy triệu đồng để có được, nhiều người đâu biết mình muốn báo hiếu, nhưng kỳ thực lại… hại mẹ cha! Gặp quân tương đối tử tế thì nó bán cho thứ củ gáy đã qua xử lý độc. Có không ít trường hợp nó bán thẳng luôn thứ còn tươi nguyên, báo hại mấy đứa con về lăng xăng cắt cho mẹ cha ngậm, ai dè cụ vừa đưa vào miệng đã phồng rộp".
3. Cũng nhờ anh Đồng kết nối, tại Khâm Đức, tôi có dịp gặp bà Hải Đường, một người được cho là rành rẽ sâm Ngọc Linh vì đã từng mua hàng chục ký sâm quý để sử dụng và làm "công tác ngoại giao". Theo bỏ nhỏ của Tùng, nếu có ý mua sâm Ngọc Linh, muốn mua an toàn thì nên "qua cửa cô Đường"? Tùng: "Vợ chồng cô Đường là dân làm ăn lớn, chuyên về sâm Ngọc Linh nên hàng chắc ăn nhất. Còn lại thì dễ dính bẫy lắm…".
Ở Khâm Đức, vợ chồng bà Hải Đường rất nổi tiếng, từng là đối tác lớn với Công ty Vàng Phước Sơn thuộc Tập đoàn Bsera Canada. Chồng bà Đường là ông Đỗ Ngọc Thắng, nguyên Chủ tịch UBND thị trấn Khâm Đức. Có câu chuyện thế này: Cuối tháng 12/2013, với tư cách công dân, bà Đường cùng chồng (trước đó ông Thắng đã gửi đơn đến các cơ quan chức năng huyện Phước Sơn xin thôi chức Chủ tịch thị trấn để không ảnh hưởng đến uy tín của chính quyền địa phương) cùng nhiều người dân, doanh nghiệp đến đòi nợ Công ty Vàng Phước Sơn, số tiền hơn 20 tỉ đồng.
Khi biết được ý định của người viết bài này, bà Đường xác nhận thông tin mình từng mua hàng chục ký sâm Ngọc Linh, có ký đến cả trăm triệu đồng là chuyện có thật: "Hồi đó làm ăn lớn, mình mua làm quà tặng cũng có, người ta nhờ mua để dùng cũng có. Nhưng sâm Ngọc Linh không phải hễ muốn mua là có ngay. Phải chờ phải đợi".
Tôi ngỏ ý mua một ít sâm Ngọc Linh chính hiệu, bà Đường từ chối ngay lập tức với lý do mình không phải dân buôn bán thứ sâm ấy: "Chị chỉ mua dùng và làm quà tặng thôi. Nhưng chuyện ấy khép lại rồi kể từ khi Công ty Vàng Phước Sơn vỡ nợ. Nếu em muốn mua sâm thì đừng mua qua bất kỳ ai hết, hãy tìm đúng những người thực sự trồng sâm trên đỉnh Ngọc Linh mới an toàn. Còn lại dẫu là ai đó bán buôn thì đừng bao giờ tin. Sâm Ngọc Linh giá trị quá lớn nên người ta không ngại bất kỳ thủ thuật nào đâu…".
Tôi hỏi bà Đường rằng có thông tin cho rằng xã Phước Mỹ (cũng thuộc địa phận huyện Phước Sơn) có những nhóm người Giẻ Triêng chuyên luồn rừng tìm sâm Ngọc Linh bán cho những ai có nhu cầu sâm rừng chính hiệu, và dân ở vùng đấy ai cũng rành rẽ sâm Ngọc Linh, bà Đường bảo không rõ chuyện ấy: "Em muốn rõ rành nên gặp người địa phương xem sao. Chứ chị ngày trước phải vào tận Ngọc Linh, không mua ở nơi nào khác".
![]() |
| Đèo Lò Xo - nơi dẫn vào vùng sâm Ngọc Linh. |
4. Xã Phước Mỹ cách thị trấn Khâm Đức gần 10km. Xã nằm dưới chân đèo Lò Xo (cũng hướng địa phận Quảng Nam). Nơi này được một số người ở Kon Tum và Quảng Nam mà sau này tôi biết là dân kinh doanh sâm Ngọc Linh, khoe rằng có nhiều người Giẻ Triêng chuyên đi săn loại sâm quý nhất thế giới. Và những toán sơn tràng chuyên săn sâm quý ấy là người được họ đầu tư nên khi kiếm được sâm thì bán lại cho họ, nên họ luôn sẵn nguồn hàng thật? Nhưng khi tôi trò chuyện với anh Hồ Văn Thịnh, Trưởng công an xã Phước Mỹ, về điều này, thì sự thật không phải như vậy!
Tại trụ sở UBND xã Phước Mỹ, Trưởng công an xã Hồ Văn Thịnh cho biết, người Giẻ Triêng ở địa phương không có ai chuyên "nghề" luồn rừng tìm sâm Ngọc Linh cả. Ngay cả những người già ở các làng cũng chưa ai từng thấy sâm Ngọc Linh, thì làm gì có chuyện người Giẻ "ăn lương" của người này người kia để vào rừng sâu tìm sâm quý? "Ở đây có một số loại được gọi là sâm như bách bộ, sâm môn. Còn sâm Ngọc Linh làm gì có".
Chỉ cách nhau một con đèo nhưng theo anh Hồ Văn Thịnh, thế giới buôn làng người Giẻ Triêng ở Phước Mỹ và thế giới của người Giẻ, người Xơ-đăng trong phạm vi Khu bảo tồn Ngọc Linh là một thế giới khác: "Ở đây khí hậu còn nóng bức chứ trên Ngọc Linh mây mù sương phủ quanh năm. Sâm Ngọc Linh chỉ ở nơi hoang vu lạnh giá như vậy, nên Phước Mỹ làm gì có" - anh Thịnh, trò chuyện! Tôi hỏi anh Thịnh đã từng thấy hay dùng thử sâm Ngọc Linh chưa? Anh bảo mới chỉ một lần trong đời. Lần đó là uống rượu ngâm sâm Ngọc Linh. Thấy cũng bình thường thôi. Không có chuyện uống vào là khỏe mạnh, dẻo dai ngay lập tức như người ta nói.
Về chuyện tăng lực này nọ của sâm Ngọc Linh, sự thể đúng như tâm tình của Trưởng công an xã Hồ Văn Thịnh rằng "không có chuyện uống vào là khỏe mạnh". Điều này được y văn nói rõ hẳn hoi. Và đây là cách để những ai quan tâm đến sâm Ngọc Linh thay đổi cách nhìn về loại sâm quý này. Bởi nếu cứ đinh ninh cách hiểu theo kiểu loan truyền của dân buôn rằng "ngậm vô là yếu cỡ nào cũng khỏe ngay lập tức" thì họ... lầm to!
"Khi nếm vị nhân sâm Triều Tiên, nhất là khi nếm củ sâm trước hết phải thấy vị ngọt, sau thấy đắng, rồi lại ngọt và ngọt (tiền cam, hậu khổ, hậu cam cam). Khi đang mệt ngậm một miếng sâm trong miệng một lúc, thấy hết mệt liền, trong người thấy khoan khoái. Còn nhân sâm Việt Nam ta (sâm Ngọc Linh-PV), khi nếm thì đầu tiên thấy đắng, sau vẫn thấy đắng, đắng (tiền khổ, hậu khổ, hậu khổ khổ). Hãm hay sắc củ nhân sâm Việt Nam rồi ta ngậm hay uống hầu như không thấy cảm giác khoan khoái" - trích Sâm Việt Nam (Đỗ Tất Lợi).
Quả là không thiếu chuyện oái ăm liên quan đến thứ sâm quý này. Chợt thấy nực cười khi nhiều người dùng sâm Ngọc Linh dỏm được mông má từ củ gáy, thấy dùng vào "sung ngay" cứ nghĩ sâm rừng chính hiệu. Nếu họ biết được sâm Ngọc Linh không có cái vụ tăng lực ngay lập tức như y thư đã đề cập rõ ràng vậy, chắc là...
![]() |
| 1. Casa Palopo – Guatemala: Có vị trí tuyệt đẹp bên cạnh bờ hồ Atitlan, khu nghỉ dưỡng Casa Palopo thu hút du khách với khung cảnh hoang sơ, hùng vĩ đầy thơ mộng. Điều đặc biệt là khách sạn ven hồ này không hề có tivi, tuy nhiên, bạn vẫn có thể tiếp cận thế giới bên ngoài nhờ hệ thống Wi-Fi miễn phí. Tại đây, du khách còn có thể tham gia hoạt động giải trí như chèo thuyền kayak, chơi dù lượn hoặc lặn hồ. |
Để áp thuế 0,2% đối với đất bỏ hoang, theo chuyên gia, cần phân biệt hành vi cố tình găm giữ với trường hợp chậm đưa đất vào sử dụng do khách quan.
Vibrant Ho Chi Minh City Shopping Season 2026 được triển khai theo mô hình “5 trong 1”, gồm mua sắm, giải trí, thương mại điện tử, thanh toán số và kích cầu số.
Các hệ thống bán lẻ bứt phá khuyến mại và tích hợp ưu đãi số nhằm tạo cú hích cho sức mua của người tiêu dùng giai đoạn trước Tết.
Từ những nỗ lực bền bỉ, nhiều doanh nhân trẻ ở TP Đồng Nai đã thu về những "trái ngọt", góp phần tạo sinh kế bền vững cho người dân.
Xu hướng "Trip Snacking" bùng nổ toàn cầu lẫn Việt Nam, phản ánh tư duy tiêu dùng mới, tập trung vào chi tiêu khôn ngoan và trải nghiệm cá nhân hóa.
Việc canh tác thành công giống lựu ngoại nhập tại An Giang giúp người tiêu dùng dễ dàng tiếp cận dòng trái cây thượng hạng với mức giá chỉ từ 100.000 đồng/kg.
Dù thuộc nhóm nông sản đắt đỏ toàn cầu, hạt thông khai thác trong nước đang giúp người tiêu dùng Việt dễ dàng sở hữu với mức giá chỉ từ 300.000 đồng.
Công ty CP Xây dựng số 5 trúng gói thầu giá 358 tỷ đồng, trong khi hai nhà thầu chào giá thấp hơn nhưng không đáp ứng yêu cầu.
Chính sách thị thực thông thoáng cùng loạt ưu đãi giảm sâu đến 50% đang thúc đẩy người tiêu dùng Việt mở rộng điểm đến từ Trung Quốc sang Nga và châu Âu.
Sự kết hợp giữa dinh dưỡng và thẩm mỹ đang định hình lại thói quen ăn uống khi người tiêu dùng ưu tiên các sản phẩm vừa ngon miệng vừa nuôi dưỡng làn da.
Biểu lãi suất mới của SCB ghi nhận mức 0% đối với toàn bộ kỳ hạn gửi tiền online. Lãi suất tại quầy cũng gần như không còn, ngoại trừ hai kỳ hạn 12 và 13 tháng.
Căn biệt thự rộng 453m2 tại phố Nguyễn Huy Tự (Hà Nội) của cựu Chủ tịch AIC Nguyễn Thị Thanh Nhàn vừa được đấu giá thành công với mức 113 tỷ đồng.
Cá chim biển có trọng lượng từ 0,5 đến 1,5 kg sở hữu thớ thịt trắng chắc, ít xương dăm đang dẫn đầu tốc độ tiêu thụ tại các chợ hải sản và siêu thị.
Một quỹ đầu tư Singapore đồng ý chuyển gần 3,8 triệu USD trái phiếu Novaland thành cổ phiếu, giúp doanh nghiệp tiếp tục giảm nghĩa vụ nợ.
Sở hữu camera 200MP nhưng bị cắt giảm ống kính tele và bút S Pen, mẫu flagship cỡ nhỏ sắp tới của Samsung gây nhiều tranh cãi về tính thuyết phục ở tầm giá cao.
Trước các quy định khắt khe về môi trường và tâm lý bảo vệ làn da nhạy cảm của khách hàng, nước hoa gốc nước đang vươn lên trở thành xu hướng chủ đạo mới.
Chính sách thị thực thông thoáng cùng loạt ưu đãi giảm sâu đến 50% đang thúc đẩy người tiêu dùng Việt mở rộng điểm đến từ Trung Quốc sang Nga và châu Âu.
Việc canh tác thành công giống lựu ngoại nhập tại An Giang giúp người tiêu dùng dễ dàng tiếp cận dòng trái cây thượng hạng với mức giá chỉ từ 100.000 đồng/kg.
Giá gạo Việt Nam tăng nhờ sức mua quốc tế cải thiện và nguồn cung thắt chặt, kéo giá lúa Đồng bằng sông Cửu Long tăng 100-500 đồng/kg.
Gói thầu thi công tuyến từ Km0+00 đến Km5+900 thuộc dự án cải tạo, nâng cấp đường 70 chỉ có một liên danh 6 thành viên dự thầu, giá trúng hơn 943,3 tỷ đồng.
Từ những nỗ lực bền bỉ, nhiều doanh nhân trẻ ở TP Đồng Nai đã thu về những "trái ngọt", góp phần tạo sinh kế bền vững cho người dân.
Việt Á trúng gói thầu cung cấp cột thép, dây dẫn và xây lắp đường dây 220kV Hòa Lạc giá 284,8 tỷ đồng, thấp hơn giá gói thầu hơn 12 tỷ đồng.
Công ty CP Xây dựng số 5 trúng gói thầu giá 358 tỷ đồng, trong khi hai nhà thầu chào giá thấp hơn nhưng không đáp ứng yêu cầu.
Gói thầu thi công, lắp đặt thiết bị Trạm trung chuyển rác Đào Trí có duy nhất một nhà thầu dự thầu, giá trúng thầu hơn 421 tỷ đồng.
Từ các sản phẩm bao bì thập niên cũ đến những quán cơm nhà đậm chất xưa, yếu tố ký ức đang trở thành động lực chi tiêu mới định hình lại ngành thực phẩm.
Khu đô thị Thanh Hà rộng khoảng 400ha, có chung cư, nhà liền kề và biệt thự. Dự án được xem xét bố trí căn hộ cho cư dân tại các công trình sai phạm của Mường Thanh.
Sự kết hợp giữa dinh dưỡng và thẩm mỹ đang định hình lại thói quen ăn uống khi người tiêu dùng ưu tiên các sản phẩm vừa ngon miệng vừa nuôi dưỡng làn da.
Vibrant Ho Chi Minh City Shopping Season 2026 được triển khai theo mô hình “5 trong 1”, gồm mua sắm, giải trí, thương mại điện tử, thanh toán số và kích cầu số.
Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cảnh báo nhà đầu tư về chiêu lợi dụng quy định xác thực định danh điện tử để chiếm quyền truy cập tài khoản, tài sản.
Dù thuộc nhóm nông sản đắt đỏ toàn cầu, hạt thông khai thác trong nước đang giúp người tiêu dùng Việt dễ dàng sở hữu với mức giá chỉ từ 300.000 đồng.