![]() |
| Nhà khoa học của Viện Khảo cổ Áo Marc Händel phát hiện xương voi ma mút trong hầm rượu. (Ảnh: OeAW-OeAI/H. Parow-Souchon) |
![]() |
| Nhà khoa học của Viện Khảo cổ Áo Marc Händel phát hiện xương voi ma mút trong hầm rượu. (Ảnh: OeAW-OeAI/H. Parow-Souchon) |
Phần còn lại khoảng 37.000 năm tuổi của một con voi ma mút cái và con của nó có những dấu hiệu rõ rệt của việc bị giết thịt, cung cấp bằng chứng mới cho thấy con người có thể đã đến Bắc Mỹ sớm hơn nhiều so với những gì thế giới vẫn tin.
![]() |
| Một đống xương sườn, xương sọ bị gãy, một chiếc răng hàm, các mảnh xương và đá cuội được phát hiện trong một cuộc khai quật một địa điểm nơi giết thịt voi ma mút. Ảnh: CNN. |
Khi quan sát kỹ hơn, Rowe đã tìm thấy một chiếc ngà, một hộp sọ voi ma mút đúc và những chiếc xương khác trông có vẻ bị vỡ một cách có chủ ý. Ông tin rằng đó là nơi hai con voi ma mút đã bị giết thịt.
Những phát hiện khảo cổ
Nhiều phát hiện tại khu vực này đã vẽ nên bức chân dung về những gì đã diễn ra ở đó hàng nghìn năm trước, bao gồm các công cụ bằng xương, bằng chứng về một trận hỏa hoạn, xương bị gãy và các dấu hiệu khác của động vật bị con người giết thịt.
Xương voi ma mút dài có hình dạng như những lưỡi dao dùng một lần được dùng để bẻ xác động vật trước khi hỏa hoạn giúp làm tan mỡ của chúng.
Theo nghiên cứu, các vết gãy tạo ra bởi lực cùn có thể được nhìn thấy trong xương. Không có công cụ bằng đá nào ở địa điểm này, nhưng các nhà nghiên cứu đã tìm thấy những con dao vảy được làm từ xương với các cạnh bị mòn.
Một phân tích hóa học về trầm tích xung quanh xương voi ma mút cho thấy ngọn lửa được duy trì và kiểm soát chứ không phải do cháy rừng hoặc sét đánh.
Cũng có bằng chứng về xương đã được nghiền thành bột cũng như xác động vật nhỏ bị đốt cháy, bao gồm chim, cá, động vật gặm nhấm và thằn lằn.
Nhóm nghiên cứu đã sử dụng phương pháp chụp cắt lớp vi tính CT để phân tích xương từ vị trí này, tìm ra những vết thương thủng đáng lẽ được dùng để tiêu mỡ từ xương sườn và đốt sống.
Rowe nói, những người làm thịt những con voi ma mút rất kỹ lưỡng.
Rowe cho biết: “Tôi đã khai quật được những con khủng long đã được nhặt nhạnh, nhưng mô hình phân chia xương và gãy xương do mổ thịt của con người không giống bất cứ thứ gì tôi từng thấy”.
Chi tiết đáng ngạc nhiên nhất về địa điểm này là nó ở New Mexico - và các bằng chứng trước đây cho thấy rằng con người đã không ở đó cho đến hàng chục nghìn năm sau.
Rút lui những bước đi ban đầu của con người
Collagen lấy từ xương voi ma mút đã giúp các nhà nghiên cứu xác định rằng những con vật này đã bị giết thịt tại địa điểm này từ 36.250 đến 38.900 năm trước.
Các nhà nghiên cứu cho biết, phạm vi tuổi này khiến địa điểm New Mexico trở thành một trong những di chỉ lâu đời nhất mà con người cổ đại tạo ra ở Bắc Mỹ.
Các nhà khoa học đã tranh luận trong nhiều năm về thời điểm khi con người đầu tiên đặt chân đến Bắc Mỹ.
Nền văn hóa Clovis 16.000 năm tuổi được biết đến là nhờ những công cụ bằng đá mà nó để lại. Nhưng ngày càng có nhiều bằng chứng cho thấy rằng các địa điểm cũ ở Bắc Mỹ là nơi cư trú của quần thể tiền Clovis có dòng dõi di truyền khác.
Các di chỉ cổ hơn có nhiều loại bằng chứng khác nhau, chẳng hạn như dấu chân được bảo tồn, công cụ bằng xương hoặc xương động vật có vết cắt cách đây hơn 16.000 năm.
Rowe nói: “Con người đã ở châu Mỹ lâu gấp đôi thời gian mà các nhà khảo cổ đã duy trì trong nhiều năm.
Theo nghiên cứu, vị trí của địa điểm này nằm ngay trong nội địa phía tây của Bắc Mỹ, cho thấy những con người đầu tiên đã đến trước 37.000 năm trước. Những người đầu tiên này có thể đã đi trên đất liền hoặc dọc theo các tuyến đường ven biển.
Rowe cho biết tiếp theo ông muốn lấy mẫu địa điểm này để tìm kiếm các dấu hiệu của DNA cổ đại.
Giáo sư Mike Collins của Đại học bang Texas đã nghỉ hưu cho biết trong một thông cáo: “Tim đã hoàn thành công việc xuất sắc và kỹ lưỡng đại diện cho nghiên cứu biên giới. Đó là tạo ra một con đường mà những người khác có thể học hỏi và làm theo”.
Collins không tham gia vào nghiên cứu. Ông đã dẫn đầu cuộc nghiên cứu tại địa điểm khảo cổ Gault, nơi chứa cả hiện vật của người Clovis và tiền Clovis, gần Austin, Texas.
Rowe nói: “Các kỹ thuật mới của chúng tôi đã cung cấp bằng chứng sắc thái về sự hiện diện của con người trong hồ sơ khảo cổ và tôi nghi ngờ rằng có những địa điểm khác có tuổi đời tương đương hoặc thậm chí lâu đời hơn đã không được công nhận".
Vào khoảng năm 3100 trước Công nguyên, một nhà nước Ai Cập cổ đại được thành lập. Các vị vua Ai Cập cổ đại, còn được gọi là Pharaoh, sở hữu quyền lực tối cao, họ đã dành nhiều năm, thậm chí nhiều thập kỷ để xây dựng những lăng mộ cho riêng mình. Pharaoh tin rằng: "Cuộc sống chỉ là thời gian ngắn ngủi, và sau khi chết mới thực sự được tận hưởng vĩnh viễn".
Chuối giàu kali, vitamin B6, vitamin C và chất xơ, giúp bổ sung năng lượng, hỗ trợ tiêu hóa và làm phong phú thực đơn hằng ngày.
Phát hiện ung thư trực tràng chỉ cách rìa hậu môn 2 cm, người đàn ông 47 tuổi được phẫu thuật robot, bảo tồn cơ thắt hậu môn.
Một người đàn ông 62 tuổi bị hơn 300 nốt ong đốt, phản vệ độ II, nguy cơ tổn thương thận cấp đã hồi phục sau cấp cứu nhanh và điều trị tích cực.
Bệnh nhân 61 tuổi bị nhồi máu cơ tim cấp, biến chứng rung thất, sốc tim, ba lần ngừng tuần hoàn trong nửa giờ trước khi được can thiệp mạch vành khẩn cấp.
Số ca cúm đến khám và nhập viện tại Hà Nội tăng, nhiều bệnh nhân viêm phổi, suy hô hấp. Bác sĩ khuyến cáo tiêm vaccine và đi khám sớm khi có triệu chứng.
Sau 9 năm mong con bằng IVF, chị Y. trải qua thai kỳ song thai đầy biến cố, mất một bé và tiếp tục giữ thai để đón con còn lại chào đời ở tuần 27.
Tự uống các loại lá, nước sắc để chữa sỏi thận có thể khiến người bệnh chậm phát hiện tắc nghẽn, nhiễm trùng và suy giảm chức năng thận.
Càng tập vật lý trị liệu càng đau, thậm chí đau lan xuống chân, có thể là dấu hiệu bài tập chưa phù hợp hoặc tình trạng thần kinh cần được đánh giá lại.
Nhiều người trẻ ho suốt 3–4 tháng vẫn chủ quan không đi khám, đến khi phát hiện lao phổi, tổn thương đã tiến triển nặng.
Suốt 5 năm gần như không nhìn rõ bằng mắt phải, người phụ nữ 54 tuổi ghi nhận thị lực cải thiện sau phẫu thuật thoát vị đĩa đệm cột sống cổ.
Ho đờm, tức ngực tái diễn từ năm 2023, bé gái 13 tuổi được phát hiện có dị vật nhựa nằm sâu trong phế quản thùy dưới phổi phải.
Môi trường học đường đông người, khoảng trống miễn dịch và nguy cơ lây truyền âm thầm khiến bệnh do não mô cầu vẫn là mối đe dọa sức khỏe cộng đồng.
Có cơ địa táo bón nặng, bé gái 26 tháng tuổi phải nhập viện sau khi nuốt viên bi sắt. Dị vật gần như không di chuyển suốt một tuần dù đã được điều trị nội khoa.
Sốt cao 5 ngày, nam thanh niên 23 tuổi rơi vào sốc, suy hô hấp nguy kịch, SpO₂ chỉ khoảng 80% dù thở máy tối đa. Sau 13 ngày hồi sức, bệnh nhân được rút ECMO.
Chân ngày càng yếu, đi chậm, leo cầu thang khó, thường xuyên vấp ngã... không nên mặc nhiên coi là dấu hiệu tuổi già. Dinh dưỡng và tập sức mạnh cần được chú ý.
Sau phẫu thuật u dây thần kinh VIII gây mất thính lực bên trái, người bệnh tỉnh táo hoàn toàn, không có dấu hiệu tổn thương các dây thần kinh sọ.
Ăn uống hợp lý, vận động, ngủ đủ và kiểm soát bệnh nền giúp giảm nguy cơ đột quỵ. Tuy nhiên, không thói quen nào bảo đảm phòng bệnh tuyệt đối.
Số ca cúm đến khám và nhập viện tại Hà Nội tăng, nhiều bệnh nhân viêm phổi, suy hô hấp. Bác sĩ khuyến cáo tiêm vaccine và đi khám sớm khi có triệu chứng.
Từ nguy cơ nhận diện nhầm tổn thương đến những phán đoán sai lệch, AI đặt ra yêu cầu kiểm chứng nghiêm ngặt. Quyết định điều trị cuối cùng phải thuộc về bác sĩ.
Nhập viện vì méo miệng, người phụ nữ 59 tuổi sau đó đau ngực, đau thượng vị, vã mồ hôi. Bác sĩ phát hiện nhồi máu cơ tim, mạch vành hẹp 95%.
Bị sét đánh khi thu hoạch mủ cao su, bé trai 14 tuổi ngừng tim tại chỗ, được người dân ép tim, thổi ngạt khoảng 15 phút trước khi đến viện.
Sốt trên 40°C, nói sảng, tay chân lạnh, trẻ 5 tuổi được chẩn đoán cúm A biến chứng viêm não hoại tử, phải điều trị hồi sức tích cực.
Khối máu tụ sau bánh rau khoảng 300g, tử cung tím diện rộng khiến sản phụ đối mặt nguy cơ chảy máu ồ ạt, phải cắt tử cung để cứu tính mạng.
Sau tập thể dục và xông hơi hơn một giờ, người đàn ông 73 tuổi hôn mê sâu, suy đa tạng, phải thở máy và lọc máu liên tục.
Dầu thắp lọt vào đường thở có thể gây tổn thương phổi, suy hô hấp. Bác sĩ cảnh báo tuyệt đối không móc họng, gây nôn khi trẻ uống nhầm.
Phát hiện ung thư trực tràng chỉ cách rìa hậu môn 2 cm, người đàn ông 47 tuổi được phẫu thuật robot, bảo tồn cơ thắt hậu môn.
Nhiều người trẻ ho suốt 3–4 tháng vẫn chủ quan không đi khám, đến khi phát hiện lao phổi, tổn thương đã tiến triển nặng.
Tự uống các loại lá, nước sắc để chữa sỏi thận có thể khiến người bệnh chậm phát hiện tắc nghẽn, nhiễm trùng và suy giảm chức năng thận.
Một người đàn ông 62 tuổi bị hơn 300 nốt ong đốt, phản vệ độ II, nguy cơ tổn thương thận cấp đã hồi phục sau cấp cứu nhanh và điều trị tích cực.
Bệnh nhân 61 tuổi bị nhồi máu cơ tim cấp, biến chứng rung thất, sốc tim, ba lần ngừng tuần hoàn trong nửa giờ trước khi được can thiệp mạch vành khẩn cấp.