Hà Nội

KHDS VNDAILY DoiSong TamNhin
Trending Nhà Khoa học - Vusta News Nhìn thẳng - Nói thật Kiến thức cần biết Cải chính Đọc Báo in KH&ĐS
Thời sự 24h Chính trị Xã hội Kinh doanh - Địa ốc Bạn đọc - Phản biện Sống xanh
Tri thức & Đời sống Kho tri thức Quân sự - Thế giới Giải trí - Giới trẻ Số hóa - Xe Doanh nghiệp
Spotlight Gallery Video Podcast e-Magazine

Kho tri thức

Bộ lạc kỳ lạ chỉ còn 5 thành viên giữa rừng rậm

Với sự qua đời của bà Ururu, bộ lạc kỳ lạ này chỉ còn 2 người đàn ông và 3 người phụ nữ.

Theo VTC
Akuntsu là một bộ lạc kỳ lạ có nguy cơ tuyệt chủng cao nhất thế giới, bởibộ lạc này chỉ còn 5 thành viên, với 2 gia đình, sống trong 2 ngôi nhà lá tạm bợ giữa rừng rậm Rondonia (miền tây Brazil), giáp với Bolivia. Bộ lạc này vốn có 6 thành viên, nhưng vào tháng 10 năm ngoái, người phụ nữ đứng đầu bộ lạc, có tên Ururu đã qua đời do tuổi cao.
Xưa kia, bộ lạc này vốn đông đúc, sống biệt lập trong một khu rừng già rộng hàng trăm ngàn km2. Trong các truyền thuyết mà mấy thành viên này còn nhớ, thì bộ lạc của họ vốn có những chiến binh dũng mãnh, rất giỏi săn bắn và chiến đấu.
Bo lac ky la chi con 5 thanh vien giua rung ram
Bộ lạc Akuntsu chỉ còn 5 thành viên 
Giờ đây, với vài thành viên, sức chiến đấu với kẻ thù của họ đã không còn nữa, nhưng tài săn bắn thì vẫn rất thiện xạ.
Các thành viên của bộ lạc Akuntsu sống bằng nghề săn bắn và trồng trọt. Đàn bà cải tạo những khoảnh vườn nhỏ quanh nhà để trồng ngô và sắn làm lương thực. Đàn ông vào rừng đặt bẫy, săn bắn. Họ thường săn được lợn rừng, chuột, heo vòi, khỉ.
Những người trong bộ lạc này rất giỏi sử dụng những nhạc cụ bằng ống tre. Họ cũng giỏi hóa trang bằng lông vũ. Họ vẫn nhớ các điệu múa. Điều này nói lên rằng, bộ lạc của họ từng có một nền văn hóa phát triển ở mức độ nhất định.
Bo lac ky la chi con 5 thanh vien giua rung ram-Hinh-2
 
Các nhà khoa học vẫn chưa giải thích rõ ràng vì sao bộ lạc này lại suy giảm số lượng một cách nhanh chóng như vậy. Có thể có rất nhiều nguyên nhân như tình trạng phá rừng làm mất môi trường sống của họ, sự miệt thị của các bộ lạc xung quanh, bệnh dịch…
Có tin đồn rằng, vào thời điểm những năm 80 của thế kỷ trước, đã diễn ra cuộc xung đột lớn giữa bộ lạc này và những điền chủ. Những tên điền chủ đã cướp đất của họ để lập trang trại trồng cây và chăn thả bằng cách thuê người với súng ống đột nhập các bản làng để thảm sát họ.
Bộ tộc này vốn sống trong rừng sâu, không được chính quyền quan tâm chú ý, nên các cuộc thảm sát đã không lộ ra. Sở dĩ, vài thành viên của bộ lạc này vẫn còn trên cõi đời là vì họ đã trốn thoát khỏi các cuộc thảm sát. Dấu tích vết đạn vẫn còn trên người 2 thành viên của bộ lạc.
Bo lac ky la chi con 5 thanh vien giua rung ram-Hinh-3
 
Với sự qua đời của bà Ururu, người đứng đầu bộ lạc vào năm ngoái, giờ đây, bộ lạc này chỉ còn 2 người đàn ông và 3 người phụ nữ. Tuy nhiên, tất cả số họ đều đã già và đứng tuổi, lại cận huyết thống. Họ là vợ chồng và anh chị em. Khốn nỗi, truyền thống bộ lạc này tuyệt đối không cho phép kết hôn với người bộ lạc khác.
Chính vì thế, sự tuyệt chủng của bộ lạc này sẽ là tương lai gần. Hiện tại, các nhà khoa học đang tích cực theo dõi và tìm biện pháp bảo vệ nòi giống bộ tộc Akuntsu, song nghe ra có vẻ rất khó khăn.
Nói dại, chỉ vài chục năm nữa, cũng có thể chỉ với biến cố nào đó, bộ lạc Ankunstu sẽ biến mất khỏi trái đất vĩnh viễn.
#bộ lạc kỳ lạ #bộ lạc Akuntsu #người đứng đầu bộ lạc

Bài liên quan

Kho tri thức

Chùm ảnh: Tộc người bí ẩn nhất thế giới ở VN

Bộ lạc Surma: Bộ lạc ở Ethiopia này sống tách rời với thế giới văn minh trong nhiều thế kỷ qua. Đây là những thổ dân nổi tiếng với phong tục tạo chiếc môi rộng và không thích bị người lạ quấy rầy. Người Surma sống theo nhóm hàng trăm người và kiếm sống bằng việc nuôi gia súc. Trong thời kỳ thực dân và Chiến tranh thế giới, họ thường xuyên phải chiến đấu với kẻ thù để bảo vệ sự tồn vong cho bộ tộc. Những người phương Tây đầu tiên trò chuyện với bộ lạc Surma là một nhóm bác sĩ người Nga trong những năm 1980. Mặc dù là bộ lạc ít tiếp xúc với văn minh hiện đại, nhưng người Surma ngày nay biết cách dùng súng Ak-47 để bảo vệ các đàn gia súc.
 Bộ lạc Surma: Bộ lạc ở Ethiopia này sống tách rời với thế giới văn minh trong nhiều thế kỷ qua. Đây là những thổ dân nổi tiếng với phong tục tạo chiếc môi rộng và không thích bị người lạ quấy rầy. Người Surma sống theo nhóm hàng trăm người và kiếm sống bằng việc nuôi gia súc. Trong thời kỳ thực dân và Chiến tranh thế giới, họ thường xuyên phải chiến đấu với kẻ thù để bảo vệ sự tồn vong cho bộ tộc. Những người phương Tây đầu tiên trò chuyện với bộ lạc Surma là một nhóm bác sĩ người Nga trong những năm 1980. Mặc dù là bộ lạc ít tiếp xúc với văn minh hiện đại, nhưng người Surma ngày nay biết cách dùng súng Ak-47 để bảo vệ các đàn gia súc.
Bộ lạc ở Peru: Trong khi đi qua những khu rừng rậm ở Peru, một nhóm du khách bất ngờ phát hiện các thành viên của một bộ lạc bí ẩn. Các thổ dân đã cố gắng trò chuyện với du khách, nhưng vì họ không biết cả tiếng Tây Ban Nha lẫn tiếng Anh, nên sau đó rời đi và bỏ lại nhóm du khách tò mò. Chính quyền Peru cho hay, khi kiểm tra video do nhóm du khách quay được, họ phát hiện đó thành viên của một trong những bộ lạc chưa từng xuất hiện trong từ điển nhân chủng học. Mặc dù biết về sự tồn tại của họ và mất nhiều năm để tìm kiếm, nhưng nỗ lực của các nhà khoa học không thành công. May thay, nhờ sự phát hiện tình cờ của nhóm du khách, thế giới mới biết đến bộ lạc kỳ lạ trên.
 Bộ lạc ở Peru: Trong khi đi qua những khu rừng rậm ở Peru, một nhóm du khách bất ngờ phát hiện các thành viên của một bộ lạc bí ẩn. Các thổ dân đã cố gắng trò chuyện với du khách, nhưng vì họ không biết cả tiếng Tây Ban Nha lẫn tiếng Anh, nên sau đó rời đi và bỏ lại nhóm du khách tò mò. Chính quyền Peru cho hay, khi kiểm tra video do nhóm du khách quay được, họ phát hiện đó thành viên của một trong những bộ lạc chưa từng xuất hiện trong từ điển nhân chủng học. Mặc dù biết về sự tồn tại của họ và mất nhiều năm để tìm kiếm, nhưng nỗ lực của các nhà khoa học không thành công. May thay, nhờ sự phát hiện tình cờ của nhóm du khách, thế giới mới biết đến bộ lạc kỳ lạ trên.
Thổ dân Brazil bí ẩn: Tạp chí Slate gọi đây là người đàn ông bí ẩn nhất hành tinh. Có hành tung thoắt ẩn thoắt hiện như quái vật chân lớn bí ẩn, người đàn ông sống ở khu rừng Amazon này luôn biến mất khi các nhà khoa học dường như sắp tìm ra. Các nhà khoa học cho rằng, ông là người còn sống duy nhất của một bộ lạc ở Amazon sống tách biệt với thế giới. Người đàn ông này là người duy nhất trên thế giới vẫn giữ được những phong tục và ngôn ngữ bộ tộc. Việc liên lạc với ông ta khó như mò kim đáy biển, nhất là về việc ông ta sống như thế nào trong hàng thập niên qua.
Thổ dân Brazil bí ẩn: Tạp chí Slate gọi đây là người đàn ông bí ẩn nhất hành tinh. Có hành tung thoắt ẩn thoắt hiện như quái vật chân lớn bí ẩn, người đàn ông sống ở khu rừng Amazon này luôn biến mất khi các nhà khoa học dường như sắp tìm ra. Các nhà khoa học cho rằng, ông là người còn sống duy nhất của một bộ lạc ở Amazon sống tách biệt với thế giới. Người đàn ông này là người duy nhất trên thế giới vẫn giữ được những phong tục và ngôn ngữ bộ tộc. Việc liên lạc với ông ta khó như mò kim đáy biển, nhất là về việc ông ta sống như thế nào trong hàng thập niên qua.
Bộ lạc Jackson Whites: Trong những năm 1700, người thực dân châu Âu đã chiếm đóng khu vực bờ biển phía đông Bắc Mỹ. Vào thời điểm đó, mọi bộ lạc ở khu vực giữa Thái Bình Dương và sông Mississippi được thêm vào danh mục những bộ tộc đã đựơc xác định, trừ một bộ tộc bí ẩn. Trong những năm 1790, một bộ tộc châu Mỹ bản địa chưa từng được biết đến rời khỏi rừng chỉ cách thành phố New York 56 km. Bằng cách nào đó, họ tránh được sự tiếp xúc với người di cư châu Âu, bất chấp ở đây xảy ra những trận chiến lớn nhất của 2 cuộc chiến là chiến tranh 7 năm và chiến tranh Cách mạng Mỹ. Họ được gọi là bộ lạc Jackson Whites, vì có màu da sáng và được cho là hậu duệ của của người Jacks (người Anh).
 Bộ lạc Jackson Whites: Trong những năm 1700, người thực dân châu Âu đã chiếm đóng khu vực bờ biển phía đông Bắc Mỹ. Vào thời điểm đó, mọi bộ lạc ở khu vực giữa Thái Bình Dương và sông Mississippi được thêm vào danh mục những bộ tộc đã đựơc xác định, trừ một bộ tộc bí ẩn. Trong những năm 1790, một bộ tộc châu Mỹ bản địa chưa từng được biết đến rời khỏi rừng chỉ cách thành phố New York 56 km. Bằng cách nào đó, họ tránh được sự tiếp xúc với người di cư châu Âu, bất chấp ở đây xảy ra những trận chiến lớn nhất của 2 cuộc chiến là chiến tranh 7 năm và chiến tranh Cách mạng Mỹ. Họ được gọi là bộ lạc Jackson Whites, vì có màu da sáng và được cho là hậu duệ của của người Jacks (người Anh).
Người Rục, Việt Nam: Theo Wikipedia, người Chứt (còn gọi là người Rục) là một dân tộc ít người sinh sống tại Lào và Việt Nam. Tộc người Rục được một tiểu đội công an Quảng Bình phát hiện vào ngày 12/8/1959 trong hang sâu tại vùng hang động Phong Nha - Kẻ Bàng thuộc xã Thượng Hóa huyện Minh Hóa (Quảng Bình) gồm 11 hộ với 34 người. Năm 1960, bộ đội biên phòng và chính quyền địa phương tỉnh Quảng Bình bắt đầu vận động người Rục rời hang đá ra sống định canh, định cư. Người Rục quen ở hang sâu, săn bắt, hái lượm, nhưng họ cũng có một cuộc sống tinh thần phong phú với những nhạc cụ núi rừng như đàn trơ bon, đàn môi, sáo dọc và làn điệu cà lưm cà lềnh. Trong hơn 40 năm, người Rục đã làm một cuộc hành trình về với cộng đồng. Đến cuối năm 2006, nhân khẩu đã lên đến 414 người và được phân bố trong bốn bản Phú Minh, Ón, Yên Hợp và Mò O - Ồ Ồ thuộc xã Thượng Hóa, ở xen với các tộc như Sách, Mày, Kinh. Số liệu năm 2009 số lượng nhân khẩu có khoảng 600 người.
 Người Rục, Việt Nam: Theo Wikipedia, người Chứt (còn gọi là người Rục) là một dân tộc ít người sinh sống tại Lào và Việt Nam. Tộc người Rục được một tiểu đội công an Quảng Bình phát hiện vào ngày 12/8/1959 trong hang sâu tại vùng hang động Phong Nha - Kẻ Bàng thuộc xã Thượng Hóa huyện Minh Hóa (Quảng Bình) gồm 11 hộ với 34 người. Năm 1960, bộ đội biên phòng và chính quyền địa phương tỉnh Quảng Bình bắt đầu vận động người Rục rời hang đá ra sống định canh, định cư. Người Rục quen ở hang sâu, săn bắt, hái lượm, nhưng họ cũng có một cuộc sống tinh thần phong phú với những nhạc cụ núi rừng như đàn trơ bon, đàn môi, sáo dọc và làn điệu cà lưm cà lềnh. Trong hơn 40 năm, người Rục đã làm một cuộc hành trình về với cộng đồng. Đến cuối năm 2006, nhân khẩu đã lên đến 414 người và được phân bố trong bốn bản Phú Minh, Ón, Yên Hợp và Mò O - Ồ Ồ thuộc xã Thượng Hóa, ở xen với các tộc như Sách, Mày, Kinh. Số liệu năm 2009 số lượng nhân khẩu có khoảng 600 người.
Những người Mỹ bản địa cuối cùng: Năm 1911, bị đe dọa bởi người di cư, nên người Mỹ bản địa cuối cùng rời khỏi những cánh rừng ở California, trong trang phục bộ lạc truyền thống và khiến cảnh sát bỡ ngỡ. Tên của ông là Ishi và thành viên của bộ lạc Yahia. Cảnh sát sau đó biết rằng Ishi là người còn sống duy nhất trong một cuộc tấn công của những người di cư 3 năm trước đó. Sau khi đấu tranh và sinh tồn, ông quyết định liên lạc với người ngoài bộ lạc để nhờ giúp đỡ. Các nhà nhiên cứu ở Đại học Berkeley sau đó tiếp xúc với Ishi. Nhờ đó, người thổ dân đã kể với họ những bí mật bộ lạc và chỉ cho họ nhiều kỹ năng sinh tồn trong rừng từ lâu bị lãng quên.
 Những người Mỹ bản địa cuối cùng: Năm 1911, bị đe dọa bởi người di cư, nên người Mỹ bản địa cuối cùng rời khỏi những cánh rừng ở California, trong trang phục bộ lạc truyền thống và khiến cảnh sát bỡ ngỡ. Tên của ông là Ishi và thành viên của bộ lạc Yahia. Cảnh sát sau đó biết rằng Ishi là người còn sống duy nhất trong một cuộc tấn công của những người di cư 3 năm trước đó. Sau khi đấu tranh và sinh tồn, ông quyết định liên lạc với người ngoài bộ lạc để nhờ giúp đỡ. Các nhà nhiên cứu ở Đại học Berkeley sau đó tiếp xúc với Ishi. Nhờ đó, người thổ dân đã kể với họ những bí mật bộ lạc và chỉ cho họ nhiều kỹ năng sinh tồn trong rừng từ lâu bị lãng quên.
Các bộ lạc ở Amazon: Chính phủ Brazil đang cố gắng tìm ra còn bao nhiêu người sống trong vùng đất hẻo lánh ở Amazon để kiểm soát dân số. Máy bay điều tra thường xuyên bay trên các cánh rừng rậm với những thiết bị chụp ảnh để phát hiện và đếm số lượng thổ dân. Những chuyến bay liên tục này đã mang lại kết quả khả quan và đáng kinh ngạc. Năm 2007, một máy bay bất ngờ bị mũi tên bắn lên từ phía dưới đất bởi thành viên của một bộ lạc bí ẩn. Sau đó vào năm 2011, hình ảnh vệ tinh cho thấy những đốm nhỏ kỳ lạ ở một góc của khu rừng mà chưa ai nghĩ rằng có người ở. Sau đó, các nhà điều tra phát hiện một bộ tộc hoàn toàn mới.
 Các bộ lạc ở Amazon: Chính phủ Brazil đang cố gắng tìm ra còn bao nhiêu người sống trong vùng đất hẻo lánh ở Amazon để kiểm soát dân số. Máy bay điều tra thường xuyên bay trên các cánh rừng rậm với những thiết bị chụp ảnh để phát hiện và đếm số lượng thổ dân. Những chuyến bay liên tục này đã mang lại kết quả khả quan và đáng kinh ngạc. Năm 2007, một máy bay bất ngờ bị mũi tên bắn lên từ phía dưới đất bởi thành viên của một bộ lạc bí ẩn. Sau đó vào năm 2011, hình ảnh vệ tinh cho thấy những đốm nhỏ kỳ lạ ở một góc của khu rừng mà chưa ai nghĩ rằng có người ở. Sau đó, các nhà điều tra phát hiện một bộ tộc hoàn toàn mới.
Những bộ lạc bí ẩn ở New Guinea: Ở một số nơi tại New Guinea, có khả năng tồn tại hàng chục ngôn ngữ, văn hóa và phong tục bộ lạc chưa từng biết đến với người hiện đại. Tuy nhiên, do khu vực này có địa hình hiểm trở và nỗi sợ về các bộ tộc ăn thịt người, nên có rất ít người dám đến đây khám phá. Nhiều cuộc thám hiểm khởi hành với mục đích theo dấu chân họ sau đó đều bị cắt ngắn và cuối cùng là hủy bỏ. Ví dụ vào năm 1961, nhà thám hiểm Michael Rockefeller thực hiện chuyến đi với ý định tìm ra những bộ lạc mất tích. Rockefeller, một người Mỹ được thừa kế số tiền khổng lồ, sau đó bị tách ra khỏi đoàn thám hiểm và được cho là bị thổ dân bắt và ăn thịt.
Những bộ lạc bí ẩn ở New Guinea: Ở một số nơi tại New Guinea, có khả năng tồn tại hàng chục ngôn ngữ, văn hóa và phong tục bộ lạc chưa từng biết đến với người hiện đại. Tuy nhiên, do khu vực này có địa hình hiểm trở và nỗi sợ về các bộ tộc ăn thịt người, nên có rất ít người dám đến đây khám phá. Nhiều cuộc thám hiểm khởi hành với mục đích theo dấu chân họ sau đó đều bị cắt ngắn và cuối cùng là hủy bỏ. Ví dụ vào năm 1961, nhà thám hiểm Michael Rockefeller thực hiện chuyến đi với ý định tìm ra những bộ lạc mất tích. Rockefeller, một người Mỹ được thừa kế số tiền khổng lồ, sau đó bị tách ra khỏi đoàn thám hiểm và được cho là bị thổ dân bắt và ăn thịt.
Bộ lạc Pintupi Nine: Năm 1984, một nhóm thổ dân bí ẩn được phát hiện gần một khu dân cư ở Tây Australia. Sau khi rời đi, nhóm người Pintupi Nine (được đặt tên sau này) được một người địa phương liên lạc lại. Người này dụ dỗ nhóm thổ dân rằng có một nơi nước chảy ra từ ống và có nguồn thực phẩm dồi dào. Sau đó, hầu hết quyết định ở lại thị trấn. Một trong số các thổ dân đó là Yari Yari, người đã quay trở lại sa mạc Gibson và vẫn sống đến tận ngày nay.
Bộ lạc Pintupi Nine: Năm 1984, một nhóm thổ dân bí ẩn được phát hiện gần một khu dân cư ở Tây Australia. Sau khi rời đi, nhóm người Pintupi Nine (được đặt tên sau này) được một người địa phương liên lạc lại. Người này dụ dỗ nhóm thổ dân rằng có một nơi nước chảy ra từ ống và có nguồn thực phẩm dồi dào. Sau đó, hầu hết quyết định ở lại thị trấn. Một trong số các thổ dân đó là Yari Yari, người đã quay trở lại sa mạc Gibson và vẫn sống đến tận ngày nay.
Bộ lạc Sentinelese: Sentinelese là một bộc lạc gồm khoảng 250 người sống ở đảo Bắc Sentinel, nằm giữa Ấn Độ và Thái Lan. Thế giới chưa biết nhiều về bộ tộc này, vì họ không mấy thân thiện và thường chào đón khách lạ bằng mưa mũi tên. Một vài cuộc gặp gỡ hòa bình giữa người Sentinelese và các nhà khoa học vào cuối năm 1960 tiết lộ một phần về văn hóa của bộ lạc này. Họ thường tận dụng cây dừa để làm thức ăn, săn bắn lợn rừng bằng cung. Tuy nhiên họ sau đó đem chôn chúng mà không ăn thịt. Bộ tộc này cũng được đồn là có khả năng sống sót trong những thảm họa tự nhiên lớn. Ví dụ họ thoát khỏi sự tàn phá khủng khiếp trong trận sóng thần ở Ấn Độ Dương năm 2004, vốn làm hàng nghìn người thiệt mạng tại Indonesia và Sri Lanka.
Bộ lạc Sentinelese: Sentinelese là một bộc lạc gồm khoảng 250 người sống ở đảo Bắc Sentinel, nằm giữa Ấn Độ và Thái Lan. Thế giới chưa biết nhiều về bộ tộc này, vì họ không mấy thân thiện và thường chào đón khách lạ bằng mưa mũi tên. Một vài cuộc gặp gỡ hòa bình giữa người Sentinelese và các nhà khoa học vào cuối năm 1960 tiết lộ một phần về văn hóa của bộ lạc này. Họ thường tận dụng cây dừa để làm thức ăn, săn bắn lợn rừng bằng cung. Tuy nhiên họ sau đó đem chôn chúng mà không ăn thịt. Bộ tộc này cũng được đồn là có khả năng sống sót trong những thảm họa tự nhiên lớn. Ví dụ họ thoát khỏi sự tàn phá khủng khiếp trong trận sóng thần ở Ấn Độ Dương năm 2004, vốn làm hàng nghìn người thiệt mạng tại Indonesia và Sri Lanka.

Xem chi tiết

Kho tri thức

Ảnh ấn tượng về Huế năm 1966 của Ted Dexter (2)

(Kiến Thức) - Ít ai biết rằng trong Hoàng thành Huế năm 1966 còn có cả một sân bay quân sự...

Anh an tuong ve Hue nam 1966 cua Ted Dexter (2)
 Trên cầu Trường Tiền, Huế năm 1966. Loạt ảnh do cựu binh Mỹ Ted Dexter thực hiện.
Xem chi tiết

Kho tri thức

Chuyện kinh dị ở hòn đảo nhiều ma nhất thế giới

(Kiến Thức) - Đảo Poveglia được cho bị ma ám nặng nằm ở Italy, với hàng nghìn hồn ma cư ngụ cùng những câu chuyện rợn tóc gáy.

Chuyen kinh di o hon dao nhieu ma nhat the gioi
 Poveglia là hòn đảo nhỏ có diện tích 6,8 ha nằm trong khu vực phá Venice, miền bắc Italy. Hòn đảo Poveglia được cho bị ma ám nặng, gắn liền với truyền thuyết ma quỷ hãi hùng khiến nhiều người lạnh sống lưng.
Chuyen kinh di o hon dao nhieu ma nhat the gioi-Hinh-2
 Hòn đảo Poveglia được cho là bị hàng nghìn hồn ma ám ảnh. Từ thời La Mã, những người mắc bệnh dịch được đưa đến hòn đảo này sinh sống nhằm cách ly với những người khỏe mạnh.
Xem chi tiết

Đọc nhiều nhất

TIÊU ĐIỂM

SỰ KIỆN NGHỊ TRƯỜNG

CHIẾN SỰ TRUNG ĐÔNG

LỪA ĐẢO CÔNG NGHỆ

KIẾN THỨC CẦN BIẾT

Tin mới