Những thi thể 500 năm tuổi khiến giới khảo cổ kinh ngạc

Trong lịch sử khảo cổ Trung Quốc, việc phát hiện những thi thể cổ còn nguyên vẹn luôn thu hút sự chú ý đặc biệt. Những trường hợp như phu nhân Tân Truy, mỹ nhân Lâu Lan hay công chúa Tiểu Hà từng khiến các nhà nghiên cứu kinh ngạc bởi tình trạng bảo tồn vượt xa những gì người hiện đại thường hình dung.

Tuy nhiên, tại thành phố Thái Hưng, tỉnh Giang Tô, Trung Quốc, các cuộc khai quật những ngôi mộ thời Minh còn hé lộ một hiện tượng đáng chú ý khác. Năm thi thể được phát hiện trong các ngôi mộ có niên đại khoảng 500 năm vẫn duy trì tình trạng bảo tồn tương đối tốt, khiến giới khảo cổ đặt câu hỏi về phương pháp mai táng của người xưa.

Cụ thể, năm trường hợp được nhắc đến gồm vợ chồng Từ Phiên, được phát hiện năm 1980; Lưu Giám, phát hiện năm 2002; một phụ nữ chưa xác định danh tính, phát hiện năm 2011 và Hà Tung, phát hiện năm 2013. Điểm đặc biệt là một số thi thể vẫn giữ được hình dáng khuôn mặt, da, tóc và móng tay sau nhiều thế kỷ nằm dưới lòng đất.

Lớp vỏ quan tài đặc biệt từ vôi, cát và gạo nếp

Một phát hiện đáng chú ý diễn ra vào tháng 12/2013, khi các công nhân xây dựng tại Thái Hưng tình cờ phát hiện một khu nghĩa địa gia tộc thời Minh chứa ngôi mộ của Hà Tung.

Trong quá trình khai quật, các nhà khảo cổ gặp khó khăn khi mở một chiếc quan tài có kết cấu vô cùng chắc chắn. Đội khai quật phải sử dụng máy cắt chuyên dụng mới có thể tiếp cận bên trong.

Khi nắp quan tài được mở ra, thi thể người quá cố vẫn nằm ngay ngắn, mặc trang phục cổ và đội mũ. Khuôn mặt, lông mày, râu cùng móng tay vẫn còn tương đối nguyên vẹn. Tình trạng bảo tồn này khiến các chuyên gia đặc biệt quan tâm đến cấu trúc bên ngoài quan tài.

Qua kiểm tra, họ nhận thấy bên ngoài quan tài được bao phủ bởi một lớp vật liệu cứng, chế tạo từ hỗn hợp vôi, cát, gạo nếp và lòng trắng trứng. Đây là kỹ thuật mai táng được gọi là mộ tưới vữa, từng được sử dụng trong một số khu vực ở Trung Quốc thời Minh.

Hỗn hợp nguyên liệu được trộn thành dạng hồ rồi phủ thành nhiều lớp bên ngoài quan tài. Khi đông cứng, chúng tạo thành lớp vỏ chắc chắn, giúp hạn chế nước và các tác nhân bên ngoài xâm nhập. Nhờ đó, môi trường bên trong quan tài ít bị biến động hơn, góp phần làm chậm quá trình phân hủy thi thể.

Phong tục mai táng góp phần tạo nên quá trình bảo quản tự nhiên

Lớp vỏ quan tài chắc chắn chỉ là một phần của bí mật. Các nhà nghiên cứu còn chú ý đến phong tục mai táng đặc biệt của người dân vùng Thái Hưng, nơi thi thể người quá cố thường không được chôn cất ngay sau khi mất.

Theo những tư liệu khảo cổ được công bố, trước khi an táng, thi thể có thể được đặt trong từ đường hoặc nơi thoáng mát, thông gió trong nhiều tháng, thậm chí kéo dài vài năm. Đây được xem là giai đoạn xử lý sơ bộ, giúp cơ thể mất dần độ ẩm trước khi đưa vào quan tài.

Bên dưới thi thể thường có những lớp chăn bông, giấy bản và cỏ đăng tâm. Đây đều là những vật liệu có khả năng hút ẩm. Chúng giúp thấm hút một phần chất lỏng và độ ẩm từ cơ thể, tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình khô tự nhiên.

Phương pháp này có nét tương đồng với nguyên lý làm khô được sử dụng trong một số kỹ thuật bảo quản thi thể cổ đại. Tuy nhiên, đây không phải quá trình ướp xác theo nghĩa hiện đại mà chủ yếu dựa vào vật liệu tự nhiên và điều kiện môi trường.

Quan tài gỗ bách, vôi và hương liệu tạo thêm lớp bảo vệ

Sau giai đoạn chuẩn bị, thi thể được đặt vào quan tài làm từ những loại gỗ có độ bền cao, trong đó gỗ bách được sử dụng khá phổ biến.

Bên trong quan tài, người xưa còn đặt vôi và các loại hương liệu. Vôi có khả năng hút ẩm trong những điều kiện nhất định, đồng thời tạo môi trường bất lợi cho một số vi sinh vật. Hương liệu có thể góp phần hạn chế côn trùng và mùi khó chịu.

Một chi tiết khác là quan tài thường được lấp đầy bằng quần áo và chăn bông. Không gian trống bên trong vì thế tương đối nhỏ, hạn chế sự lưu thông không khí. Khi kết hợp với lớp vỏ bên ngoài được bịt kín, môi trường trong quan tài có thể duy trì trạng thái ít biến động hơn.

Theo các chuyên gia, sự kết hợp giữa lớp vỏ mộ kín, vật liệu hút ẩm, quan tài gỗ bền chắc và điều kiện chôn cất phù hợp đã góp phần tạo nên khả năng bảo tồn đặc biệt của những thi thể này.

Đáng chú ý, các nghiên cứu về những ngôi mộ thời Minh tại Thái Hưng còn ghi nhận sự khác biệt về chất lỏng bên trong quan tài. Một số quan tài có chất lỏng màu vàng, trong khi trường hợp khác xuất hiện chất lỏng màu đen. Thành phần và vai trò của những chất lỏng này vẫn cần được phân tích bằng các phương pháp hóa học và khoa học bảo tồn.