5 sự thật thú vị về nguồn gốc con búp bê lật đật Nga

Mọi đứa trẻ ở Liên Xô đều có một con búp bê lật đật nevalyashka. Nhưng chỉ một số ít người biết rằng việc sản xuất hàng loạt món đồ chơi này có liên quan đến ngành công nghiệp quốc phòng.

Thảo Nguyên (Theo RBTH) 23/12/2022 13:00

1. Không bao giờ gục ngã

Một con búp bê lật đật nevalyashka bao gồm hai quả cầu rỗng. Tính năng chính của món đồ chơi này là trọng lượng đặc biệt bên trong quả cầu thấp hơn. Trọng tâm của con búp bê được định vị sao cho dù bạn có cố gắng xoay hay đặt nó nằm nghiêng như thế nào, nó vẫn luôn trở lại vị trí thẳng đứng.

5 su that thu vi ve nguon goc con bup be lat dat Nga

Cái tên nevalyashka bắt nguồn từ từ valyatsya (đặt xung quanh) và thực sự con búp bê này thực sự không valyaetsya (không nằm xung quanh). Nó còn có một tên khác – van'ka-vstan'ka , từ tên Ivan – Van'ka – và từ vstan' (dậy).

2. Mỗi đứa trẻ Liên Xô đều có một con búp bê nevalyashka

Búp bê nevalyashka thường trông giống như một em bé với hàng lông mi dễ thương nhất. Nó có một chiếc mũ mùa đông màu trắng trên đầu và đôi găng tay trắng trên đôi bàn tay tròn trịa. Theo nghĩa đen, mọi đứa trẻ ở Liên Xô đều có món đồ chơi này. Người ta tin rằng nevalyashka rất tốt cho trẻ nhỏ chơi khi chúng bắt đầu phát triển các kỹ năng vận động.

5 su that thu vi ve nguon goc con bup be lat dat Nga-Hinh-2

Nevalyashka được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác. Nhiều người Nga vẫn để những con búp bê này bám đầy bụi ở đâu đó trong tủ quần áo của họ. Ngược lại, những người khác đang tìm mua những con búp bê này để tặng cho con cái.

3. Anh chị em của Matryoshka

Con búp bê nổi tiếng nhất của Nga là matryoshka, bên trong giấu thêm một số đồ chơi giống nhau, con bên trong sẽ nhỏ hơn con bên ngoài. Nó đã trở thành một món quà lưu niệm phổ biến từ Liên Xô và bây giờ là Nga, nhưng nevalyashka cũng nổi tiếng không kém. Trên thực tế, hình dạng tròn của matryoshka được dùng làm nguyên mẫu cho nevalyashka.

5 su that thu vi ve nguon goc con bup be lat dat Nga-Hinh-3

Những con búp bê kuvyrkan ("nhào lộn") đầu tiên bằng gỗ xuất hiện ở Nga vào đầu thế kỷ 19. Những người thợ thủ công dân gian đã vẽ chúng bằng tay với màu sắc tươi sáng – những con búp bê như vậy là một món đồ chơi không thể thiếu trong các hội chợ thương mại ở nước Nga đế quốc.

4. Nguồn gốc châu Á

Những con búp bê nevalyashka đầu tiên xuất hiện ở Trung Quốc, nơi những con búp bê budaoweng (“ông già không ngã”) bằng đất sét đã được biết đến từ thế kỷ thứ 6. Nhiều khả năng chúng đã được đưa đến Nhật Bản, nơi hiện có búp bê roly-poly okiagari-koboshi, cũng như búp bê Daruma bằng gỗ cực kỳ nổi tiếng mà người ta tin rằng sẽ mang lại may mắn. (Chúng được mô phỏng theo Bồ Đề Đạt Ma của Phật giáo, người đã thiền định trong chín năm cho đến khi tay và chân bị teo và rụng đi).

Từ châu Á, những con búp bê như vậy đã được mang đến châu Âu để làm quà lưu niệm. Pháp có phiên bản búp bê riêng của mình – culbuto hay Ramponneau. Ngoài ra, Đức còn có Stehaufmännchen bằng gỗ của riêng mình ("những người đàn ông đứng dậy").

Vào những năm 1970, những con búp bê Playskool nổi tiếng tên là Weebles, trông giống quả trứng, xuất hiện ở Mỹ. Trong tiếng Anh, những con búp bê như vậy được gọi là “búp bê đáy tròn” hoặc “roly-poly”; (một loài côn trùng cụ thể, một con bọ thuốc, sẽ cuộn tròn lại nếu bị đe dọa; nó còn được biết đến với cái tên phổ biến là roly-poly).

5. Sản xuất tại nhà máy thuốc súng

Nevalyashka đã trở nên nổi tiếng, đặc biệt là ở Liên Xô. Có lẽ sự thật gây sốc nhất là con búp bê dễ thương này luôn được sản xuất tại Nhà máy thuốc súng Tambov.

5 su that thu vi ve nguon goc con bup be lat dat Nga-Hinh-4

Sản xuất nevalyashka tại Nhà máy thuốc súng Tambov. Ảnh: Alexander Ryumin/TASS.

Năm 1957, doanh nghiệp quốc phòng này, nơi cung cấp thuốc súng và đạn dược cho đất nước trong Thế chiến II, đã quyết định sử dụng một lượng lớn chất thải sản xuất thuốc súng (celluloid) cho mục đích dân sự. Và như vậy, nhà máy bắt đầu sản xuất đồ chơi cho trẻ em giải trí. Đến đầu những năm 1960, họ đã sản xuất hơn một triệu con búp bê nevalyashka - nhiều trong số đó được xuất khẩu, không chỉ sang các nước thuộc khối xã hội chủ nghĩa mà còn sang Mỹ, Trung Quốc và Mỹ Latinh.

Sau đó, họ chuyển sang vật liệu khác - nhựa không màu và trong suốt, không bắt lửa như nhựa dẻo. Vào những năm 1990, việc sản xuất nevalyashkas cũng giúp nhà máy không bị đóng cửa hoàn toàn. Món đồ chơi này thậm chí còn có một tượng đài được dựng lên để vinh danh nó ở thành phố Kotovsk, vùng Tambov, nơi đặt nhà máy.

5 su that thu vi ve nguon goc con bup be lat dat Nga-Hinh-5

Đài tưởng niệm nevalyashka ở Kotovsk, Vùng Tambov. Ảnh: Anatoly Dushin.

Ngày nay, búp bê nevalyashkas vẫn được sản xuất tại Nhà máy thuốc súng Tambov, với hơn 30 loại mẫu mã khác nhau.

#búp bê lật đật #Búp bê nevalyashka #Con búp bê nổi tiếng nhất của Nga #nevalyashka #búp bê Nga

Người Nga có tổng cộng bao nhiêu ngày Tết trong năm?

Trong khi thế giới đón năm mới vào ngày 1/1 thì ngày Tết ở Nga lại được tổ chức vào 3 ngày khác nhau. Trước đây, người Nga đón năm mới vào tháng 9 và tháng 3.

Vì sao người Nga cổ đại đón năm mới vào ngày 1/3?

Nước Nga cổ đại chọn ngày 1/3 là Tết. Về sự bắt nguồn của ngày này, các nhà nghiên cứu lịch sử vẫn chưa thể giải đáp. Tuy nhiên, họ đưa ra giả thiết cho rằng tháng 3 là thời điểm bắt đầu làm nông.

Xem chi tiết

10 ngôi nhà kỳ lạ nhất trên nước Nga

Những ngôi nhà kỳ lạ này có những kiến trúc hoàn toàn khác biệt với những tòa nhà thông thường, nơi mọi người sinh sống ở Nga.

1. Ngôi nhà trên tháp nước, Tomsk: Ngôi nhà kỳ lạ trên tháp nước này phải mất 8 năm để khôi phục mặt tiền và không gian bên trong. Tòa tháp hiện được chia thành 6 tầng, mỗi tầng có một phòng.

10 ngoi nha ky la nhat tren nuoc Nga-Hinh-2

2. Ngôi nhà in 3D, Yaroslavl: Ngôi nhà diện tích gần 300 mét vuông được xây dựng bởi một công ty in 3D. Chỉ mất một tháng để in, nhưng nội thất mất 2 năm lắp ráp và một gia đình đang sống ở đó. Hiện tại, công ty này đang xây dựng toàn bộ khu định cư bằng công nghệ tương tự.

10 ngoi nha ky la nhat tren nuoc Nga-Hinh-3

3. Nhà "mèo", Yaroslavl: Ngôi nhà độc đáo này cũng được xây dựng bằng máy in 3D của cùng một công ty. 150 bộ phận của ngôi nhà đã được in tại xưởng và sau đó được lắp ráp tại chỗ. Diện tích bên trong chỉ 23 mét vuông và tổng chiều cao là 5,4 mét.

10 ngoi nha ky la nhat tren nuoc Nga-Hinh-4

4. Nhà Trứng, Vùng Moscow: Nhà điêu khắc nổi tiếng Moscow Grigory Orekhov đã xây dựng ngôi nhà hình quả trứng này cho con gái Agatha của ông. Ý tưởng cho công trình tương lai này ra đời từ quá trình tìm kiếm nhà vui chơi cho trẻ em.

10 ngoi nha ky la nhat tren nuoc Nga-Hinh-5

5. Nơi cư trú NN, Khu vực Moscow: Vào năm 2019, ngôi nhà kỳ lạ ở Moscow này xuất hiện. Khi nhìn từ trên cao, không thể phân biệt được với môi trường tự nhiên xung quanh.

10 ngoi nha ky la nhat tren nuoc Nga-Hinh-6

6. Nhà Kolos, Moscow: Những tòa nhà chung cư hình tròn ở phía nam Moscow này được xây dựng vào cuối những năm 1990. Đây là một loạt các ngôi nhà 24 tầng thử nghiệm có tên là 'Kolos'. Ba tầng dưới được dùng làm cửa hàng, trong khi các tầng trên là căn hộ thông thường.

10 ngoi nha ky la nhat tren nuoc Nga-Hinh-7

7. Nhà Voi, Vùng Moscow: Ngôi nhà hình voi này ở quận Ostrovtsy ngoại ô Moscow được xây dựng bởi Sergey Kozhuro như một thử nghiệm. Nhưng bây giờ, đây là một trong những điểm tham quan thu hút khách du lịch.

10 ngoi nha ky la nhat tren nuoc Nga-Hinh-8

8. Nhà mái vòm, Novosibirsk: Nhà thiết kế địa phương Ivan Dyrkin bắt đầu xây dựng những ngôi nhà hình cầu ở thành phố lớn nhất Siberia khoảng 10 năm trước. Anh ta thường tổ chức các buổi diễn thuyết, triển lãm và các bữa tiệc ở đó.

10 ngoi nha ky la nhat tren nuoc Nga-Hinh-9

9. Nhà bong bóng, dãy núi Altai: Một ngôi nhà kỳ lạ này là một điểm du lịch nổi tiếng. Chủ nhà cũng cho khách du lịch thuê. Mặc dù có vẻ nhỏ bé nhưng vẫn có 6 phòng ngủ, một nhà bếp đầy đủ tiện nghi và một phòng khách lớn.

10 ngoi nha ky la nhat tren nuoc Nga-Hinh-10

10. Nhà vỏ sò, vùng Sverdlovsk: Ngôi nhà hình thù kỳ lạ xuất hiện ở làng Tavatuy vào năm 2012. Nó được xây dựng bởi một kiến trúc sư địa phương tên là Yuri Gaidukov cho riêng mình. Ngôi nhà có ba tầng: tầng dưới có sảnh với thư viện, tầng hai có nhà bếp và phòng khách, tầng ba có phòng ngủ. Ảnh: RBTH.

Xem chi tiết

Lạnh gáy cảnh “búp bê ma” tự đung đưa ghế tại bảo tàng ở Anh

Hiện tượng siêu nhiên được camera an ninh ghi lại trong một bảo tàng ở Anh, khi một con búp bê đồ chơi tự đung đưa chiếc ghế của nó.

Ở nước Anh, có một nơi rất kỳ lạ được đặt tên là Bảo tàng ma ám ở thành phố Stoke-on-Trent. Tại đây, người ta lưu trữ những đồ vật được cho là mang tính tâm linh, có khả năng siêu nhiên, hay thậm chí là ma ám.

Xem chi tiết

Đọc nhiều nhất

Hà Nội dự báo ùn tắc giao thông sau kỳ nghỉ lễ Quốc khánh

Từ chiều 1/9, lượng phương tiện tăng đột biến, các tuyến cửa ngõ có thể đối mặt ùn tắc do dòng xe từ các tỉnh trở về thành phố.

Làm rõ người gánh dừa có dấu hiệu “chặt chém” du khách tại trung tâm TP HCM

Người đàn ông gánh dừa bán dạo ở TP HCM có dấu hiệu bán với giá cao bất thường, chủ yếu là khách nước ngoài. Công an đã đưa người này về trụ sở để làm rõ.

Quảng Ninh rực rỡ cờ hoa chào mừng thành lập thành phố mới

Ngày 1/9, Nghị quyết số 36/2026/QH16 của Quốc hội về việc thành lập TP Quảng Ninh chính thức có hiệu lực.

[GALLERY] Trận địa pháo hoa Hồ Tây sẵn sàng chào mừng lễ Quốc khánh 2/9

Trận địa pháo hoa mừng kỷ niệm 81 năm Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam tại khu vực Vườn hoa Lạc Long Quân.

TP HCM: Hàng nghìn người chen chân trong Thảo Cầm Viên lễ 2/9

Hàng nghìn người ở TP HCM và các tỉnh lân cận đổ về Thảo Cầm Viên (phường Sài Gòn) để vui chơi khiến nơi này đông nghẹt từ ngoài đường đến bên trong rộng 20ha.

[INFOGRAPHIC] Những chú ý khi mang tiền, vàng khi xuất nhập cảnh

Người dân sắp đi nước ngoài chú ý quy định phạt đến 50 triệu đồng nếu mang quá tiền tệ, vàng.

Phạt nữ tài xế để trẻ nhỏ thò đầu qua cửa sổ trời trên cao tốc

Nữ tài xế bị phạt 5,9 triệu đồng và trừ 6 điểm sau khi để trẻ nhỏ thò đầu ra ngoài trên cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây, gây nguy hiểm nghiêm trọng.

Nghẹt thở Cảnh sát lao vào đám cháy đưa 2 trẻ nhỏ ra ngoài an toàn

Căn nhà kết hợp kinh doanh ở phường Nhiêu Lộc, TP HCM bất ngờ xảy ra cháy, Cảnh sát nhanh chóng khống chế, lao vào đám cháy cứu 4 người, trong đó có 2 trẻ nhỏ.