11 GÓC NHÌN TRÍ THỨC kinh tế - xã hội, mọi quyết sách lớn của quốc gia đều đòi hỏi nền tảng dữ liệu và tri thức đủ mạnh. Nhiều quốc gia trên thế giới đang đầu tư hàng tỷ USD để xây dựng các kho dữ liệu mở, thư viện số quốc gia, hệ sinh thái AI và các nền tảng tri thức số. Báo chí số và sứ mệnh kiến tạo tri thức xã hội Nếu dữ liệu là tài nguyên của nền kinh tế số, thì dữ liệu báo chí chính là tài nguyên tri thức của xã hội số. Trong nhiều năm qua, báo chí Việt Nam đã trải qua quá trình chuyển đổi mạnh mẽ từ mô hình truyền thống sang mô hình đa nền tảng. Đại biểu Phạm Văn Hòa, Đoàn Đại biểu QH tỉnh Đồng Tháp cho rằng, vai trò của báo chí hiện nay không dừng lại ở việc đưa tin. Báo chí đang trở thành một mắt xích quan trọng trong hệ sinh thái tri thức quốc gia khi thực hiện đồng thời ba nhiệm vụ: tạo lập thông tin, xác thực thông tin và lưu giữ tri thức. Trong bối cảnh AI phát triển mạnh mẽ, giá trị của báo chí chính thống càng trở nên quan trọng. Bởi AI chỉ có thể tạo ra những kết quả đáng tin cậy khi được nuôi dưỡng bởi nguồn dữ liệu chính xác, có kiểm chứng và có trách nhiệm xã hội. “Báo chí chính thống đang sở hữu nguồn dữ liệu chất lượng cao, mà bất kỳ hệ thống AI nào cũng cần. Đây là lợi thế chiến lược của báo chí trong tương lai”, ông Hòa nhận định. Trách nhiệm của báo chí trong kỷ nguyên vươn mình của Dân tộc PGS.TS Bùi Hoài Sơn, Ủy viên Chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội nhận định, kỷ niệm 101 năm Báo chí Cách mạng Việt Nam, chúng ta càng thấy rõ hơn trách nhiệm của báo chí trong hành trình mới. Nếu ở thế kỷ XX, báo chí góp phần đánh thức ý chí độc lập, tự do của dân tộc, thì ở thế kỷ XXI, báo chí cần góp phần đánh thức năng lực sáng tạo, tinh thần tự cường công nghệ và khát vọng phát triển phồn vinh, hạnh phúc của dân tộc. Báo chí phải làm cho những khái niệm lớn như AI, bán dẫn, kinh tế số, chuyển đổi xanh, startup không còn xa lạ, mà trở thành câu chuyện gần gũi của từng người dân, từng doanh nghiệp, từng địa phương. Việt Nam đang có thời cơ lớn. Nhưng thời cơ không tự biến thành thành tựu. Thời cơ chỉ trở thành sức mạnh khi được nâng đỡ bởi tầm nhìn đúng, thể chế đúng, con người đúng, văn hóa đúng và niềm tin đúng. Công nghệ có thể mở ra con đường, nhưng chính con người Việt Nam, với trí tuệ, bản lĩnh, lòng yêu nước và khát vọng vươn lên, mới quyết định chúng ta sẽ đi xa đến đâu trên con đường ấy. Đó cũng là hơi thở của một quốc gia đang phát triển, đang đổi mới, đang chuyển mình xanh hơn, số hơn, sáng tạo hơn và nhân văn hơn trong kỷ nguyên mới. Từ mỗi công dân đến khát vọng Việt Nam Tri thức số đôi khi được nhìn nhận như một câu chuyện của công nghệ. Nhưng trên thực tế, đây là câu chuyện liên quan trực tiếp tới mỗi người dân. Trong lĩnh vực khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, ông Bùi Quốc Đạt, Giám đốc Công ty Đạt Led Hà Nội chia sẻ rằng, dữ liệu và tri thức hiện nay quan trọng không kém vốn đầu tư. Doanh nghiệp nào khai thác tốt dữ liệu sẽ có nhiều cơ hội thành công hơn. Bạn Lê Gia Bảo, sinh viên năm thứ hai Khoa Hóa dược tiên tiến tại Đại học Bách Khoa Hà Nội cho biết, việc tiếp cận kho học liệu số, dữ liệu mở và các nền tảng tri thức trực tuyến giúp thế hệ trẻ có nhiều cơ hội học tập và sáng tạo hơn trước đây. Tương tự, ông Trần Hùng Hưng, người dân tại TP Hồ Chí Minh bày tỏ chuyển đổi số chỉ thực sự có ý nghĩa khi người dân được hưởng lợi từ các dịch vụ công minh bạch hơn, tiện lợi hơn và hiệu quả hơn. Hiện nay, trong thế giới đang biến đổi nhanh chưa từng có, lợi thế lớn nhất của một quốc gia không nằm ở những gì đang sở hữu, mà nằm ở khả năng học hỏi, sáng tạo và kiến tạo tương lai. Tri thức số chính là nền tảng để Việt Nam thực hiện điều đó. Từ khoa học công nghệ đến giáo dục, từ quản trị quốc gia đến báo chí, từ doanh nghiệp đến mỗi người dân, tất cả đều đang góp phần tạo nên một hệ sinh thái tri thức mới cho đất nước. “Khi trí tuệ nhân tạo, công nghiệp bán dẫn, kinh tế số, chuyển đổi xanh và hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo đang mở ra những không gian tăng trưởng mới, báo chí không chỉ phản ánh sự chuyển động ấy, mà còn phải góp phần kiến tạo niềm tin, lan tỏa tri thức, nuôi dưỡng khát vọng và khơi dậy năng lực sáng tạo của con người Việt Nam trong kỷ nguyên vươn mình” - PGS.TS Bùi Hoài Sơn. Tri thức, dữ liệu, công nghệ, con người và lựa chọn về tương lai dân tộc “Thế kỷ XXI đang bước vào thời đại của dữ liệu, trí tuệ nhân tạo và công nghệ số. Chưa bao giờ khoảng cách giữa các quốc gia lại có thể bị rút ngắn nhanh như hiện nay. Một quốc gia đi sau, nếu biết tận dụng đúng thời cơ công nghệ, có thể bứt phá mạnh mẽ. Nhưng ngược lại, nếu chậm chân trong chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo, khoảng cách tụt hậu cũng sẽ ngày càng xa hơn. Trong bối cảnh ấy, Việt Nam đang đứng trước một cơ hội lịch sử: tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu bằng tri thức, công nghệ và năng lực sáng tạo, thay vì chỉ dựa vào lao động giá rẻ hay khai thác tài nguyên. Những khái niệm như trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn, kinh tế số, startup công nghệ hay chuyển đổi xanh không còn là câu chuyện của tương lai xa, mà đã trở thành những vấn đề hiện hữu, tác động trực tiếp đến năng lực cạnh tranh quốc gia. Điều đáng mừng là Việt Nam đã không đứng ngoài cuộc. Từ các nghị quyết lớn của Đảng về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, đến các chiến lược phát triển AI, công nghiệp bán dẫn, kinh tế số, có thể thấy một tư duy phát triển mới đang dần hình thành: lấy tri thức, dữ liệu, công nghệ và con người làm động lực trung tâm cho tăng trưởng. Đó không chỉ là lựa chọn về kinh tế. Đó còn là lựa chọn về tương lai dân tộc”, TS. Nguyễn Thị Việt Nga - Phó Trưởng Đoàn Đại biểu Quốc hội TP Hải Phòng nhận định.
RkJQdWJsaXNoZXIy MTYzNTY5OA==