10 GÓC NHÌN TRÍ THỨC Nếu trong thời đại công nghiệp, tài nguyên thiên nhiên, vốn và lao động được xem là động lực tăng trưởng chủ yếu thì trong thế kỷ XXI, tri thức đang trở thành nguồn lực chiến lược quyết định năng lực cạnh tranh và vị thế quốc gia. Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư, sự phát triển bùng nổ của dữ liệu lớn (Big Data), trí tuệ nhân tạo (AI), điện toán đám mây và kết nối số đang làm thay đổi căn bản cách thức con người tạo ra giá trị. “Dữ liệu không còn đơn thuần là những con số hay thông tin rời rạc. Khi được xử lý, kiểm chứng và hệ thống hóa, dữ liệu trở thành tri thức. Và khi tri thức được số hóa, kết nối, chia sẻ và khai thác hiệu quả, nó hình thành nên nguồn lực mới mang tên Tri Thức Số”, TSKH Phan Xuân Dũng, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) nhấn mạnh. Khi dữ liệu trở thành sức mạnh của quốc gia Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị đã xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực quan trọng để phát triển đất nước trong giai đoạn mới. Điều đó cũng đồng nghĩa với việc Việt Nam đang bước vào một giai đoạn phát triển, mà năng lực tạo lập và quản trị tri thức sẽ trở thành yếu tố quyết định chất lượng tăng trưởng. Theo Chủ tịch VUSTA Phan Xuân Dũng, nhiều quốc gia phát triển hiện nay không còn cạnh tranh chủ yếu bằng nguồn tài nguyên hữu hình, mà bằng năng lực tạo lập kho tri thức quốc gia. Việt Nam muốn phát triển nhanh và bền vững thì phải xây dựng được hạ tầng dữ liệu, hạ tầng tri thức và hạ tầng đổi mới sáng tạo đồng bộ. “Muốn kiến tạo một tầm nhìn mới cho sự phát triển của đất nước trong kỷ nguyên số, trước hết cần xây dựng nền tảng tri thức số của Việt Nam hôm nay”, TSKH Phan Xuân Dũng nhìn nhận. Tri thức số là tài nguyên mới của nền kinh tế tri thức PGS.TS Phạm Ngọc Linh, Phó Chủ tịch VUSTA chia sẻ: Khái niệm tri thức số đang xuất hiện ngày càng nhiều trong các chiến lược phát triển quốc gia trên thế giới, được hình thành từ nhiều nguồn khác nhau: dữ liệu khoa học và công nghệ, dữ liệu giáo dục và đào tạo, dữ liệu quản lý nhà nước, dữ liệu văn hóa và di sản, dữ liệu doanh nghiệp và thậm chí, cả dữ liệu báo chí, truyền thông. Theo PGS.TS Phạm Ngọc Linh, dữ liệu báo chí được xem là một thành phần đặc biệt. Mỗi ngày, hàng nghìn tác phẩm báo chí phản ánh mọi mặt của đời sống kinh tế, chính trị, văn hóa, khoa học, xã hội... được xuất bản; theo thời gian, sẽ trở thành một kho tư liệu khổng lồ phản ánh sự phát triển của đất nước. “Dữ liệu chỉ thực sự có giá trị khi được chuyển hóa thành tri thức phục vụ ra quyết định. Kho dữ liệu càng lớn, nhưng không được khai thác hiệu quả thì vẫn chỉ là nguồn tài nguyên chưa được đánh thức. Dữ liệu báo chí theo thời gian cho thấy không chỉ ghi chép lịch sử đương đại, mà còn đang tạo ra một cơ sở dữ liệu xã hội có giá trị rất lớn. Nếu được số hóa, gắn kết và khai thác bằng AI, thì đây sẽ là nguồn tri thức đặc biệt phục vụ nghiên cứu, hoạch định chính sách và giáo dục thế hệ tương lai”, Phó Chủ tịch Phạm Ngọc Linh cho biết. Tri thức số kiến tạo tương lai, mang đến tầm nhìn mới để phát triển quốc gia Lịch sử cho thấy những quốc gia có khả năng dự báo tốt thường là những quốc gia có nền tảng tri thức mạnh. Trong kỷ nguyên số, năng lực dự báo không còn dựa chủ yếu vào kinh nghiệm cá nhân, mà dựa trên dữ liệu, bằng chứng và công nghệ phân tích. TS.LS Đặng Văn Cường, Văn phòng Luật sư Chính pháp thuộc Đoàn luật sư Hà Nội đưa quan điểm: “Nền kinh tế tri thức không được xây dựng bằng các tòa nhà hay nhà máy, mà được xây dựng bằng dữ liệu, công nghệ và con người có khả năng sáng tạo tri thức mới. Đối với Việt Nam, tri thức số không chỉ là công cụ phục vụ quản trị, mà còn là nền tảng để hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước đến năm 2045”. Ông Bùi Trung Hiếu, chuyên gia công nghệ thông tin thuộc Công ty TNHH Giải pháp phần mềm MFITE cho rằng, trí tuệ nhân tạo (AI) không thể thay thế hoàn toàn con người trong hoạch định chính sách, nhưng có thể giúp các nhà quản lý nhìn thấy những xu hướng, mà phương pháp truyền thống khó phát hiện. Theo ông Hiếu, từ biến đổi khí hậu, già hóa dân số, chuyển dịch chuỗi cung ứng toàn cầu đến các biến động TRI THỨC SỐ KIẾN TẠO TẦM NHÌN MỚI ĐỂ PHÁT TRIỂN ĐẤT NƯỚC VŨ ANH
RkJQdWJsaXNoZXIy MTYzNTY5OA==