46 TRI THỨC VÀ CUỘC SỐNG TODAY “AI có thể tăng tốc độ xử lý thông tin, nhưng yếu tố quyết định vẫn là đội ngũ nhà báo, biên tập viên và chuyên gia vì chính con người mới tạo ra giá trị tri thức và trách nhiệm xã hội của báo chí” - Nhà báo Nguyễn Thị Mai Hương, Tổng Biên tập Báo Tri thức và Cuộc sống Phía sau những quyết định đổi mới phương thức hoạt động báo chí của một tòa soạn là yêu cầu thích ứng với công nghệ mới, tư duy mới về làm nghề trước sự dịch chuyển mạnh mẽ của môi trường báo chí và truyền thông số. “Cán bộ lãnh đạo quản lý buộc phải thay đổi không chỉ ở năng lực chuyên môn báo chí, mà còn ở tư duy quản trị hiện địa, khả năng hoạch định chiến lược, quản trị dữ liệu, quản trị công nghệ và dẫn dắt quá trình chuyển đổi số trong cơ quan báo chí. Đội ngũ biên tập viên, phóng viên, biên dịch viên và người làm báo nói chung phải có khả năng tác nghiệp đa nền tảng, làm chủ dữ liệu, hình ảnh, video, âm thanh và các công cụ AI để đáp ứng yêu cầu tiếp nhận thông tin ngày càng đa dạng của công chúng”, nhà báo Nguyễn Thị Mai Hương, Tổng biên tập Báo Tri thức và Cuộc sống chia sẻ. AI Newsroom và hành trình xây dựng hệ sinh thái tri thức số Tại Báo Tri thức và Cuộc sống, quá trình chuyển đổi số không chỉ được nhìn nhận như một yêu cầu công nghệ, mà còn là chiến lược phát triển dài hạn. Nhà báo Nguyễn Thị Mai Hương, Tổng Biên tập Báo Tri thức và Cuộc sống cho rằng: “Báo chí số không chỉ truyền tải thông tin, mà đang kiến tạo, lưu giữ và lan tỏa tri thức số phục vụ phát triển quốc gia. Mỗi tác phẩm báo chí được xuất bản hôm nay không chỉ phản ánh hiện thực, mà còn góp phần xây dựng kho tri thức số phục vụ tương lai”. Báo Tri thức và Cuộc sống đang từng bước xây dựng mô hình AI Newsroom với 05 lớp dữ liệu với định hướng hình thành hệ sinh thái tri thức số trên nền tảng dữ liệu báo chí. Các sản phẩm báo in, báo điện tử, eMagazine, video, podcast, infographic và dữ liệu chuyên gia được kết nối thành một không gian tri thức thống nhất, cho phép độc giả tiếp cận cùng một nội dung bằng nhiều trải nghiệm khác nhau. “AI được ứng dụng trong phân tích xu hướng thông tin, hỗ trợ biên tập, quản trị nội dung và khai thác dữ liệu. AI có thể tăng tốc độ xử lý thông tin, nhưng yếu tố quyết định vẫn là đội ngũ nhà báo, biên tập viên và chuyên gia vì chính con người mới tạo ra giá trị tri thức và trách nhiệm xã hội của báo chí”, bà Nguyễn Thị Mai Hương nhận định. Tòa soạn Báo Tri thức và Cuộc sống triển khai chiến lược xây dựng AI Newsroom bài bản với mục tiêu rõ ràng, không chỉ nâng cao năng suất lao động hay rút ngắn quy trình sản xuất nội dung, mà hướng tới hình thành một hệ sinh thái tri thức số phục vụ bạn đọc, cộng đồng khoa học và toàn xã hội. Trong mô hình AI Newsroom, dữ liệu không chỉ phục vụ xuất bản mà còn là nền tảng để xây dựng cơ sở tri thức số (Knowledge Base), đồ thị tri thức (Knowledge Graph), hệ thống tìm kiếm thông minh, trợ lý ảo biên tập và các công cụ hỗ trợ ra quyết định. Giá trị cốt lõi của AI, theo bà Nguyễn Thị Mai Hương, không nằm ở thuật toán, mà nằm ở chất lượng, tính xác thực và tính bản quyền của nguồn dữ liệu được khai thác - đó chính là thế mạnh không thể sao chép của một tờ báo khoa học uy tín như Tri thức và Cuộc sống. Công nghệ trong lõi hệ thống xuất bản Từ phòng họp của ban lãnh đạo, câu chuyện chuyển đổi số đi xuống tận từng bàn làm việc, từng màn hình biên tập. Những công cụ AI được tích hợp vào Hệ thống Quản trị Nội dung (CMS) đang thay đổi nhịp làm việc hằng ngày của phóng viên và biên tập viên một cách âm thầm nhưng rõ rệt. Các tính năng AI đã và đang được triển khai tại tòa soạn bao gồm: dịch thuật tự động, soát lỗi chính tả thông minh, hệ thống phát hiện tin mới/tin cũ, giúp ngăn chặn việc đăng tải lại thông tin đã được khai thác hoặc đã lỗi thời, một vấn đề nhức nhối trong bối cảnh cạnh tranh thông tin ngày càng khốc liệt. Nhà báo Mai Anh, Quyền Tổng Thư ký tòa soạn cho biết: "Trước đây, biên tập viên phải tự kiểm tra từng từ, từng câu. Giờ AI tích hợp trong hệ thống CMS của Báo TT&CS soát lỗi chính tả trước, dịch thuật sơ bộ các nguồn nước ngoài, và quan trọng nhất – nó cảnh báo ngay khi bài viết có nội dung trùng lặp hoặc đã từng được đăng.” Tuy nhiên, không phải tất cả đều thuận buồm xuôi gió. Quá trình chuyển đổi đòi hỏi cán bộ phải liên tục học hỏi, cập nhật kỹ năng, và quan trọng hơn - phải thay đổi tư duy. Tính năng AI phát hiện tin mới/cũ, chẳng hạn, đặt ra yêu cầu cao hơn về tính nguyên gốc trong nội dung: phóng viên không thể “tái chế” thông tin cũ một cách đơn giản, mà phải tạo ra góc nhìn thực sự mới, giá trị gia tăng thực sự rõ ràng. Đây chính là bản chất của chuyển đổi số trong báo chí: không phải số hóa quy trình cũ, mà là kiến tạo quy trình mới với tiêu chuẩn mới và năng lực mới. AI dần trở thành “trợ lý quản lý số” Thông qua việc phân tích dữ liệu tổng hợp từ hoạt động nội dung, hành chính - văn phòng, nhân sự, tài chính và quản trị điều hành, AI giúp nhận diện xu hướng, dự báo rủi ro, đánh giá hiệu quả hoạt động và đề xuất các phương án quản lý tối ưu. KIẾN TẠO THÔNG TIN, LAN TỎA TRI THỨC MINH PHƯƠNG Cuộc đua chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) không dừng lại ở việc thay đổi công nghệ xuất bản, mà còn tái cấu trúc toàn diện từ mô hình quản trị, tư duy sản xuất nội dung nhằm xây dựng một nền báo chí hiện đại, làm chủ công nghệ và khai thác hiệu quả nguồn tài nguyên số hóa. TÒA SOẠN SỐ AI NEWSROOM MÔ HÌNH TÒA SOẠN TRÍ TUỆ NHÂN TẠO THEO 05 LỚP HỆ THỐNG
RkJQdWJsaXNoZXIy MTYzNTY5OA==