32 BÁO CHÍ & CÔNG NGHỆ Theo tìm hiểu của PV Báo Tri thức và Cuộc sống, công nghệ báo chí số, trí tuệ nhân tạo (AI) không còn dừng ở vai trò thử nghiệm, mà tiến hóa, thâm nhập sâu hơn và trở thành “hệ điều hành” cốt lõi định hình lại toàn bộ hạ tầng số của các cơ quan báo chí. Từ đầu năm 2026, việc ứng dụng công nghệ số và AI trong quy trình hoạt động báo chí kéo các cơ quan báo chí, tạp chí phụ thuộc vào thuật toán, các công cụ trả lời trực tiếp. Điều này đặt ra những thách thức về mô hình toà soạn, đạo đức nghề nghiệp và bản quyền dữ liệu. Không dừng mua sắm CMS… mà đầu tư mạnh công nghệ kết nối AI tạo sinh Nhiều năm qua, không ít cơ quan báo chí tập trung đầu tư vào hệ thống quản trị nội dung (CMS), máy chủ, thiết bị sản xuất đa phương tiện hay các giải pháp số hóa quy trình xuất bản. Tuy nhiên, trong bối cảnh AI tạo sinh phát triển với tốc độ chưa từng có, việc sở hữu một hệ thống CMS hiện đại đã không còn là lợi thế cạnh tranh mang tính quyết định. Nhà báo Lê Quốc Minh, Uỷ viên Trung ương Đảng, Tổng biên tập Báo Nhân dân, Phó trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam nhận định: “Báo chí nên mạnh dạn sử dụng AI và có chiến lược AI cụ thể. Con đường này là không phải bàn cãi. Tuy nhiên, nếu không nắm quyền chủ động, thì AI sẽ đẩy báo chí đến chỗ suy vong”. Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam cũng khuyến nghị chất lượng nội dung sẽ là yếu tố then chốt trong kỷ nguyên mới. Báo chí phải tập trung vào các sản phẩm có giá trị thật sự, khác biệt rõ rệt so với thông tin tổng hợp từ AI. “AI sẽ không dìm ai, nhưng nó sẽ kéo tụt những ai không chủ động học hỏi và thay đổi. Ngược lại, những nhà báo biết tận dụng AI sẽ trở nên mạnh mẽ hơn bao giờ hết”, ông Bùi Công Duyến, Giám đốc sản phẩm Toà soạn hội tụ ONECMS cho biết. Từ năm ngoái, khi các rào cản về chi phí điện toán và khả năng tích hợp API được tháo gỡ, các cơ quan báo chí bắt đầu âm thầm xây dựng lại kiến trúc hạ tầng số, không dừng lại ở việc mua sắm các phần mềm quản lý tòa soạn (CMS) truyền thống, mà đầu tư mạnh các cụm máy chủ lưu trữ dữ liệu khổng lồ, thiết kế các luồng dữ liệu để kết nối trực tiếp với các mô hình AI tạo sinh. Hiện nay, sự chuyển dịch này hoàn tất, đánh dấu một bước ngoặt mang tính lịch sử: AI không còn là một tính năng “thêm thắt” nằm ở lớp giao diện ngoài, mà đã ăn sâu vào lớp lõi, trở thành hệ điều hành vận hành toàn bộ vòng đời của một tác phẩm báo chí. Một cơ quan báo chí chỉ dừng lại ở việc mua sắm CMS hoặc thuê sử dụng các công cụ AI bên ngoài sẽ luôn đứng trước nguy cơ phụ thuộc vào nền tảng công nghệ của người khác. Khi đó, dữ liệu báo chí, quy trình sản xuất nội dung và thậm chí lợi thế cạnh tranh có thể bị chi phối bởi các nhà cung cấp công nghệ. Ngược lại, những cơ quan báo chí đầu tư bài bản vào hạ tầng dữ liệu, xây dựng kho dữ liệu số tập trung, phát triển nền tảng AI kết nối với CMS, hệ NGUYÊN ANH - TRẦN TRÂN T rong làn sóng chuyển đổi số hiện nay, cuộc cạnh tranh giữa các cơ quan báo chí không còn đơn thuần là cuộc đua về tốc độ đưa tin hay quy mô tòa soạn. Đó đã trở thành cuộc đua về năng lực công nghệ, dữ liệu và khả năng làm chủ các nền tảng trí tuệ nhân tạo. “Chuyển đổi số báo chí không chỉ là số hóa quy trình hay thay đổi phương thức xuất bản. Đích đến phải là xây dựng năng lực tự chủ công nghệ, làm chủ dữ liệu báo chí và phát triển hệ sinh thái AI riêng. Cơ quan báo chí nào kiểm soát được dữ liệu, làm chủ được AI và kiến tạo được tri thức số sẽ trở thành trung tâm ảnh hưởng mới trong không gian truyền thông số” - nhà báo Nguyễn Thị Mai Hương, Tổng Biên tập Báo Tri thức và Cuộc sống. CƠ QUAN BÁO CHÍ LÀM CHỦ HẠ TẦNG SỐ… SẼ DẪN ĐẦU HAY BỊ PHỤ THUỘC?
RkJQdWJsaXNoZXIy MTYzNTY5OA==