29 TẦM NHÌN VIỆT NAM “Nhiều người có học vấn cao, thu nhập khá, thậm chí từng giữ vị trí quản lý vẫn có thể trở thành nạn nhân của ‘bẫy’ lừa đảo” - Nhà báo Bùi Mạnh Hưng “Vaccine lừa đảo hiệu quả nhất nằm trong tư duy phản biện, thói quen kiểm chứng thông tin và khả năng kiểm soát lòng tham của mỗi người” - Luật sư Hoàng Tùng. trí. Trong nhiều tình huống, cảm xúc chi phối mạnh hơn kiến thức. Khi đối diện một cơ hội hấp dẫn, đặc biệt liên quan đến tiền bạc, du lịch hoặc lợi ích cá nhân, khả năng phản biện thường suy giảm đáng kể”, ông Hiếu cho biết. Trao đổi của PV với nhiều nhà nghiên cứu về tâm lý học hành vi cho thấy con người thường dễ mắc ba sai lầm phổ biến: tin vào đám đông, tin vào những gì mình muốn tin và tin rằng rủi ro sẽ xảy ra với người khác, chứ không phải với mình. Trong vụ “bẫy kỳ nghỉ”, theo luật sư Hoàng Tùng, các đối tượng không bán một sản phẩm hữu hình, mà bán một giấc mơ về cuộc sống nghỉ dưỡng đẳng cấp. Họ tạo ra những không gian sang trọng, những lời giới thiệu hấp dẫn, những chương trình quà tặng miễn phí và những cam kết lợi ích trong tương lai. Khi cảm xúc được đẩy lên cao, khả năng đánh giá lý trí thường suy giảm đáng kể. Từ góc độ xã hội, khi các giao dịch ngày càng phức tạp và tinh vi, kiến thức pháp luật, kỹ năng tài chính và tư duy phản biện cần được xem là những năng lực thiết yếu của công dân hiện đại. “Một xã hội có trình độ dân trí cao không phải là xã hội không còn người bị lừa, mà là xã hội mà đa số người dân biết hoài nghi đúng lúc, kiểm chứng thông tin trước khi quyết định và không để lòng tham hay cảm xúc nhất thời dẫn dắt các quyết định liên quan đến tài sản của mình”, chuyên gia Đào Trung Hiếu nhấn mạnh. Ba mũi tiêm tạo nên “vaccine lừa đảo” Ông Phạm Văn Hòa, Đại biểu Quốc hội đoàn Đồng Tháp cho rằng, không thể chỉ trông chờ vào cơ quan chức năng xử lý sau khi vụ việc xảy ra. Điều quan trọng hơn là xây dựng khả năng phòng vệ từ mỗi cá nhân. “Không có hệ thống pháp luật nào đủ khả năng ngăn chặn toàn bộ các hành vi lừa đảo ngay từ đầu. Tuy nhiên, rất nhiều vụ việc có thể được ngăn chặn nếu người dân dành thêm vài phút để kiểm chứng thông tin trước khi ký hợp đồng hoặc chuyển tiền”, ông Hòa nêu quan điểm. Theo các chuyên gia, “vaccine lừa đảo” của người tiêu dùng hiện đại cần được hình thành từ ba lớp bảo vệ cơ bản. Mũi tiêm thứ nhất là thói quen hoài nghi hợp lý, bất kỳ lời mời gọi nào quá hấp dẫn đều cần được kiểm chứng vì trong kinh doanh và đầu tư, lợi nhuận cao luôn đi kèm rủi ro cao và không có bữa trưa nào miễn phí. Mũi tiêm thứ hai là năng lực kiểm chứng thông tin. Người tiêu dùng cần tập thói quen tra cứu pháp lý doanh nghiệp, xác minh giấy phép hoạt động, kiểm tra lịch sử hoạt động của tổ chức và tham khảo nguồn thông tin độc lập trước khi đưa ra quyết định. Mũi tiêm thứ ba là khả năng kiểm soát cảm xúc. Đây được xem là lớp phòng vệ quan trọng nhất. Siêu mẫu Hà Anh mới đây bức xúc về việc mẹ ruột là nạn nhân của “bẫy kỳ nghỉ” và cho rằng đây không chỉ là câu chuyện riêng của gia đình, mà là thực trạng khiến nhiều người lớn tuổi rơi vào cảnh mất tiền, mất tài sản và chịu áp lực tinh thần kéo dài. Ban đầu các gói hợp đồng thường được giới thiệu như một hình thức nghỉ dưỡng kết hợp đầu tư, với số tiền dao động từ khoảng vài trăm triệu đồng. Nhưng sau đó, nhiều người tiếp tục được thuyết phục mua thêm hoặc tham gia các hình thức “chuộc vốn”, khiến số tiền bỏ ra ngày càng lớn. Hà Anh chia sẻ: “Hai chị em mình luôn tôn trọng quyền tự do của mẹ… nhưng chính vì sự tin tưởng vào sự quyết định và ‘sáng suốt’ cũng như quyền tự do của bà, mà bà đã trở thành một con mồi béo bở cho lũ lừa đảo kỳ nghỉ”. Vụ “Bẫy kỳ nghỉ” rồi sẽ khép lại bằng các bản án của pháp luật. Nhưng những mô hình lừa đảo khác chắc chắn sẽ tiếp tục xuất hiện dưới những hình thức mới, tinh vi hơn và khó nhận biết hơn. Bởi vậy, bài học lớn nhất không chỉ là xử lý những kẻ vi phạm, mà còn là xây dựng một xã hội có khả năng tự bảo vệ mình trước các cạm bẫy. “Trong thời đại số, ‘vaccine lừa đảo’ hiệu quả nhất không nằm trong điện thoại, không nằm trong phần mềm bảo mật hay những lời cảnh báo trên mạng xã hội. Nó nằm trong tư duy phản biện, thói quen kiểm chứng thông tin và khả năng kiểm soát lòng tham của mỗi người. Đó cũng chính là nền tảng của tiêu dùng thông minh và của một xã hội phát triển bền vững”, luật sư Hoàng Tùng khẳng định. Nhận diện thủ đoạn lừa đảo “sở hữu kỳ nghỉ”. Ảnh: Báo Nhân dân.
RkJQdWJsaXNoZXIy MTYzNTY5OA==