15 GÓC NHÌN TRÍ THỨC thành lực lượng quốc gia học và công nghệ trong hệ thống Liên hiệp Hội còn tham gia tư vấn nhiều vấn đề mới nổi như chuyển đổi số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, năng lượng tái tạo, ứng phó biến đổi khí hậu, quản trị dữ liệu và phát triển AI. Kỳ vọng vào lực lượng tiên phong kiến tạo tri thức phát triển quốc gia Bước vào giai đoạn phát triển mới, khi khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là những động lực quan trọng hàng đầu để nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, vai trò của đội ngũ trí thức khoa học và công nghệ trong hệ thống Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) được đặt trước những kỳ vọng lớn lao hơn bao giờ hết. Theo TSKH Phan Xuân Dũng, không chỉ dừng lại ở vai trò tư vấn, phản biện và giám định xã hội, đội ngũ trí thức VUSTA được kỳ vọng trở thành lực lượng tiên phong trong việc cung cấp các luận cứ khoa học phục vụ hoạch định chính sách, dự báo xu hướng phát triển và tham gia giải quyết những vấn đề lớn của đất nước. Trong bối cảnh thế giới đang chứng kiến sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, công nghệ sinh học, kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn, yêu cầu đặt ra đối với giới trí thức không chỉ là nghiên cứu khoa học mà còn phải góp phần định hình các chiến lược phát triển dài hạn dựa trên tri thức và đổi mới sáng tạo. Hiện, nhiều vấn đề phát triển hiện nay có tính liên ngành, phức hợp và tác động sâu rộng đến kinh tế, xã hội, môi trường cũng như an ninh quốc gia. Từ chuyển đổi năng lượng, bảo đảm an ninh nguồn nước, thích ứng biến đổi khí hậu, phát triển đô thị thông minh đến quản trị không gian số và xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quốc gia, tất cả đều đòi hỏi sự tham gia của đội ngũ chuyên gia có trình độ cao, có khả năng tiếp cận đa chiều và đưa ra các giải pháp khoa học mang tính thực tiễn. Đây chính là lợi thế nổi bật của VUSTA với mạng lưới hàng triệu trí thức, chuyên gia, nhà khoa học thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau trên phạm vi cả nước. Với truyền thống tập hợp, đoàn kết và phát huy sức sáng tạo của đội ngũ trí thức Việt Nam, Liên hiệp Hội Việt Nam được kỳ vọng tiếp tục khẳng định vị thế là mái nhà chung của giới khoa học, là cầu nối hiệu quả giữa tri thức với thực tiễn và là lực lượng nòng cốt đóng góp vào sự nghiệp xây dựng đất nước hùng cường, thịnh vượng trong kỷ nguyên phát triển mới. Đổi mới mạnh mẽ để thực hiện hiệu quả Nghị quyết 57 Đề cập đến định hướng thời gian tới, TSKH Phan Xuân Dũng cho rằng Nghị quyết số 57-NQ/TW đã mở ra không gian phát triển rất lớn cho hoạt động tư vấn, phản biện và giám định xã hội của Liên hiệp Hội Việt Nam. Để đáp ứng yêu cầu mới, công tác phản biện cần được đổi mới mạnh mẽ cả về nội dung và phương pháp triển khai. Liên hiệp Hội Việt Nam cần xây dựng các tổ chuyên gia liên ngành, kết nối các nhà khoa học thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau để giải quyết những vấn đề của phát triển. Đồng thời, cần xây dựng quy trình phản biện khoa học chặt chẽ, chuẩn hóa theo các thông lệ quốc tế; tăng cường ứng dụng công nghệ số trong thu thập, xử lý và phân tích dữ liệu; đổi mới hình thức tham vấn cộng đồng và nâng cao tính công khai, minh bạch của hoạt động phản biện. TSKH Phan Xuân Dũng nhấn mạnh yêu cầu tiếp tục hoàn thiện môi trường pháp lý, tạo điều kiện thuận tôn trọng đối với các ý kiến khoa học”, ông nêu quan điểm. Theo Chủ tịch Liên hiệp Hội Việt Nam, cần có chính sách khuyến khích và đãi ngộ tương xứng đối với các chuyên gia, nhà khoa học tham gia hoạt động phản biện xã hội, bởi đây là công việc đòi hỏi trình độ chuyên môn cao, nhiều thời gian nghiên cứu và trách nhiệm lớn đối với cộng đồng. “Đầu tư cho hoạt động phản biện khoa học thực chất là đầu tư cho chất lượng của các quyết sách phát triển. Khi tiếng nói của trí thức được lắng nghe, các chủ trương, chính sách sẽ có cơ sở khoa học vững chắc hơn, tính khả thi cao hơn và nhận được sự đồng thuận xã hội lớn hơn”, TSKH Phan Xuân Dũng khẳng định. Trong bối cảnh đất nước đang triển khai những chủ trương chiến lược về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, đội ngũ trí thức khoa học và công nghệ trong hệ thống Liên hiệp Hội Việt Nam tiếp tục được kỳ vọng phát huy vai trò là lực lượng phản biện chiến lược, góp phần cung cấp luận cứ khoa học, nâng cao chất lượng hoạch định chính sách và tạo nền tảng tri thức cho sự phát triển nhanh và bền vững của đất nước. “Đội ngũ trí thức KH&CN Việt Nam là lực lượng có khả năng cung cấp những luận cứ khoa học khách quan, giúp các quyết sách được xây dựng trên nền tảng tri thức và bằng chứng khoa học” - TSKH Phan Xuân Dũng. “Trong thời đại kinh tế tri thức, phát huy vai trò của đội ngũ trí thức VUSTA chính là phát huy nguồn lực chiến lược của quốc gia. Khi tiếng nói khoa học được lắng nghe đầy đủ, khi các quyết sách được xây dựng trên cơ sở bằng chứng và tri thức, đất nước sẽ có thêm nền tảng vững chắc để phát triển nhanh, bền vững và chủ động thích ứng với những biến động của thời đại” - TSKH Phan Xuân Dũng. VIỆT NAM Ở ĐÂU TRONG CHUỖI GIÁ TRỊ TRI THỨC TOÀN CẦU? Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn, dữ liệu lớn và công nghệ sinh học trở thành động lực tăng trưởng mới của thế giới, vị thế của mỗi quốc gia ngày càng được quyết định bởi năng lực sáng tạo và làm chủ công nghệ hơn là nguồn tài nguyên hay lao động giá rẻ. Việt Nam hiện đã tham gia sâu vào chuỗi sản xuất toàn cầu, trở thành điểm đến của nhiều tập đoàn công nghệ lớn trong lĩnh vực điện tử, sản xuất thông minh và bán dẫn. Tuy nhiên, phần lớn doanh nghiệp trong nước vẫn chủ yếu đảm nhận các công đoạn có giá trị gia tăng thấp như lắp ráp, gia công hoặc cung cấp dịch vụ theo đơn đặt hàng. Điều đó cho thấy Việt Nam đã có mặt trong chuỗi sản xuất nhưng chưa thực sự giữ vai trò đáng kể trong chuỗi sáng tạo và sở hữu công nghệ. Theo TSKH Phan Xuân Dũng, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam, nguồn lực quan trọng nhất của quốc gia trong kỷ nguyên số chính là tri thức và đội ngũ trí thức khoa học công nghệ. Ông cho rằng muốn nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu, Việt Nam cần phát triển mạnh hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, tăng đầu tư cho nghiên cứu và phát triển (R&D), đồng thời gắn kết chặt chẽ giữa nhà khoa học, trường đại học và doanh nghiệp. Các chuyên gia công nghệ cũng nhận định, AI, bán dẫn, kinh tế số, công nghệ sinh học và an ninh mạng là những lĩnh vực Việt Nam có cơ hội bứt phá nếu có chiến lược đầu tư dài hạn. Trong cuộc đua công nghệ toàn cầu, câu hỏi không còn là Việt Nam có tham gia hay không, mà là sẽ tiếp tục đóng vai trò gia công hay trở thành quốc gia kiến tạo tri thức và công nghệ. Chủ tịch LHHVN Phan Xuân Dũng phát biểu khai mạc Hội thảo. Ảnh: VUSTA. lợi hơn để các hội thành viên và đội ngũ nhà khoa học tham gia phản biện chính sách. “Muốn phát huy được trí tuệ của đội ngũ trí thức khoa học và công nghệ thì phải có cơ chế phù hợp, bảo đảm tính độc lập, khách quan và sự
RkJQdWJsaXNoZXIy MTYzNTY5OA==