46 TẾT - VĂN HÓA KHÁT VỌNG VIỆT Tết Bính Ngọ trong văn hóa Việt Tết Bính Ngọ trong văn hóa Việt Nam mang ý nghĩa của sự vận động, mạnh mẽ và khởi sắc. Theo quan niệm Can Chi, Bính thuộc hành Hỏa, Ngọ tượng trưng cho con ngựa - biểu trưng của sức sống, ý chí và tinh thần tiến lên không ngừng. Đây là thời khắc chuyển giao thiêng liêng, khi con người hướng về cội nguồn, sum họp gia đình và gửi gắm ước vọng cho năm mới. Tết Bính Ngọ vì thế gắn liền với niềm tin vào may mắn, hanh thông và một tương lai tươi sáng. Biểu tượng con ngựa trong văn hóa phương Đông Với văn hóa phương Đông, con ngựa không chỉ là phương tiện di chuyển hay công cụ chiến tranh, mà còn biểu trưng cho sức mạnh, tốc độ, lòng trung thành và khát vọng vươn xa. Trong kho tàng biểu tượng của văn hóa phương Đông, con ngựa giữ một vị trí đặc biệt bởi khả năng dung hòa giữa hiện thực lịch sử và chiều sâu tư tưởng. Không chỉ gắn bó với đời sống du mục, nông nghiệp và chiến tranh, ngựa còn mang nhiều tầng ý nghĩa biểu trưng về quyền lực, tốc độ, trung thành và sự vận động không ngừng của vũ trụ. Từ lịch sử cổ đại, đặc biệt tại Trung Hoa, ngựa là biểu tượng của quyền lực quân sự. Sự xuất hiện của chiến xa và kỵ binh từ thời Thương - Chu đã làm thay đổi căn bản cấu trúc chiến tranh, đồng thời tái định hình trật tự chính trị - xã hội. Ngựa gắn liền với tầng lớp quý tộc, tướng lĩnh và đế vương, trở thành dấu hiệu của địa vị và sức mạnh. Hình tượng “thiên lý mã” không đơn thuần ca ngợi tốc độ hay thể lực, mà là ẩn dụ cho nhân tài kiệt xuất - những cá nhân chỉ thực sự phát huy giá trị khi được nhìn nhận và đặt đúng vị trí trong cơ chế quyền lực. Ở bình diện tinh thần và vũ trụ quan, ngựa biểu trưng cho sự vận động, biến đổi. Trong hệ thống 12 con giáp của văn hóa Đông Á, Ngọ gắn với giờ chính Ngọ - thời khắc Mặt trời đạt đỉnh cao nhất, tượng trưng cho dương khí cực thịnh. Vì vậy, ngựa đại diện cho năng lượng mạnh mẽ, hành động quyết liệt và tinh thần tự do. Những đặc tính thường gán cho người tuổi Ngọ như năng động, ưa dịch chuyển, khó bị ràng buộc không chỉ mang tính dân gian, mà còn phản ánh quan niệm về nhịp điệu thời gian và chu trình sinh - hóa của vũ trụ. Trong Phật giáo và Ấn Độ giáo, hình ảnh ngựa mang chiều sâu triết học rõ rệt. Kinh điển Phật giáo thường dùng ngựa như ẩn dụ cho tâm thức con người. Nếu không được điều phục, nó sẽ chạy theo dục vọng, nếu được dẫn dắt đúng cách, nó trở thành phương tiện đưa con người đến giác ngộ. Trong thần thoại Ấn Độ, ngựa cũng gắn với quyền lực vũ trụ và tính chính danh của vương quyền. Tại Việt Nam, hình tượng ngựa sắt Thánh Gióng vượt khỏi phạm vi tự nhiên để trở thành biểu trưng cho sức mạnh cộng đồng và ý chí chống ngoại xâm. Nhìn tổng thể, con ngựa trong văn hóa phương Đông là một biểu tượng đa tầng, phản chiếu khát vọng vượt thoát và cách con người hiểu về sức mạnh, tự do và trật tự của thế giới. QUỐC QUÂN Ảnh: Pelago
RkJQdWJsaXNoZXIy MTYzNTY5OA==