Xuân Bính Ngọ 23 KÍNH ĐA TRÒNG Bên cạnh đó, việc bãi bỏ thuế khoán và mở rộng kê khai dựa trên doanh thu thực được OECD (Tổ chức Hợp tác và phát triển kinh tế) và Ngân hàng Thế giới đánh giá là giải pháp then chốt để mở rộng cơ sở thuế và tăng công bằng, đặc biệt với khu vực kinh tế hộ và kinh doanh số – nơi trước đây thất thu lớn nhưng ít bị kiểm soát. Ngoài ra, chính sách này còn mang ý nghĩa dài hạn: giảm gánh nặng thuế cho lao động, nhưng tăng tính tuân thủ và minh bạch toàn hệ thống. Đây chính là điều kiện cần để nâng chất lượng nguồn thu, cải thiện xếp hạng tín nhiệm quốc gia và tạo dư địa tài khóa cho đầu tư hạ tầng và tăng trưởng bền vững trong chu kỳ tiếp theo”. Công cụ chế tài và hệ thống giám sát dòng tiền sạch Trong nền kinh tế số, nghĩa vụ thuế đã chuyển trạng thái từ kê khai tự nguyện sang "minh bạch bắt buộc" nhờ sự hỗ trợ của các hệ thống giám sát thông minh. Điểm cốt lõi tạo nên sức mạnh này chính là sự liên thông dữ liệu chặt chẽ theo Luật Quản lý thuế 2019 và Nghị định 126/2020/NĐ-CP. Cơ quan thuế giờ đây có quyền tiếp cận trực tiếp dữ liệu giao dịch từ các ngân hàng thương mại và tổ chức trung gian thanh toán, thay vì chỉ dựa vào các báo cáo tự kê khai từ phía doanh nghiệp như trước đây. Mỗi dòng tiền luân chuyển qua hệ thống ngân hàng đều được gắn chặt với một mã số thuế định danh, tạo thành một mạng lưới giám sát không có kẽ hở. Vũ khí sắc bén nhất trong bộ công cụ chế tài hiện nay chính là hệ thống hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền, được áp dụng bắt buộc theo Nghị định 123/2020/NĐ-CP. Hệ thống này cho phép cơ quan quản lý nhà nước theo dõi mọi giao dịch mua bán theo thời gian thực. Với sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo (AI), bất kỳ sự bất đối xứng nào giữa doanh thu thực tế và số liệu kê khai đều bị phát hiện ngay lập tức, khiến hành vi giấu diếm doanh thu trở nên vô cùng rủi ro đối với cả cá nhân và tổ chức. Sự tích hợp sâu rộng giữa dữ liệu ngân hàng, định danh cá nhân và công nghệ AI đã tạo ra một bộ lọc hoàn hảo để sàng lọc dòng tiền sạch và thực thi nghĩa vụ tài chính một cách triệt để. Việc giám sát dòng tiền không chỉ dừng lại trong phạm vi nội địa mà còn mở rộng ra các hoạt động kinh tế xuyên biên giới. Trong thế giới phẳng, dù các rào cản địa lý bị xóa nhòa nhưng dòng tiền luôn để lại dấu vết kỹ thuật. Từ năm 2026, các nền tảng lớn như Google, Meta hay các sàn thương mại điện tử quốc tế bắt buộc phải thực hiện đăng ký thuế trực tiếp tại Việt Nam. Chế tài được thực thi nghiêm ngặt thông qua việc khấu trừ thuế tại nguồn đối với các khoản thanh toán từ Việt Nam ra nước ngoài. Đối với cá nhân, các giao dịch tài sản lớn như bất động sản, chứng khoán hiện đã được kết nối trực tiếp với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Nếu một cá nhân phát sinh dòng tiền lớn mà không chứng minh được nguồn gốc hoặc chưa hoàn thành nghĩa vụ thuế, hệ thống cảnh báo sớm sẽ tự động thực hiện các biện pháp phong tỏa và yêu cầu giải trình minh bạch. Hết thời tiền bẩn, trốn thuế - Kỷ nguyên của thanh toán không dùng tiền mặt Nhiều chuyên gia cho rằng, cuộc cách mạng thanh toán không dùng tiền mặt, thông qua QR Code, ví điện Nếu biết nói, có lẽ tôi – một chiếc két sắt từng oai phong đặt trang trọng trong góc phòng khách – đã thở dài không biết bao nhiêu lần trước nhịp sống hối hả của thời đại công nghệ số. Đã qua rồi cái thời tôi được xem là “kho báu gia đình”, nơi cất giữ tiền mặt, vàng bạc, giấy tờ quan trọng. Ngày ấy, mỗi lần chủ nhà xoay núm khóa “cạch” một tiếng, cảm giác yên tâm như vừa đóng cửa một pháo đài. Tôi thấy mình thật quan trọng, đáng tin cậy. Nhưng rồi thời thế đổi thay. Giờ đây, người ta không còn mặn mà với việc nhét tiền vào bụng thép dày nữa. Tiền mặt ngày càng ít xuất hiện, thay vào đó là thẻ ngân hàng, ví điện tử, ứng dụng tài chính trên điện thoại. Tiền không còn “nặng” nữa, mà trở thành những con số nhảy múa trên màn hình. Chủ nhà giờ đây ra khỏi nhà mà chẳng cần mang theo ví dày cộp. Chiếc điện thoại mỏng manh đã làm thay phần việc của cả một két sắt nặng hàng chục ký. Mua ly cà phê, tô phở hay chiếc vé xem phim, chỉ cần rút điện thoại ra, quét mã QR là xong. Tôi bắt đầu bị bỏ quên, lặng lẽ, lạnh lùng. Chủ nhà nhìn tôi với ánh mắt đắn đo, để cái két vừa chật nhà, vừa nặng, lại chẳng mấy khi dùng. Nghe mà chạnh lòng. Chưa kể, càng để lâu, tôi càng trở thành “điểm nóng” trong mắt kẻ gian. Trộm cắp thời nay tinh vi lắm, chúng chẳng cần biết trong tôi có bao nhiêu tiền, cứ thấy két là khoắng. Có nhà, sau một đêm tỉnh dậy, tiền bạc, tài sản không còn, chỉ trơ lại tôi – rỗng tuếch, xước xát, như một nhân chứng câm lặng cho sự mất mát. Nỗi buồn của tôi không chỉ là bị lãng quên, mà còn là sự thật phũ phàng, tôi không còn an toàn như người ta từng nghĩ. Dù khóa có chắc đến đâu, dù thân tôi dày đến mấy, tôi vẫn là một vật thể hữu hình, có thể bị phá, bị khiêng đi, bị nhòm ngó. Trong khi đó, tiền trong ngân hàng thì khác. Nó nằm yên, sinh sôi nảy nở sau những lớp bảo mật số hóa, mã OTP, sinh trắc học và cả một hệ thống giám sát khổng lồ. Thay vì ổ khóa cơ học, ngân hàng dùng thuật toán, thay vì chìa khóa, là dấu vân tay và khuôn mặt. So với một khối thép đặt lặng lẽ trong góc nhà, ngân hàng rõ ràng an toàn, linh hoạt hơn. Trong thời đại số, ngân hàng đã trở thành chiếc két sắt lớn nhất. Một chiếc két vô hình nhưng mạnh mẽ, lưu trữ tiền bạc an toàn, tiện dụng. Không chiếm chỗ trong nhà, không lo trộm bê đi, không cần lau chùi hay tra dầu ổ khóa. Chỉ cần vài thao tác trên màn hình, tiền có thể đi khắp nơi, nhanh hơn cả chìa khóa xoay trong ổ. Có lẽ số phận của tôi giờ là đứng ở một góc, làm kỷ niệm cho một thời tiền mặt lên ngôi. Dẫu không còn được trọng dụng, tôi vẫn tự hào vì đã từng giữ gìn tài sản cho biết bao gia đình. Còn hôm nay, thời đại giao dịch không tiền mặt, an toàn không còn nằm ở khối thép dày, mà ở cách con người thích nghi với công nghệ. Còn tôi, chấp nhận đóng vai phụ trong ngôi nhà hiện đại - nơi “chiếc két sắt lớn nhất” đã chuyển mình lên không gian số. DIỆU NGA tử và thẻ chip chính là "vũ khí" mạnh mẽ nhất để đẩy lùi kinh tế ngầm. Khi tiền mặt dần biến mất khỏi các giao dịch hằng ngày, cơ hội cho các hành vi gian lận hay lưu thông "tiền bẩn" bị thu hẹp đáng kể. Lộ trình định danh tài khoản thanh toán gắn với mã số thuế cá nhân của Chính phủ đã giúp Nhà nước kiểm soát được tính liêm chính của mọi thực thể trong nền kinh tế. Việc nộp thuế hiện nay đã được đơn giản hóa tối đa qua các ứng dụng như eTax Mobile, nhưng đi kèm với sự tiện lợi đó là một hệ thống pháp luật vô cùng nghiêm minh. Những trường hợp cố tình gian lận không chỉ đối mặt với án phạt tài chính theo Nghị định 125/2020/NĐ-CP mà còn bị hạ điểm tín nhiệm, gây khó khăn trực tiếp trong việc tiếp cận vốn vay ngân hàng hoặc hoạt động xuất nhập khẩu. Sự lên ngôi của phương thức thanh toán không dùng tiền mặt chính là "hồi chuông khai tử" cho thời kỳ trốn thuế và các thủ thuật tài chính thiếu minh bạch. Những kẽ hở từ việc kê khai "hai giá" trong bất động sản hay kinh doanh hàng xách tay không hóa đơn đang dần bị bịt kín bởi hệ thống đối soát tự động. Khi mỗi lần "chạm" để thanh toán là một dữ liệu được ghi nhận tức thời lên hệ thống kết nối trực tiếp với cơ quan quản lý, việc che giấu doanh thu đã trở thành một nhiệm vụ bất khả thi. Chế tài số, dưới sự hỗ trợ của Big Data và AI, giúp nhận diện chính xác các dòng tiền nghi vấn thông qua phân tích tần suất và hành vi giao dịch, tạo ra một rào cản kỹ thuật sắc bén hơn bất kỳ văn bản hành chính nào. Theo Tiến sĩ Nguyễn Phúc Quý Thạnh, sự bùng nổ thanh toán không dùng tiền mặt không đơn thuần là thay đổi thói quen tiêu dùng, mà là một đòn bẩy chiến lược giúp Việt Nam nâng tầm vị thế tài chính và thu hút dòng vốn chất lượng cao. Thứ nhất, minh bạch hóa dòng tiền là điều kiện nền tảng để nâng hạng. Khi dữ liệu giao dịch được số hóa, các tổ chức xếp hạng như Moody’s, Fitch hay MSCI có cơ sở đánh giá sát thực hơn về sức khỏe tài khóa và độ tin cậy của thị trường Việt Nam. Đây là yếu tố then chốt trong lộ trình hướng tới xếp hạng tín nhiệm mức đầu tư và nâng hạng thị trường chứng khoán lên “thị trường mới nổi”. Thứ hai, FDI thế hệ mới – đặc biệt trong bán dẫn, AI, năng lượng sạch – đòi hỏi môi trường kinh doanh minh bạch và tuân thủ cao. Việc thu hẹp kinh tế ngầm, bắt buộc kê khai và thanh toán điện tử giúp giảm rủi ro pháp lý, giảm chi phí tuân thủ và đưa doanh nghiệp Việt vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Đây cũng là tiêu chí cốt lõi trong các chuẩn ESG, vốn đang chi phối dòng vốn quốc tế. Thứ ba, thanh toán số là hạ tầng không thể thiếu để hiện thực hóa các trung tâm tài chính quốc tế tại TP HCM và Đà Nẵng. Khi kết hợp với định danh số, dữ liệu dân cư và các cơ chế sandbox cho công nghệ tài chính, Việt Nam có thể tạo ra một môi trường giao dịch an toàn, đáp ứng chuẩn chống rửa tiền và gian lận tài chính quốc tế. Cuối cùng, khi kinh tế ngầm được thu hẹp, cơ sở thuế mở rộng và nguồn thu trở nên bền vững hơn, Nhà nước có thêm dư địa đầu tư cho các dự án hạ tầng chiến lược như sân bay, đường sắt tốc độ cao – những yếu tố tiếp tục củng cố sức hấp dẫn đầu tư dài hạn. Tiến sĩ Thạnh nhấn mạnh: “Thanh toán không tiền mặt chính là “chìa khóa vàng” để xây dựng một hệ sinh thái tài chính minh bạch, nơi công nghệ trở thành nền tảng cho niềm tin, và niềm tin là yếu tố quyết định để Việt Nam đón dòng vốn thông minh toàn cầu trong giai đoạn tới”. Lời tâm sự của chiếc két sắt 05 lưu ý quan trọng khi chuyển tiền qua ngân hàng 1. Mã số thuế định danh: Mọi tài khoản thanh toán hiện đã được lộ trình định danh gắn với mã số thuế cá nhân. 2. Giám sát thời gian thực: Các giao dịch qua QR Code, ví điện tử đều để lại dấu vết kỹ thuật và được kết nối trực tiếp với hệ thống đối soát của cơ quan quản lý. 3. Chứng minh nguồn gốc: Với các giao dịch tài sản lớn (bất động sản, chứng khoán), nếu phát sinh dòng tiền bất thường mà không giải trình được, hệ thống cảnh báo sớm có thể phong tỏa tài khoản để yêu cầu minh bạch. 4. Hóa đơn điện tử: Các hộ kinh doanh cần thực hiện xuất hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền để đồng bộ dữ liệu doanh thu với dòng tiền ngân hàng. 5. Điểm tín nhiệm tài chính: Gian lận thuế không chỉ bị phạt hành chính mà còn bị hạ điểm tín nhiệm, gây khó khăn khi vay vốn ngân hàng hoặc thực hiện hoạt động xuất nhập khẩu.
RkJQdWJsaXNoZXIy MTYzNTY5OA==